ZNAMIONA

Masz jasną karnację i dużo pieprzyków?

Czy któreś z nich zmieniło kształt lub kolor?

A może ktoś z Twojej rodziny chorował na czerniaka?

Jeżeli na któreś z tych pytań odpowiedziałeś twierdząco to przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, kiedy powinieneś wybrać się do dermatologa.

Najpowszechniejsze są znamiona barwnikowe.

Znamiona barwnikowe potocznie nazywane są „pieprzykami”. Są to płaskie lub nieco wypukłe plamki o regularnych rysach i jednolitym kolorze (niebieskie, brązowe, czarne lub podobne do koloru skóry). Zbudowane są z łagodnie namnażających się melanocytów, czyli komórek barwnikowych skóry. Liczba znamion jest uwarunkowana genetycznie, ale zwiększyć ich ilość może przewlekły wpływ światła słonecznego. Występują u większości ludzi rasy białej, a przeciętny Polak ma ok. 20 takich znamion. Osoby z jasną karnacją mają ich zazwyczaj więcej.

U dzieci znamiona najczęściej rosną wraz z wiekiem, ale u osób dorosłych (powyżej 35. roku życia) ilość, kształt i kolor znamion nie powinien ulegać zmianie. Każda taka zmiana, lub nowe znamię, powinna być poddana kontroli dermatologicznej – lekarz sprawdzi czy zmiana ta nie jest objawem nowotworu skóry.

Nie trać czujności!

Znamiona barwnikowe dzielą się na różne rodzaje. Mogą być wrodzone (istnieją już w chwili narodzin) lub nabyte (pojawiają się w ciągu całego życia) oraz łagodne lub atypowe.

Znamiona łagodne mają regularną, symetryczną budowę, dobrze odgraniczony brzeg i jednolity, równomierny kolor. Ryzyko rozwoju nowotworów w obrębie tych zmian jest bardzo niewielkie. Atypowe znamiona na pierwszy rzut oka nie wzbudzają podejrzeń – a to źle, ponieważ mogą one ulec przekształceniu w czerniaka. Od zmian łagodnych różnią się tym, że mają asymetryczny kształt, nieregularne brzegi, niejednolity kolor i nieprawidłową wielkość (>5 mm). Wymagają one stałej obserwacji lekarskiej i szczególnej ochrony przeciwsłonecznej.

Do grupy ryzyka wystąpienia zmian złośliwych należą między innymi osoby: o jasnych i rudych włosach, o jasnej karnacji, z piegami i/lub znamionami, łatwo ulegające poparzeniom słonecznym oraz osoby, u których wystąpiła nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV. Dodatkowo ryzyko wystąpienia czerniaka zwiększa płeć żeńska i wiek – im starszy człowiek, tym bardziej jest zagrożony rozwojem czerniaka.

Badaniem pozwalającym na odróżnienie zmian łagodnych od atypowych jest dermatoskopia. Polega ona na obserwacji i ocenie zmian barwnikowych przy użyciu specjalnego urządzenia nazywanego dermatoskopem, będącego połączeniem powiększającej lupy ze specjalnym źródłem światła. Jest to metoda nieinwazyjna, a jej czułość1 i swoistość2 jest wysoka. Podobną metodą, ale dającą możliwość jeszcze większego powiększenia oraz zapisywania obrazów z badania, jest wideodermoskopia.

Zmiany barwnikowe atypowe ocenia się według zasady ABCD(E):

A – asymmetry (czy zmiana jest asymetryczna?)
B – border (czy brzegi zmiany są nieregularne, postrzępione?)
C – colour (czy zabarwienie zmiany jest niejednolite?)
D – diameter (czy średnica zmiany ma więcej niż 5 mm?) lub dynamics (czy zmiana się powiększa?)
E – evolution lub elevation (czy dotychczas płaska zmiana się uwypukliła? Czy pojawiają się zmiany w wyglądzie znamienia – ma ono inny kształt lub kolor? Czy pojawiło się krwawienie, sączenie lub swędzenie?)
Wypracuj skuteczny sposób obserwacji znamion

Podstawą wczesnego wykrywania zmian złośliwych jest comiesięczna samoobserwacja, nakierowana przede wszystkim na zmiany nowe, zmieniające kolor lub powiększające się. Do wizyty u lekarza powinno skłonić również zgrubienie i zaczerwienienie wokół znamienia, swędzenie, krwawienie i zmiana kształtu. Jeżeli lekarz nie zaleci inaczej to badanie skóry przez lekarza powinno być przeprowadzane co roku.

Chroń znamiona przed słońcem!

Najważniejszą zasadą ochrony przed zezłośliwieniem znamion jest odpowiednia ochrona przeciwsłoneczna:

stosowanie kremów z filtrami UVA i UVB
unikanie wystawiania się na słońce między 10.00 a 16.00, ponieważ wtedy promieniowanie słoneczne jest najsilniejsze
niekorzystanie z solariów, ponieważ w trakcie takiego opalania dostarczamy skórze w krótkim czasie bardzo dużą dawkę szkodliwego promieniowania
Znamiona atypowe, które znajdują się w miejscach trudnych do obserwacji (np. skóra owłosiona głowy, okolice narządów płciowych) lub często drażnionych (np. stopy, dłonie, srom) oraz wrodzone znamiona olbrzymie profilaktycznie powinno się skonsultować z lekarzem, który rozważy ich usunięcie.

ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO

Zespół jelita drażliwego – objawy, przyczyny i leczenie

Zespół jelita drażliwego (ZJD, z ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) jest przewlekłą chorobą przewodu pokarmowego o charakterze czynnościowym. Polega ona na nawracających zaburzeniach pracy jelit i ich nadreaktywności, niezwiązanych ze zmianami organicznymi lub biochemicznymi w organizmie.

Szacuje się, że na zespół jelita drażliwego cierpi 10-15% ludzi na całym świecie (a w krajach wysoko rozwiniętych jest to nawet do 20%, co powoduje, że choroba ta urasta do rangi choroby cywilizacyjnej). ZJD może się ujawnić już w okresie dojrzewania, a większość przypadków rozpoznaje się u osób do 45. roku życia. Ponad dwukrotnie częściej stwierdzany jest u kobiet, co jednak nie musi wynikać z ich większej zachorowalności, ale częstszego zgłaszania się po poradę lekarską. Uważa się, że ogólnie – mimo dokuczliwych objawów – wiele przypadków pozostaje niezdiagnozowanych, gdyż chorzy często nie szukają pomocy medycznej.

Przyczyny zespołu jelita drażliwego

Przyczyny ZJD nie są wystarczająco wyjaśnione i nie został wskazany decydujący czynnik wyzwalający objawy – jest to zatem schorzenie idiopatyczne. Wyróżnia się jednak grupę czynników mogących przynajmniej w części odpowiadać za stan chorobowy:

uwarunkowania genetyczne – ryzyko wystąpienia dolegliwości jest większe, jeśli choroba wystąpiła u członków rodziny.
specyficzne nawyki żywieniowe – m.in. dieta uboga w błonnik, a bogata w tłuszcze, przejadanie się, nadużywanie alkoholu i kofeiny.
przebycie różnego typu infekcji jelitowych, wywoływanych przez bakterie, pierwotniaki, pasożyty i wirusy, skutkujących zaburzeniami czucia trzewnego.
czynniki psychologiczne, których rola jest coraz bardziej doceniana – czynnikiem wyzwalającym bywa silny stres oraz zaburzenia psychiczne, jak depresja, nerwica, hipochondria, bulimia czy anoreksja.

Zdarza się, że ZJD pojawia się w następstwie:

  • operacji w obrębie jamy brzusznej
  • nadużywania leków przeczyszczających
  • stosowania antybiotyków negatywnie oddziałujących na florę bakteryjną jelit

Objawy zespołu jelita drażliwego

Do objawów zespołu jelita drażliwego należą silne skurczowe bóle brzucha (najczęściej w lewym podbrzuszu) i zaburzenia rytmu wypróżnień (zaparcia i biegunki, również naprzemiennie). Ze względu na rodzaj dominujących objawów wyróżnia się trzy postacie choroby: z przewagą biegunki, z przewagą zaparć, a gdy częstość biegunki i zaparć jest zbliżona – postać mieszaną.

Postać z przewagą biegunki charakteryzuje się oddawaniem luźnego lub wodnistego stolca co najmniej 3 razy na dobę. Biegunka może być poprzedzona bólem brzucha, ustępującym po wypróżnieniu.

W przypadku postaci z przewagą zaparcia stolec jest twardy lub grudkowaty, a wypróżnienia występują rzadziej niż 3 razy w tygodniu i wymagają wysiłku.

W przebiegu choroby mogą pojawiać się również:

  • wymioty
  • wzdęcie
  • odbijanie
  • wczesne uczucie pełności po posiłku
  • pieczenie w nadbrzuszu
  • uczucie zalegania pokarmu w żołądku
  • obecność śluzu w stolcu
  • bóle głowy
  • uczucie zmęczenia i niepokoju, dyskomfort psychiczny

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego ustala lekarz na podstawie wnikliwego wywiadu, oceny objawów oraz diagnostyki mającej na celu wykluczenie innych chorób, dających podobny obraz kliniczny. Lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na nieprawidłowości w badaniu fizykalnym oraz na informacje o rodzinnym występowaniu nowotworów i chorób zapalnych jelita grubego. Według Kryteriów Rzymskich IV z 2016 roku ZJD diagnozowany jest, gdy nawracający ból w obrębie jamy brzusznej trwa przynajmniej jeden dzień w tygodniu w ciągu ostatnich 3 miesięcy i towarzyszą mu co najmniej dwie cechy spośród poniższych:

  • jest zależny od wypróżnienia
  • wiąże się ze zmianą częstości wypróżnień
  • nastąpiła zmiana konsystencji stolca.

Ważną cechą ZJD jest to, że bóle i biegunka nie występują w nocy oraz to, że w przebiegu tej choroby nie stwierdza się objawów alarmowych, takich jak obecność krwi w stolcu, utrata wagi, anemia czy gorączka.

Choroby, w których przebiegu występują podobne objawy, jak w zespole jelita drażliwego to:

w postaci z przewagą biegunki: m. in. biegunka infekcyjna, nieswoiste zapalne choroby jelit (w tym choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego), alergie i nietolerancje pokarmowe, celiakia, nowotwory jelit, nadczynność tarczycy, choroba Whipple’a, amyloidoza czy niedobory immunologiczne
w postaci z przewagą zaparcia: nowotwory (w tym rak trzustki), kamica żółciowa, choroba wrzodowa, zapalenie wyrostka robaczkowego, porfiria, choroby układu moczowo-płciowego, endometrioza jelitowa, przepuklina, kiła
Stosowane w diagnostyce różnicującej badania obejmują:

  • podstawowe badania laboratoryjne z krwi: morfologię, OB, inne parametry biochemiczne
  • badanie kału na obecność krwi utajonej
  • badanie parazytologiczne i posiew kału
  • test nietolerancji laktozy i innych nietolerancji (w tym glutenu) lub alergii pokarmowych
  • badanie endoskopowe (kolonoskopię) u osób po 45. roku życia lub z rakiem jelita grubego w rodzinie
  • Czasami konieczne są również inne badania, takie jak USG jamy brzusznej, badanie ginekologiczne u kobiet, gastroskopia lub pasaż jelita cienkiego.

Leczenie zespołu jelita drażliwego

Podstawą leczenia ZJD jest nawiązanie dobrej relacji między lekarzem a pacjentem. Leki odgrywają rolę wspomagającą. Leczenie zespołu jelita drażliwego polega przede wszystkim na łagodzeniu jego objawów, ponieważ często trudne jest znalezienie czynnika wywołującego i tym samym leczenie przyczynowe. Postępowanie lecznicze obejmuje zarówno przyjmowanie środków farmakologicznych jak i – konieczną do uzyskania zadowalających efektów terapeutycznych – zmianę diety oraz stylu życia.

Ze środków farmakologicznych stosowane są leki z kilku grup:

  • rozkurczowe: hioscyjamina, dicyklomina, atropina, skopolamina
  • przeciwbiegunkowe: loperamid lub difenoksylat z atropiną
  • przeciw zaparciom: laktuloza, glikol polietylenowy, preparaty senesu
  • przeciw wzdęciom: objawowo simetikon oraz rifaksymina, jako lek redukujący populację flory fermentującej, proteolitycznej
  • przeciwdepresyjne, żeby podwyższyć próg czucia trzewnego i leczyć depresję: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) lub selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
  • antybiotyki jelitowe i/lub probiotyki (w przypadkach, gdy przyczyną ZJD są zaburzenia flory bakteryjnej jelit)

Dieta w zespole jelita drażliwego

Postępowanie dietetyczne jest integralną częścią leczenia ZJD.

Wszyscy pacjenci powinni:

  • jeść pięć posiłków dziennie, w regularnych odstępach czasowych
  • wykluczyć z diety sorbitol, mannitol i fruktozę
  • ograniczyć spożywanie produktów wzdymających, jak rośliny strączkowe, kapusta, cebula i czosnek
  • unikać potraw zawierających duże ilości węglowodanów, które nie rozkładają się w przewodzie pokarmowym (tzw. produkty z grupy FODMAP)
  • ograniczyć spożycie alkoholu, mocnej kawy i herbaty
  • przygotowywać potrawy dusząc je lub gotując, a unikać smażenia

W zależności od rodzaju dominujących objawów, konieczna jest modyfikacja jadłospisu.

ZJD w postaci z przewagą zaparcia:

  • picie wystarczających ilości wody, nawet 2 l dziennie
  • spożywanie produktów bogatych w błonnik pokarmowy (np. płatków owsianych, otrąb, owoców, zwłaszcza suszonych, warzyw, pieczywa pełnoziarnistego), który zwiększa masę stolca i skraca czas jego przechodzenia przez jelita, ułatwiając
  • regularne wypróżnienia
  • ograniczenie spożycia czerwonego wina, kakao, czekolady, potraw z białej mąki oraz soli kuchennej

W postaci z przewagą biegunki:

  • stosowanie diety ubogoresztkowej, zawierającej mało błonnika
  • ograniczenie spożycie tłuszczu, zwłaszcza zwierzęcego
  • kontrola pokrycia zapotrzebowania na witaminy i sole mineralne, w związku z upośledzonym wchłanianiem
  • Wspomagająco można stosować zioła: miętę pieprzową, rumianek, koper włoski i imbir przy wzdęciach i zaparciach oraz kozłek lekarski, chmiel zwyczajny i melisę przy skurczowych bólach jelit. Popularną korę kruszyny i liść senesu należy
  • wykorzystywać z umiarem i krótkotrwale, ponieważ stosowane przewlekle mogą nasilać objawy choroby.

Umiarkowana, regularna aktywność fizyczna przynosi poprawę u wielu pacjentów, działając pobudzająco na perystaltykę jelit (co jest korzystne dla osób cierpiących na zaparcia) oraz oddziałując korzystnie na stan psychiczny.

Rokowanie i powikłania zespołu jelita drażliwego

Uważa się, że całkowite wyleczenie ZJD nie jest możliwe. Choroba ma charakter przewlekły i nawrotowy, jednak ze względu na łagodny przebieg nie prowadzi do wyniszczenia i nie daje istotnych powikłań.

Zapobieganie zespołowi jelit drażliwego

Nie istnieje pewny sposób na zapobiegnięcie ZJD. Jako czynniki zmniejszające prawdopodobieństwo wystąpienia objawów można wymienić:

zapobieganie infekcjom jelitowym, zwłaszcza w czasie podróży, poprzez zachowanie odpowiedniej higieny lub szybkie leczenie „biegunki podróżnych” rifaksyminą
unikanie stresu i napięć emocjonalnych lub nauka radzenia sobie z nimi
stosowanie zbilansowanej, zróżnicowanej diety, zawierającej błonnik pokarmowy, wykluczającej pokarmy drażniące
ograniczenie picia alkoholu oraz kawy naturalnej
Zalecane postępowanie w zespole jelita drażliwego

Kiedy lekarz zdiagnozuje ZJD, zaleca się postępowanie według jego wytycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wprowadzenia odpowiedniego sposobu żywienia. Innym istotnym aspektem jest dbałość o stan psychiczny i – w razie potrzeby – konsultacja z psychologiem lub psychiatrą.
Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Włodzimierz Zych, gastroenterolog

ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO

Zawał mięśnia sercowego – przyczyny, objawy, leczenie

Choroby układu krążenia są powodem 46% ogólnej liczby zgonów – wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego. Dzieje się tak pomimo istotnego postępu w przeciwdziałaniu przedwczesnej umieralności z tej przyczyny. Do grupy chorób układu krążenia należy choroba niedokrwienna serca, która obejmuje wszystkie choroby serca związane z jego niedokrwieniem. Choroba wieńcowa obejmuje także stany niedokrwienia mięśnia sercowego wynikające z patologicznych zmian w tętnicach wieńcowych.

Chorobę wieńcową można podzielić na stabilne choroby wieńcowe (stabilna dławica piersiowa, sercowy zespół X, dławica związana z mostkami mięśniowymi nad tętnicami wieńcowymi i dławica naczynioskurczowa zwana dławicą Printzmetala) oraz ostre zespoły wieńcowe (bez uniesienia i z uniesieniem odcinka ST1).

Ostre zespoły wieńcowe (OZW) są konsekwencją nagłego zaburzenia równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen, a jego dostarczaniem. Ich najczęstszą przyczyną jest nagłe ograniczenie drożności tętnicy wieńcowej przez zakrzep, który powstaje na uszkodzonej blaszce miażdżycowej.

Wśród ostrych zespołów wieńcowych wyróżnia się:

  • niestabilną dławicę piersiową
  • zawał serca bez uniesienia odcinka ST1
  • zawał serca z uniesieniem odcinka ST1
  • zawał serca nieokreślony (rozpoznawany m.in. wtedy, gdy niemożliwe jest jednoznaczne rozpoznanie uniesienia odcinka ST1)
  • nagły zgon sercowy

Na podstawie ewolucji zmian w EKG w przebiegu zawału mięśnia sercowego wyróżnia się zawał serca bez załamka Q2 oraz zawał serca z załamkiem Q.

Ostry zawał mięśnia sercowego to odcięcie pewnego obszaru mięśnia sercowego od ukrwienia wieńcowego na czas tak długi, by doszło do jego martwicy. Towarzyszy temu wzrost i/lub spadek biomarkerów sercowych3 (m.in. troponiny) oraz co najmniej jeden z poniższych objawów:

  • objawy niedokrwienia
  • nowe lub przypuszczalnie nowe diagnostyczne zmiany ST-T1 lub blok lewej odnogi pęczka Hisa w 12-odprowadzeniowym EKG
  • pojawienie się patologicznych załamków Q2 w EKG
  • potwierdzona w badaniach obrazowych nowo powstała lub przypuszczalnie nowa utrata żywej części mięśnia sercowego (miokardium) albo odcinkowe zaburzenia ruchomości ściany
  • stwierdzenie w angiografii lub badaniu sekcyjnym skrzepliny wewnątrzwieńcowej

Zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST1 (STEMI- ST Elevetion Myocardial Infraction) to martwica mięśnia sercowego, której towarzyszy wzrost poziomu enzymów sercowych oraz pojawia się uniesienie odcinka ST1 w zapisie EKG.W przypadku zawału mięśnia sercowego NSTEMI (non ST- Elevation Myocardial Infraction) w zapisie EKG nie stwierdza się uniesienia odcinka ST1.

Objawy zawału mięśnia sercowego

Typowe objawy mogące świadczyć o zawale mięśnia sercowego to:

  • Ból w klatce piersiowej, zlokalizowany najczęściej za mostkiem, zwykle bardzo silny, piekący, dławiący, gniotący lub ściskający, trwający dłużej niż 20 minut, może pojawić się zarówno w czasie wysiłku fizycznego jak i w spoczynku, nie ustępuje po przyjęciu azotanu (np. nitromint) podjęzykowo, może być zlokalizowany w nadbrzuszu środkowym lub w prawej górnej części brzucha i mogą mu towarzyszyć nudności, a nawet wymioty (np. w przebiegu zawału ściany dolnej), u osób starszych lub chorych na cukrzycę ból może być mniej charakterystyczny albo nie będzie w ogóle występował.
  • Duszność – występuje najczęściej u osób w podeszłym wieku lub z rozległym zawałem powodującym ostrą niewydolność lewej komory serca. Czasami towarzyszy jej kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny (w przypadku towarzyszącego obrzęku płuc plwocina może być pienista i zabarwiona na kolor różowy).
  • Osłabienie, zawroty głowy, a nawet omdlenie – zwykle spowodowane jest występowaniem arytmii bądź znacznym zmniejszeniem rzutu serca.
  • Kołatanie serca – objaw pojawiający się w arytmiach, którym towarzyszy przyspieszenie czynności serca (tachyarytmie).
  • Bladość skóry, silne poty.
  • Sinica obwodowa (niebieskawe zabarwienie skóry na końcach palców, płatkach uszu, wargach) – towarzyszy zwykle rozwijającemu się wstrząsowi kardiogennemu.
  • Niepokój lub lęk, strach przed zbliżającą się śmiercią.
  • Osoba, która odczuwa takie dolegliwości, wymaga pilnej pomocy pogotowia ratunkowego oraz transportu karetką i dalszego leczenia w szpitalu!

Zawał – objawy

Rozpoznanie zawału mięśnia sercowego

Przy diagnozowaniu zawału mięśnia sercowego oprócz wywiadu dotyczącego odczuwanych dolegliwości badane są także podstawowe parametry, takie jak tętno czy ciśnienie krwi. Ponadto wykonywane jest również badanie elektrokardiograficzne (EKG) 12-odprowadzeniowe, które pozwala ocenić typ zawału (z uniesieniem bądź bez uniesienia odcinka ST1) i określić jakiej okolicy serca dotyczy niedokrwienie. Wyróżnia się m.in. zawał ściany przedniej, przegrody międzykomorowej, koniuszka serca, ściany bocznej lewej komory serca, ściany dolnej lewej komory serca, ściany tylnej lewej komory serca czy zawał prawej komory serca.

U 30-50% chorych zmiany w EKG mogą pojawić się dopiero po dłuższym czasie, dlatego w przypadku wątpliwości wynikających z interpretacji tego badania lekarze wykonują dodatkowe badania, m.in. stężenie biomarkerów3 we krwi.

Poza tym wykonane mogą być również:

  • prześwietlenie klatki piersiowej, które może ujawnić inne choroby wywołujące ból wieńcowy lub cechy niewydolności serca.
  • echokardiografia serca, która może uwidocznić zaburzenia kurczliwości ścian mięśnia sercowego wynikające z jego częściowego niedokrwienia lub mechaniczne powikłania zawału, czyli pęknięcie przegrody międzykomorowej, tamponadę
  • osierdzia czy niedomykalność zastawki mitralnej (dwudzielnej)
  • koronarografia, która ujawnia zmiany w tętnicach wieńcowych odpowiadające zwykle za ich zamknięcie, co pozwala określić konieczność i możliwości leczenia inwazyjnego.

Podczas diagnozowania zawału lekarze rozważą także inne potencjalne przyczyny bólu w klatce piersiowej – np. zapalenie osierdzia, rozwarstwienie aorty, choroby przełyku, tchawicy, oskrzeli czy śródpiersia, refluks żołądkowo-przełykowy, chorobę wrzodową, kamicę pęcherzyka żółciowego czy zapalenie trzustki.

Leczenie zawału mięśnia sercowego

Zawał mięśnia sercowego wymaga bezzwłocznego leczenia. Jedną z metod leczenia jest angioplastyka. Podczas niej lekarz wkłada długą i cienką rurkę (cewnik) do tętnicy promieniowej bądź pachwinowej i dociera nim do zablokowanej części naczynia wieńcowego. Następnie przy użyciu cieczy pod odpowiednim ciśnieniem rozpręża balon, którym zakończony jest cewnik. Pozwala to otworzyć na nowo tętnicę i przywrócić prawidłowy przepływ krwi w tym naczyniu. W miejscu usunięcia blokady najczęściej zakładana jest mała rurka przypominająca siatkę, tzw. stent, która ma zapobiec ponownemu zamknięciu tętnicy. Stenty pokrywane są lekami antyproliferacyjnymi, które zapobiegają ponownemu zwężaniu się tętnicy.

Czasami konieczne może być wykonanie pomostowania tętnicy (CABG – Coronary Artery Bypass Graft), czyli ominięcie miejsca zwężenia i przywrócenie prawidłowego przepływu krwi. W zabiegu tym wykorzystuje się tętnicę lub żyłę, której jeden koniec jest wszywany do aorty, a drugi poniżej zwężenia.

Oprócz leczenia inwazyjnego stosowana jest również farmakoterapia:

  • leki przeciwzakrzepowe są używane w celu zmniejszenia ryzyka powstawania zakrzepów oraz poprawy przepływu krwi przez zwężone naczynia
  • leki trombolityczne mają na celu rozpuszczenie skrzepów
  • leki przeciwpłytkowe, np. klopidogrel, mają zapobiec tworzeniu się nowych zakrzepów i powiększaniu się już istniejących
  • nitrogliceryna stosowana jest w celu rozszerzenia naczyń krwionośnych.
  • β- blokery oraz inhibitory konwertazy angiotensyny pozwalają nie tylko obniżyć ciśnienie tętnicze krwi, ale także relaksują mięsień sercowy, co pozwala ograniczyć uszkodzenia mięśnia sercowego
  • leki przeciwbólowe, np. morfina, zmniejszają dolegliwości bólowe

Rokowanie i powikłania zawału mięśnia sercowego

Rokowanie i powikłania zawału mięśnia sercowego w dużym stopniu zależą od obszaru, który uległ niedokrwieniu, a także tego jak szybko udało się przywrócić prawidłowy przepływ krwi w zamkniętym naczyniu. Dzięki leczeniu reperfuzyjnemu (przywracającemu przepływ krwi w naczyniu) oraz nowoczesnej farmakoterapii rokowania w okresie szpitalnym są lepsze. Nadal jednak istnieje ryzyko zgonu lub zawału w okresie poszpitalnym.

Powikłaniami zawału mięśnia sercowego mogą być:

  • ostra niewydolność serca występująca także z obrzękiem płuc i wstrząsem kardiogennym
  • nawrót niedokrwienia lub kolejny zawał mięśnia sercowego
  • pęknięcie wolnej ściany serca
  • pęknięcie przegrody międzykomorowej
  • zerwanie mięśnia brodawkowatego skutkujące ostrą niedomykalnością zastawki mitralnej (dwudzielnej)
  • zaburzenia rytmu i przewodnictwa, np. migotanie przedsionków, częstoskurcz komorowy, dodatkowe pobudzenia komorowe, bradykardia zatokowa jak i bloki przedsionkowo-komorowe różnego stopnia
  • tętniak serca
  • udar mózgu

Większość pacjentów po zawale mięśnia sercowego po rehabilitacji kardiologicznej wraca do normalnego życia, a nawet do pracy zawodowej. Jednak wszelka aktywność fizyczna powinna być wprowadzana stopniowo i przed jej rozpoczęciem wymagana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym.

Zapobieganie zawałowi mięśnia sercowego

W profilaktyce zawału mięśnia sercowego największą rolę odgrywa zdrowy styl życia, czyli:

  • zaprzestanie palenia tytoniu
  • zdrowe odżywianie
  • spożywanie regularnych posiłków
  • włączenie do diety dużej ilości warzyw i owoców i pełnoziarnistego pieczywa
  • ograniczenie spożycia produktów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol (np. smalec, tłuste wędliny-boczek), a także produktów zawierających izomery trans kwasów tłuszczowych (zawartych między innymi w utwardzonych margarynach roślinnych)
  • redukcja masy ciała
  • uprawianie umiarkowanej aktywności fizycznej co najmniej 30 min dziennie
  • kontrola ciśnienia tętniczego krwi i utrzymywanie jego wartości poniżej 140/90 mmHg
  • kontrola poziomu cholesterolu we krwi, w tym jego frakcji LDL (tzw. „złego cholesterolu”) oraz poziomu glukozy we krwi
  • ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich dotyczących leczenia nadciśnienia, hipercholesterolemii, przyjmowania leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych itp.

Zalecane postępowanie w podejrzeniu zawału serca

Jeżeli zauważysz u kogoś niepokojące objawy to:

  • bezzwłocznie wezwij pogotowie
  • niech chory zaprzestanie jakiejkolwiek aktywności fizycznej (np. chodzenia), ponieważ każdy, nawet najmniejszy, wysiłek zwiększa zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, który nie może być dostarczony w odpowiedniej ilości ze względu na zamknięcie światła naczynia
  • usadź chorego w stabilnym fotelu bądź na podłodze
  • nie układaj chorego na plecach – pozycja leżąca może nasilać duszność, jeśli zawałowi serca towarzyszy obrzęk płuc
    zapewnij choremu wsparcie psychiczne.

Jeśli chorujesz na choroby przewlekłe, przyjmujesz jakieś leki na stałe, posiadasz karty wypisowe ze szpitala lub wcześniejsze zapisy EKG, to trzymaj je w łatwo dostępnym miejscu, tak aby zespół pogotowia, który dotrze na miejsce, miał do nich dostęp.

Pamiętaj! W zapobieganiu powikłaniom zawału bardzo dużą rolę odgrywa czas, który upłynie od wystąpienia objawów do otwarcia tętnicy dozawałowej – im jest on krótszy, tym mniejsze uszkodzenie serca. Jeżeli jest on krótszy niż 90 minut, to możliwe jest uratowanie mięśnia sercowego od uszkodzenia, czyli martwicy!

ZAPARCIA

Zaparcia. Domowe sposoby na zaparcia, objawy, leczenie

Zaparcia to zbyt rzadkie wypróżnienia, czyli 2 razy w tygodniu lub rzadziej. Stolce są wtedy twarde, oddawane z wysiłkiem i często towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia.

Zaparcia to zbyt rzadkie wypróżnienia, czyli 2 razy w tygodniu lub rzadziej. Stolce są wtedy twarde, oddawane z wysiłkiem i często towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia. Problem ten dotyczy 20-30% populacji i zdecydowanie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.

Na zaparcia cierpią głównie osoby starsze i pacjenci z ograniczoną zdolnością do poruszania się oraz osoby stosujące leki, które zwalniają perystaltykę jelit – np. morfinę.

Podział zaparć

Zaparcia można podzielić na trzy grupy, w zależności od przyczyny:

  • zaparcia czynnościowe, inaczej nazywane nawykowymi
  • atoniczne – ich przyczyną jest zwolnienie perystaltyki jelit, w wyniku czego dochodzi do nadmiernego wchłaniania wody w jelicie grubym i zagęszczenia mas kałowych. Stają się one zbite i twarde, a stolec oddawany jest w postaci suchych wałków.
  • spastyczne – ich przyczyną jest zaciskanie się jelita wokół mas kałowych. Prowadzi to do stanów zapalnych błony śluzowej, a w wyniku tego zaparcia mogą występować naprzemiennie z wolnymi stolcami. Kał oddawany jest w postaci małych grudek lub cienkiego ołówka.
  • zaparcia organiczne – ich przyczyną są fizyczne utrudnienia w przejściu stolca np. w zwężeniu światła jelita przez guz nowotworowy.
  • zaparcia idiopatyczne – ich podłoże nie jest znane. Jest to najczęstszy typ zaparć, występuje u ponad 90% chorych zgłaszających się z tym problemem do lekarza. Występuje u ludzi w każdym wieku, ale wyraźnie częściej diagnozuje się go u kobiet i osób powyżej 65. roku życia.

Przyczyny zaparć

Główne przyczyny zaparć to m.in.:

  • nieregularne odżywianie
  • nieprawidłowa dieta – o dużej zawartość tłuszczów i węglowodanów prostych, z małą zawartością błonnika
  • mała ilość wypijanych płynów
  • siedzący tryb życia
  • mała aktywność fizyczna
  • częste powstrzymywanie potrzeby wypróżnienia
  • niefizjologiczna pozycja defekacyjna (wypróżniać się powinno w pozycji kucznej, a nie siedzącej)
  • nadużywanie środków przeczyszczających
  • ciąża
  • niektóre leki, np. opiaty
  • niektóre choroby – np. choroba Hirschprunga, w której brak jest zwojów nerwowych w ścianie jelita; hemoroidy; rak jelita grubego; choroba uchyłków1; niedoczynność tarczycy; cukrzyca; choroba Leśniowskiego-Crohna2; depresja; guzy jajnika i macicy; endometrioza.

Objawy zaparć

Zmiana rytmu wypróżnień u osoby, która dotychczas nie miała problemów z oddawaniem stolca, może być ważnym sygnałem alarmowym organizmu i objawem wielu różnych chorób. Do kontroli lekarskiej powinno skłonić cię szczególnie:

wystąpienie objawów ogólnych – niezamierzona utrata ponad 10% masy ciała w ciągu 3-6 miesięcy, osłabienie, gorączka
wystąpienie objawów świadczących o utracie krwi – niedokrwistość, smoliste stolce, dodatni wynik testu na krew utajoną w stolcu
gdy w twojej rodzinie występował rak jelita grubego
gdy masz więcej niż 45 lat
Rozpoznanie zaparć

Diagnostyka zaparć i ich przyczyny opiera się na:

dokładnej rozmowie, podczas której lekarz spyta o częstotliwość wypróżnień, wygląd stolca, czas trwania zaparcia, objawy towarzyszące i stan psychiczny
badaniu przedmiotowym, nazywanym badaniem fizykalnym
badaniu proktologicznym, czyli badaniu palcem per rectum (przez odbyt)
badaniach laboratoryjnych – przede wszystkim morfologii krwi, ale czasami również stężeniu glukozy, wapnia i TSH we krwi
badaniu endoskopowym jelita grubego – kolonoskopia jest niezbędna u osób powyżej 50. roku życia lub młodszych, jeżeli występują u nich objawy mogące wskazywać na raka jelita grubego lub inną poważną chorobę jelit
Zaparcia idiopatyczne można rozpoznać u chorego, który nie zgłasza objawów alarmowych i wykluczono u niego przyczyny organiczne.

Leczenie zaparć

Głównym sposobem leczenia zaparć jest zmiana diety – w zależności od rodzaju zaparcia obejmuje ona różne produkty. Jeżeli zmiana diety i stylu życia (zwiększenie wysiłku fizycznego i dbanie o regularne wypróżnienia) nie daje efektów to do leczenia zaparć włącza się leki. W rzadkich przypadkach stosuje się również treningi defekacyjne i leczenie operacyjne.

Dieta przy zaparciach atonicznych

Podstawową rzeczą jest zwiększenie spożycia błonnika do 40-50 g dziennie oraz wypijanie 2,5–3 l płynów, najlepiej wody. Dobrze działa również wypijanie szklanki ciepłej wody rano, na czczo.

Dieta powinna zawierać:

  • pieczywo żytnie, grube kasze, makaron razowy, brązowy ryż, otręby pszenne, siemię lniane
  • dużo, nawet 1 kg dziennie, warzyw i owoców ze skórką i jadalnymi pestkami, surówki, suszone owoce – śliwki, rodzynki, figi
  • miód
  • jogurt, kefir, 1-dniowe mleko ukwaszone, śmietanka
  • prawdziwa kawa, woda gazowana, kompot z suszonych śliwek, soki owocowe zawierające kwasy organiczne
  • masło, oliwa, oleje
  • bulion, rosół
  • potrawy ostro przyprawione

Produkty, których należy unikać, to m.in.:

  • kluski, białe pieczywo, biały ryż, kasza manna, mąka ziemniaczana, ciasta z kremem
  • banany, suszone czarne jagody
  • mocna herbata, wytrawne czerwone wino
  • pokarmy powodujące wzdęcia – groch, fasola, bób, warzywa kapustne

Dieta przy zaparciach spastycznych

Jest to przeciwieństwo diety w zaparciach atonicznych. Dieta ta powinna być łatwostrawna, żeby nie drażnić przewodu pokarmowego. Błonnik powinien pochodzić z warzyw i owoców gotowanych i rozdrobnionych. Jedzone potrawy nie powinny być gorące.

Dieta ta powinna zawierać:

  • produkty z mąki pszennej, drobne kasze
  • cukier buraczany i cukier mleczny
  • woda z miodem, soki owocowe i warzywne, zsiadłe mleko, jogurt, kefir, wody mineralne
  • masło, oliwa, olej, suszone śliwki namoczone w wodzie – jedzone na czczo
  •  jogurty i kefiry.

Produkty, których należy unikać to m.in.:

  • białka zwierzęce
  • pieczywo razowe, grube kasze
  • warzywa i owoce powodujące wzdęcia (nasiona roślin strączkowych, warzywa kapustne i cebulowe, ogórki, czereśnie) oraz niedojrzałe owoce ze skórką
  • sery dojrzewające
  • potrawy smażone, pieczone i ostro przyprawione

Leki pomocne w leczeniu zaparć to:

  • Preparaty ziołowe z liśćmi senesu – działanie przeczyszczające liści senesu polega na pobudzaniu perystaltyki jelit oraz hamowaniu wchłaniania wody w jelicie grubym, co zmiękcza i ułatwia wydalanie stolca. Preparaty te przyjmuje się doustnie, najczęściej w formie herbatek. Poza działaniem przeczyszczającym liście senesu powodują silne skurcze brzucha, dlatego nie powinny przyjmować ich kobiety w trakcie miesiączki i kobiety w ciąży. Ponadto nie zaleca się ich dzieciom poniżej 12. roku życia oraz kobietom karmiącym piersią. Nie przekraczaj maksymalnej dawki dziennej (30 mg), ponieważ nie zwiększy to skuteczności terapii, a może zaszkodzić Twojemu zdrowiu. Czas stosowania preparatu nie powinien przekraczać 10 dni. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania leku to przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z farmaceutą.
  • Preparaty z laktulozą – laktuloza to rodzaj cukru (a dokładnie połączenie dwóch różnych cukrów – galaktozy i fruktozy). Jej działanie przeczyszczające polega na zwiększeniu ilości wody w jelicie grubym, pobudzeniu jego perystaltyki oraz zmiękczeniu kału. Preparaty te stosuje się doustnie, najczęściej w formie syropu. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania leku to przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z farmaceutą.
    Preparaty z makrogolami – zwiększają one ilość wody w jelicie grubym oraz upłynniają masy kałowe. Preparaty te stosuje się doustnie, najczęściej w formie roztworu do picia. Leku nie powinny stosować dzieci poniżej 8. roku życia i kobiety w ciąży oraz karmiące piersią. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania leku to przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z farmaceutą.
  • Preparaty z bisakodylem – ich działanie przeczyszczające polega na pobudzeniu perystaltyki jelit i zwiększeniu zawartości wody w kale, co ułatwia oddanie stolca. Preparaty te stosuje się doustnie (w formie tabletek) lub doodbytniczo (w formie czopków). Bisakodylu nie można stosować u niemowląt i kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Należy również unikać długotrwałego i regularnego ich stosowania, ponieważ prowadzi to do nasilenia zaparć. Nie powinno się popijać tych leków mlekiem, ponieważ osłabia ono ich działanie. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania leku to przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z farmaceutą.
  • Preparaty z gliceryną – stosować je można doustnie lub doodbytniczo (w formie czopków). Czopki pobudzają perystaltykę jelit i ułatwiają wypróżnienie. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania leku to przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z farmaceutą.

Rokowanie i powikłania zaparć

Niektórzy ludzie całe życie zmagają się z zaparciami i u nich nie jest to stan chorobowy.

Długotrwałe zaparcia nie tylko są uciążliwe i sprawiają dyskomfort, ale mogą też zwiększać ryzyko zachorowania np. na raka jelita grubego.

Zapobieganie zaparciom

Profilaktyką zaparć jest codzienna dbałość o zdrową dietę, włączanie do niej pokarmów zawierających błonnik (np. otręby pszenne) i picie dużej ilości płynów.

Zalecane postępowanie w zaparciach

  • Jedz regularnie i dopasuj dietę do przyczyny zaparć, na jakie cierpisz.
  • Pij dużo płynów, nawet 2,5-3 l dziennie.
  • W wolnym czasie ruszaj się, ćwicz, uprawiaj sporty, bądź aktywny.
  • Nie powstrzymuj niepotrzebnie potrzeby wypróżnienia.
  • Podczas wypróżniania staraj się przyjąć jak najbardziej kuczną pozycję (siedząc na muszli klozetowej możesz podstawić sobie pod stopy niski stołeczek).
  • Nie używaj zbyt często środków przeczyszczających.

ZAPALENIE PĘCHĘRZA MOCZOWEGO – OBJAWY, PRZYCZYNY, LECZENIE

Zapalenie pęcherza zdarza się najczęściej latem i dotyczy głównie kobiet. Objawy zapalenia pęcherza moczowego obejmują m.in.: ból, pieczenie podczas oddawania moczu, parcie na mocz czy częste oddawanie moczu. Sprawdź domowe sposoby na łagodzenie objawów i pamiętaj, że zapalenie pęcherza w ciąży wymaga konsultacji lekarskiej.

W warunkach fizjologicznych (prawidłowych) drogi moczowe są jałowe, czyli nie występują w nich żadne drobnoustroje. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez cewkę moczową. U kobiet, z powodu małej odległości pomiędzy ujściem cewki moczowej a przedsionkiem pochwy i odbytu, bakterie łatwiej przedostają się do pęcherza moczowego. Niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego to najczęstsza infekcja dróg moczowych. U niektórych kobiet występuje wielokrotnie w ciągu życia.

Częstość występowania zakażeń układu moczowego zależy od wieku i płci. W wieku niemowlęcym problem dotyczy częściej chłopców, co wynika z częstszego występowania wad rozwojowych układu moczowego. Po ukończeniu 1. roku życia sytuacja się odwraca. Częstotliwość zakażeń układu moczowego znacznie wzrasta wraz z rozpoczęciem aktywności seksualnej i występuje u kobiet nawet 50 razy częściej niż u mężczyzn.

Po 60. roku życia z powodu rozrostu gruczołu krokowego i zastoju moczu zwiększa się chorobowość u mężczyzn, jednak to wciąż kobiety chorują 2 razy częściej.

Przyczyny zapalenia pęcherza

Najczęstszą przyczyną zapalenia pęcherza moczowego jest zakażenie bakteryjne. Obecność drobnoustrojów w drogach moczowych powyżej zwieracza pęcherza moczowego powoduje stan zapalny. Skąd biorą się bakterie w miejscu, gdzie nie powinno ich być?

Przyczyn jest kilka:

  • przeniesienie bakterii, głównie Escherichia coli, z okolic odbytu do cewki moczowej (problem dotyczy zwłaszcza kobiet, ze względu na krótką cewkę moczową oraz małą odległość pomiędzy odbytem a ujściem cewki moczowej)
  • stosunek płciowy
  • nieprawidłowa higiena intymna

Pomimo że infekcje bakteryjne są najczęstszą przyczyną zapalenia pęcherza moczowego, do stanu zapalnego może doprowadzić również szereg innych czynników niezakaźnych, m.in.:

  • podrażnienie w okolicach cewki moczowej, np. w wyniku stosowania perfumowanego mydła lub innych zapachowych produktów do kąpieli czy dezodorantów intymnych
  • stosowanie tamponów
  • antykoncepcja dopochwowa
  • niektóre leki, np. cyklofosfamid i ifosfamid stosowane w chemioterapii
  • radioterapia okolic miednicy
  • długotrwałe stosowanie cewnika
  • niepełne opróżnianie pęcherza w wyniku ciąży i połogu lub nieprawidłowe opróżnianie, które może być spowodowane przez guz bądź, u mężczyzn, powiększenie prostaty
  • menopauza – kobiety w trakcie lub po menopauzie są narażone na częstsze zapalenia pęcherza moczowego ze względu na zmniejszenie wydzieliny z pochwy i zmianę składu fizjologicznej flory bakteryjnej w następstwie ustania hormonalnej czynności jajników
  • u mężczyzn, wraz z wiekiem, następuje zmniejszenie aktywności przeciwbakteryjnej wydzieliny gruczołu krokowego
  • powikłania innych chorób, np. zakażenia nerek, cukrzycy, nieprawidłowości w obrębie gruczołu krokowego, kamienie nerkowe, urazy rdzenia kręgowego

Objawy zapalenia pęcherza

Objawy u dorosłych:

Charakterystycznymi objawami zapalenia pęcherza moczowego u dorosłych kobiet i mężczyzn są:

  • ból, pieczenie lub kłucie podczas oddawania moczu
  • parcie na mocz i dyskomfort w dolnej części brzucha
  • częste oddawanie moczu, bardzo małymi porcjami
  • mocz ciemny, mętny, o zmienionym zapachu
  • krwiomocz, czyli mocz z widoczną krwią
  • stany podgorączkowe i gorączka
  • ból w dolnej części pleców (okolica lędźwiowa), ból brzucha (bezpośrednio nad kością łonową)
  • ogólne złe samopoczucie

Objawy u dzieci:

Zapalenie pęcherza moczowego może dotyczyć również dzieci, a objawy mogą się częściowo różnić od tych obserwowanych u dorosłych. Objawami niepokojącymi są:

  • zwiększenie częstotliwości mikcji (oddań moczu)
  • ból przy oddawaniu moczu
  • parcie na mocz
  • przypadkowe moczenie w ciągu dnia
  • zmętnienie i zmieniony zapach moczu
  • dyskomfort w dolnych partiach jamy brzusznej
  • drażliwość
  • osłabienie
  • zmniejszenie apetytu
  • wymioty

Kiedy do lekarza?

Dzieci i mężczyźni powinni udać się do lekarza przy każdorazowym wystąpieniu zapalenia pęcherza moczowego. Kobiety przy braku poprawy po leczeniu, w przypadku nawrotu dolegliwości bądź jeżeli zapalenie występuje częściej niż 3 razy w roku. Konsultacji lekarskiej wymaga również zapalenie pęcherza moczowego u kobiet w ciąży.

Bez względu na płeć i wiek, skontaktuj się z lekarzem jeżeli wystąpią:

  • gorączka i dreszcze
  • ból okolicy lędźwiowej
  • nudności i wymioty
  • ogólnie złe samopoczucie

Rozpoznanie zapalenia pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego można rozpoznać po charakterystycznych objawach. W Polsce większość ostrych infekcji pęcherza moczowego wywoływanych jest przez określone gatunki bakterii o znanej lekowrażliwości, czyli stopniu wrażliwości danego drobnoustroju na konkretny lek. Wykorzystując tę wiedzę, można zastosować skuteczne leczenie bez wykonywania posiewu moczu z antybiogramem1 – badania, które daje informację o gatunku bakterii wywołującej infekcję i jej wrażliwości na antybiotyki. Takie podejście nazywane jest leczeniem empirycznym.

Na podstawie badań prowadzonych w całym kraju eksperci z Narodowego Instytutu Leków co roku ustalają wytyczne, jakie antybiotyki i w jakiej kolejności powinny być stosowane w określonych sytuacjach.

Badania bakteriologiczne, podobnie jak inne badania laboratoryjne, wykonywane są tylko w niektórych przypadkach zapalenia pęcherza. Robi się je, jeżeli typowe leczenie jest nieskuteczne lub kiedy nie ma pewności, czy to bakterie są przyczyną dolegliwości.

W przypadku nawracającego zapalenia pęcherza moczowego lub/i braku reakcji na zastosowane leczenie zgodne z antybiogramem1, lekarz może zalecić wykonanie dalszych badań:

USG układu moczowego
RTG
Tomografii komputerowej ze środkiem cieniującym
Poszerzona diagnostyka może być wskazana, gdy pierwotną przyczyną  objawów jest inne schorzenie, np. wady rozwojowe, kamica, zastój moczu, torbiele, ropień nerki, ropień okołonerkowy, zapalenie nerki.

Leczenie zapalenia pęcherza

Leczenie przeciwbakteryjne niepowikłanej infekcji trwa do 10 dni – przeważnie 3-5 dni. Przy nawracających infekcjach zajmuje to 7-14 dni.

Do leków pierwszego wyboru zalicza się:

furazydynę (czas leczenia 3-5 dni)
sulfametoksazol z trimetoprimem (czas leczenia 3 dni)
trimetoprim (czas leczenia 3 dni)
fosfomycynę (podaje się jednorazowo)
alternatywnie fluorochinolony (czas leczenia 3 dni)
Fluorochinolony są bardzo skuteczne w leczeniu niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego, jednak ich nieuzasadnione stosowanie może przyczyniać się do narastania antybiotykooporności drobnoustrojów.

Po leki drugiego wyboru sięga się, gdy nie można zastosować leku pierwszego wyboru.

Są to:

amoksycylina z kwasem klawulanowym (czas leczenia 3-7 dni)
cefaklor (czas leczenia 3-7 dni)
amoksycylina (czas leczenia 7-10 dni)
Leki drugiego wyboru stosuje się dłużej ze względu na większą liczbę opornych drobnoustrojów oraz mniejszą zdolność ich eliminacji.

Jak samodzielnie wyleczyć zapalenie pęcherza?

Samodzielne leczenie, bez konsultacji lekarskiej, mogą zastosować kobiety niebędące w ciąży z typowymi objawami niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego i gdy jest to pojedynczy incydent.

Jeżeli nie wystąpiły u ciebie objawy alarmowe, możesz zastosować się do poniższych rad dotyczących postępowania w domu:

Na rynku dostępne są preparaty bez recepty, zawierające furazydynę, stosowane w leczeniu niepowikłanych zakażeń dolnych dróg moczowych. W celu łagodzenia bólu możesz przyjmować również preparaty dostępne bez recepty zawierające paracetamol lub ibuprofen. Przed użyciem leków koniecznie przeczytaj ich ulotki oraz stosuj się do informacji i zaleceń tam podanych. Nie przekraczaj dozwolonej dziennej dawki. Nie stosuj leków, na które jesteś uczulona.
Pij dużo płynów – ok. 1,5-2 litrów na dobę.
Możesz również zastosować ciepłe okłady na brzuch (np. termofor lub koc elektryczny) albo wziąć ciepłą kąpiel – złagodzi to ból oraz zmniejszy poczucie dyskomfortu.
Do zakończenia leczenia zaprzestań kontaktów seksualnych.
Rokowanie i powikłania zapalenia pęcherza

U 10-20% kobiet w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia zapalenia pęcherza dochodzi do nawrotu objawów. Są one spowodowane tym samym drobnoustrojem, który przetrwał leczenie.

Nawrót objawów nie jest równoważny z reinfekcją, czyli ponownym zakażeniem układu moczowego, do której dochodzi zdecydowanie częściej. Reinfekcja pojawia się po upływie 2 tygodni od zakończenia leczenia i może być spowodowana tym samym (bytującym w innym miejscu, np. w odbycie lub pochwie) albo innym patogenem.

Jeżeli leczenie zapalenia pęcherza jest prawidłowe, szybkie i skuteczne, praktycznie nie dochodzi do żadnych powikłań i komplikacji. Jednak nieleczone zapalenie pęcherza może doprowadzić do odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Na powikłania najbardziej narażone są małe dzieci oraz osoby starsze, ze względu na możliwość przeoczenia objawów zapalenia pęcherza lub pomylenia ich z innymi jednostkami chorobowymi.

Zapobieganie zapaleniu pęcherza

Aby zapobiec nawrotom choroby po zakończeniu leczenia, warto w codziennym życiu stosować następujące metody profilaktyki:

  • Zwiększ objętość wypijanych płynów – zalecana ilość wypitych płynów dla dorosłego człowieka to 1,5-2 litry. Wypij dodatkową szklankę płynu przed stosunkiem płciowym.
  • Codziennie pij sok z żurawiny lub stosuj doustne preparaty żurawinowe, ponieważ substancje zawarte w żurawinie hamują przyleganie bakterii E. coli do błony śluzowej dróg moczowych.
  • Wzbogacaj dietę w produkty bogate w witaminę C (np. owoce dzikiej róży, żurawina, cytrusy, warzywa kapustne, papryka, pomidor, ziemniaki, chrzan, liście pietruszki), która ma działanie zakwaszające mocz, dzięki czemu utrudnia rozwój bakterii chorobotwórczych.
  • Oddawaj mocz niezwłocznie po wystąpieniu potrzeby lub regularnie co 2-3 godziny oraz tuż przed snem i zaraz po stosunku płciowym.
  • Wycieraj okolicę krocza zawsze w kierunku od przodu do tyłu – dzięki temu zapobiegasz przemieszczaniu się bakterii z okolicy odbytu w okolicę ujścia cewki moczowej. Dotyczy to nie tylko wycierania krocza po skorzystaniu z toalety, ale również ręcznikiem po kąpieli.
  • Unikaj kąpieli bąbelkowych oraz dodawania do kąpieli środków chemicznych i perfumowanych.
  • Unikaj stosowania dezodorantów intymnych.
  • Unikaj obcisłych spodni, bielizny ze sztucznych materiałów oraz stringów.
  • Jeżeli stosujesz kapturki naszyjkowe lub dopochwowe środki plemnikobójcze, zwłaszcza w połączeniu z krążkiem dopochwowym, rozważ w porozumieniu z lekarzem zmianę na inną metodę antykoncepcji

W niektórych sytuacjach można profilaktycznie stosować leki, np:

  • Preparaty dopochwowe zawierające laseczki Lactobacillus, czyli bakterie kwasu mlekowego, które zapobiegają osiedlaniu się patogennych bakterii w drogach moczowych.
  • Krem z estrogenem stosowany dopochwowo u kobiet po menopauzie.
  • Profilaktyczne leczenie przeciwdrobnoustrojowe: przyjęcie pojedynczej dawki leku przeciwbakteryjnego po stosunku płciowym lub profilaktyka ciągła, czyli przyjmowanie leku przed snem codziennie lub 3 razy w tygodniu przez 6 miesięcy i dłużej.
  • Immunoprofilaktykę, która polega na doustnym stosowaniu liofilizowanego wyciągu bakterii E.coli.
  • Z wyjątkiem preparatów Lactobacillus dostępnych bez recepty, pozostałe leki zaleca i przepisuje na receptę lekarz.

Domowe sposoby leczenia zapalenia pęcherza

Jeżeli jesteś kobietą i nie jesteś w ciąży oraz nie wystąpiły u ciebie objawy alarmowe, to zapalenie pęcherza możesz leczyć samodzielnie w domu, stosując się do poniższych rad:

  • Zastosuj preparat z furazydyną, dostępny bez recepty oraz, przeciwbólowo, paracetamol lub ibuprofen. Przed użyciem leków koniecznie przeczytaj ich ulotki oraz stosuj się do informacji i zaleceń tam podanych. Nie przekraczaj dozwolonej dziennej dawki. Nie stosuj leków, na które jesteś uczulona.
  • Pij dużo płynów – ok. 1,5-2 litry/na dobę.
  • Możesz również zastosować ciepłe okłady na brzuch (np. termofor lub koc elektryczny) albo wziąć ciepłą kąpiel – pomoże to złagodzić ból oraz zmniejszyć poczucie dyskomfortu.
  • Do zakończenia leczenia zaprzestań kontaktów seksualnych.
  • Konsultacja merytoryczna: Lek. med. Anna Plucik-Mrożek, internista

ZAPALENIE I ZAKRZEPOWE ZAPALENIE ŻYŁ POWIERZCHNIOWYCH – PRZYCZYNY, OBJAWY I LECZENIE

Zapalenie i zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych należą do ostrych (czyli nagłych) chorób żył. To stan w kończynach dolnych, który najczęściej dotyczy żylaków i wynika z zaburzenia przepływu krwi oraz uszkodzeń ściany naczyń w zmienionym odcinku żyły. Objawia się m.in. bolesnym obrzękiem i zaczerwienieniem skóry w miejscu zapalenia żył.

W „zdrowych” żyłach, również kończyn górnych, zakrzepica czasami powstaje w okolicy cewnika wprowadzonego do żyły (np. wenflonu) lub wskutek dożylnego podania leku. Występuje jeszcze tzw. wędrujące zapalenie żył powierzchownych, czyli nawracające epizody zakrzepicy żylnej w różnych miejscach i bez wyraźnej przyczyny (czyli w naczyniach niezmienionych i niezwiązane z wprowadzeniem cewnika do żyły). Taki stan często towarzyszy nowotworom i dlatego u osób z takim rozpoznaniem rozszerza się diagnostykę ogólną w poszukiwaniu poważniejszej przyczyny.

Objawy zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych

Objawem zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych jest przede wszystkim bolesny, ograniczony obrzęk z zaczerwienieniem skóry w okolicy przebiegu pnia żyły lub w miejscu żylaka albo w okolicy, w której znajduje się lub ostatnio znajdował się cewnik w żyle. Czasami pod skórą można wyczuć bolesne, podłużne zgrubienia – są to powierzchownie położone żyły wypełnione skrzepliną.

Rozpoznanie zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych

Rozpoznanie ustalane jest na podstawie objawów i badania przedmiotowego. W niektórych przypadkach, jako badanie uzupełniające, zlecane jest wykonanie badania USG, które pozwala określić rozległość i charakter skrzepliny – są to informacje czasami konieczne do ustalenia sposobu postępowania.

Leczenie zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych

Sposób leczenia zależy od rozległości skrzepliny w żyle, jej lokalizacji w stosunku do znajdujących się w pobliżu żył głębokich oraz od przyczyny jej powstania. W doborze leczenia brany pod uwagę jest również ogólny stan zdrowia chorego i ewentualne choroby towarzyszące.

W większości przypadków leczenie jest zachowawcze. Zalecane są wyroby uciskowe (np. specjalne pończochy lub rajstopy kompresyjne) oraz leki z grupy tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych1. U niektórych pacjentów, w zależności od obrazu choroby i innych indywidualnych czynników zdrowotnych, lekarz zamiast leczenia przeciwzapalnego może zlecić tzw. leczenie przeciwkrzepliwe (np. w postaci podskórnych zastrzyków).

Preparaty stosowane miejscowo w postaci maści lub żelu mogą przynieść subiektywną poprawę, jednak brak jest wystarczających dowodów na to, że poprawiają one wyniki leczenia zakrzepicy żył powierzchownych.

Jeżeli powodem zakrzepicy jest obecność cewnika w żyle, to w pierwszej kolejności powinien być usunięty z naczynia i wysłany na badanie bakteriologiczne. Uważa się, że zakrzepica wywołana obecnością cewnika jest pierwotnie zakażona, dlatego do leczenia włącza się dodatkowo antybiotyki.

Czasami w leczeniu zapalenia i zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych może być konieczne leczenie chirurgiczne, jednak takie sytuacje występują rzadko.

WYBIELANIE ZĘBÓW

Dyskusję o wybielaniu należy rozpocząć od ustalenia czym jest barwa. Nie jest to wcale takie oczywiste, bowiem jest ona subiektywnym wrażeniem wywoływanym w naszym mózgu. To jak widzimy kolory zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj i natężenie światła, barwy otoczenia, a nawet od naszego samopoczucia i nastroju.

Kształt i struktura zębów też mają znaczenie

Na atrakcyjny wygląd uzębienia oprócz koloru składają się również inne czynniki: kształt, wielkość i struktura powierzchni zęba. Kolor pojedynczego zęba zależy od właściwości rozpraszania i absorpcji światła przez szkliwo i zębinę, jednak determinowany jest przez tę drugą warstwę, której naturalny odcień oscyluje wokół różnych odcieni żółtego. Kolor różni się nawet w obrębie pojedynczego zęba będąc najbardziej żółtym w okolicy szyjki zęba, a niemal przezroczystym przy brzegu siecznym. W obrębie łuku zębowego wyraźnie od reszty zębów odstają kolorystycznie kły, które pacjenci nieraz oceniają jako „rażąco żółte”. Zabieg wybielania zębów wyrównuje kolor całego łuku zębowego sprawiając, że uśmiech wygląda jasno i atrakcyjnie, twarz nabiera blasku, a różnice kolorystyczne pomiędzy poszczególnymi grupami zębów stają się mniej widoczne.

Wybielanie zębów – na czym polega proces?

Należy przede wszystkim ustalić jakie są nasze oczekiwania co do koloru zębów i co jest przyczyną ich ciemnej barwy. Złogi kamienia nazębnego, powierzchowne przebarwienia, osad po tytoniu, kawie, herbacie, jedzeniu bogatym w taninę można z łatwością usunąć stosując zabiegi mechanicznego lub abrazyjnego skalingu, poprzez piaskowanie lub mikroabrazję szkliwa.

Problem stanowią przebarwienia, które wniknęły w głąb tkanek zęba, które można usunąć jedynie chemicznie. W tym celu stosujemy preparaty zawierające nadtlenek karbamidu lub nadtlenek wodoru w odpowiednio dobranych stężeniach. Działanie utleniające tych substancji powoduje rozrywanie długich wiązań substancji barwiących zęby, co sprawia, że jako krótsze są mniej widoczne i łatwiej wydalane z ich powierzchni.

Istnieją przebarwienia, które nie dają się skutecznie usunąć podczas zabiegu wybielania. Są to najczęściej przebarwienia powstałe wskutek terapii lekami np. tetracyklinami lub preparatami żelaza.  Wówczas konieczna jest interwencja protetyczna i wykonanie odpowiednio licówek lub koron protetycznych. Pacjenci mający liczne wypełnienia w przednich zębach albo uzupełnienia protetyczne np. korony muszą się liczyć z tym, że one nie ulegają wybielaniu i dlatego dla uzyskania pożądanego efektu estetycznego konieczna będzie ich wymiana.

Kto nie powinien poddawać się zabiegom wybielania zębów?

Pacjentki ciężarne, karmiące piersią oraz pacjenci mający aktywną chorobę nowotworową nie powinni korzystać z zabiegu wybielania zębów. Względnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość zębów. Z tym problemem dentysta w gabinecie z pewnością sobie poradzi, trzeba się jednak liczyć z tym, że podczas wybielania może się nasilić dyskomfort związany z nadwrażliwością. Wybielanie zębów poprzedza zabieg usunięcia kamienia i osadu nazębnego oraz zawsze leczenie ubytków próchnicowych.

Jakimi metodami można wybielić zęby?

Powszechnie reklamowane pasty wybielające zawierają często niebezpiecznie wysoką zawartość środków ściernych, które w połączeniu z twardą szczoteczką i zbyt energicznym „szorowaniem” mogą doprowadzić do powstania silnej nadwrażliwości, a nawet starcia szkliwa i powstania ubytków niepróchnicowych. Dlatego zawsze należy sprawdzić jaki współczynnik ścieralności RDA ma używana przez nas pasta. Pasty ze współczynnikiem powyżej 100 są uważane za mocno ścierne i mogą uszkodzić szkliwo zębów.

Płukanki wybielające, żele, nakładki wybielające dostępne w aptekach i drogeriach, zazwyczaj oprócz przejściowej nadwrażliwości nie powodują skutków ubocznych ale też ze względu na niskie stężenie substancji wybielającej nie dają spektakularnych efektów. Ponadto paski wybielające oraz nakładki do stosowania samodzielnie w domu, mogą powodować podrażnienie błony śluzowej gdyż preparat wybielający z łatwością przedostaje się do sąsiadujących tkanek.

Warto tu wspomnieć, że wybielanie zębów jest bezpieczną procedurą o ile jest kontrolowane przez lekarza i pacjent stosuje się do jego zaleceń oraz zaleceń producenta preparatu wybielającego. Zbyt długie i intensywne wybielanie może zmniejszyć twardość szkliwa dlatego ważne jest, aby przed rozpoczęciem wybielania skonsultować się z lekarzem dentystą.

Najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza metoda wybielania zębów

Najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza metoda wybielania zębów odbywa się w gabinecie stomatologicznym. Lekarz dentysta po zebraniu informacji o stanie zdrowia pacjenta i badaniu jamy ustnej zaleci niezbędne zabiegi poprzedzające wybielanie oraz profesjonalnie dobierze skuteczną metodę, preparat i czas stosowania środków wybielających. Przed rozpoczęciem zabiegu lekarz ocenia także aktualny kolor zębów, ustala z pacjentem jakie są jego oczekiwania (jaki kolor zębów chciałby uzyskać) i monitoruje przebieg procesu wybielania uwzględniając uzyskane efekty.

UŻĄDLENIA I UKĄSZENIA OWADÓW, SKUTECZNE SPOSOBY ŁAGODZENIA OBJAWÓW.U

Nic tak nie psuje pikniku na urlopie, jak natarczywie atakujące komary i zwabione zapachem jedzenia osy czy szerszenie. Sezonowo kąsają także meszki. Podpowiadamy, jak skutecznie radzić sobie domowymi sposobami z ugryzieniami i użądleniami owadów.

Miodna pszczoła występująca w Polsce nie jest agresywna i żądli jedynie w ostateczności, np. gdy  zaatakujemy jej gniazdo. Dla pszczoły użądlenie oznacza śmierć. W ludzkim ciele zostawia ok. 2,5 mm żądło z pęcherzykiem zawierającym jad, a sama umiera. Pszczeli jad powoduje opuchliznę. Obrzęk jest bolesny, ale pojedyncze użądlenie nie jest bezpośrednim zagrożeniem życia dla osób, które nie są na jad pszczół uczulone.

Sposoby na użądlenie pszczoły

Pszczoły żyjące w Polsce nie są agresywne.

Osoby uczulone mogą mieć po użądleniu objawy łagodne (jak pokrzywka, świąd), poprzez silniejsze typu ból brzucha, biegunki, duszność, wymioty, aż po bardzo groźne: utratę przytomności, zapaść czy wstrząs anafilaktyczny. Ten ostatni bywa śmiertelnie niebezpieczny. Objawia się m.in. wysypką, trudnościami z oddychaniem, spadkiem ciśnienia, zawrotami głowy, drgawkami, a końcu utratą przytomności. W przypadku alergii po użądleniu pszczoły zawsze trzeba niezwłocznie wezwać pogotowie.

Zawsze niebezpieczne, bez względu na alergię, są użądlenia w rejonie głowy i szyi. Obrzęk może utrudnić, a nawet uniemożliwić oddychanie. Każda taka sytuacja jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia, dlatego wymaga bezzwłocznej interwencji lekarskiej lub ratowniczej. Aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji, pijąc napoje, zakręcajmy butelki, zaglądajmy do kubka, a jeśli wybraliśmy napój w puszce, pijmy przez zęby, żeby nie połknąć pszczoły.

Jeśli nie jesteś uczulony na jad owadów, a do ukąszenia nie doszło w okolicach głowy u szyi, możesz sobie poradzić z użądleniem pszczoły samodzielnie:

Dokładnie umyj dłonie, sterylną igłą usuń wystające ze skóry żądło. Nie ściskaj go palcami, uciśnięcie miejsca użądlenia może spowodować mechaniczne wtłoczenie pozostałości jadu w skórę, a w konsekwencji zaostrzenie odczynu.
Zrób chłodny kompres. Jeśli masz taką możliwość, przyłóż w miejsce użądlenia schłodzony okład żelowy, pomocą może być owinięta w chusteczkę kostka lodu, mrożonka czy butelka ze schodzonym napojem.
Gdy objawy są dokuczliwe, warto zastosować leki antyhistaminowe, wapń lub maść z hydrokortyzonem (hydrokortyzon działaprzeciwobrzękowo, przeciwświądowo i przeciwzapalnie).
Sposoby na użądlenie osyOsa może użądlić wielokrotnie.

Sposoby na użądlenie osy

Użądlenie osy może być znacznie bardziej bolesne niż pszczoły. W przeciwieństwie do poprzedniczki, osa jest w stanie użądlić kilka razy, za każdym wkłuciem wpuszczając jad i powodując ostry ból. Gdy owad lata w pobliżu nas, najlepiej zachować stalowe nerwy i nie wymachiwać rękami, żeby nie poczuł się zaatakowany i nie musiał się bronić.

Jeśli nie mamy alergii na jad osy, zwykle użądlenie objawi się jedynie miejscową reakcją skórną –bolesna opuchlizna nie jest dla większość z nas niebezpieczna dla zdrowia. Groźne bywa natomiast użądlenie przez wiele owadów. Jeśli zaatakuje nas rój os (lub pszczół), peptydy zawarte w jadzie mogą zadziałać toksycznie na tkanki.

Aby złagodzić objawy użądlenia osy, można zastosować proste metody, podobne do tych opisanych przy pszczołach.

Zrobić zimny okład, sięgając po mrożonkę lub kostkę lodu.
W przypadku silniejszych objawów, możesz sięgnąć po wapń, dostępne bez recepty leki antyhistaminowe albo maść z hydrokortyzonem.
Sposoby na użądlenie szerszeni

Sposoby na użądlenie szerszeni

Szerszenie mają dłuższe żądło, a jad penetruje głębiej w ciało.

Tych boimy się najbardziej. Użądlenia szerszeni są szczególnie niebezpieczne ze względu na ilość wstrzykiwanego jadu – jest ona znacząco większa niż w przypadku jadu osy czy pszczoły. Z tego powodu nawet pojedyncze ukąszenie może wywoływać ciężką reakcję. Podobnie jak w przypadku pszczół i os, szczególnie niebezpieczny jest wstrząs anafilaktyczny. Jeśli widzisz, że osoba użądlona przez szerszenia ma duszności, wysypkę, drgawki, traci przytomność – natychmiast wezwij pogotowie.

Nawet osoby, które nie mają alergii na jad szerszeni, powinny zachować ostrożność. Skład jadu szerszenia jest co prawda podobny do jadu osy, jednak podawana dawka jadu jest kilkukrotnie większa. Użądlenie  może być niebezpieczne i jest bardziej bolesne niż użądlenie osy czy pszczoły. Szerszenie mają dłuższe żądło, a jad penetruje głębiej w ciało.

Sposoby na złagodzenie skutków użądlenia szerszenia są takie same, jak w przypadku os.

Schłodź miejsce użądlenia kostką lodu lub mrożonką zawiniętą w ręcznik.
Możesz sięgnąć po wapno, leki antyhistaminowe albo maść z hydrokortyzonem.
Sposoby na ugryzienia meszek

Sposoby na ugryzienia meszekPo ugryzieniach meszek zostają krwawiące ślady.

Meszki wyglądem przypominają muszki owocówki. Mimo swoich niewielkich rozmiarów (mają od 1,5  do 6 mm u największych gatunków) są bardzo dokuczliwe, a nawet niebezpieczne. Zwykle najaktywniejsze są na przełomie maja i czerwca, zwłaszcza w ciepłe, bezwietrze  popołudnia.

Owady atakują chmarą, osoby uczulone są narażone na ryzyko wystąpienia powikłań.Groźne jest także pogryzienie przez meszki małych dzieci, które nie potrafią obronić się przed rojem.

Łatwo poznać ich ugryzienia. Zostają po nich krwawiące ślady, bowiem meszki gryząc, rozrywają naczynia włosowate. Miejsca ugryzień mogą swędzieć i boleć przez tydzień nawet osoby, które nie są alergikami. Dla alergików i małych dzieci jad meszek stanowi niebezpieczeństwo.

Aby złagodzić ugryzienia meszek, warto zastosować sposoby dostępne w domu.

  • Zdezynfekuj ranę po ukąszeniach.
  • Wypij wapń rozpuszczony w porcji wody lub przyjmij odpowiednią dawkę wapnia w tabletkach.
  • Możesz użyć dostępnego bez recepty leku antyhistaminowego lub maści z hydrokortyzonem.

Sposoby na ugryzienia komarów

Swędzące bąble po ugryzieniu komara to wina śliny owada.

Komary towarzyszą nam całe lato. Odnajdują człowieka bezbłędnie, ponieważ wabi je wydychany przez nas dwutlenek węgla oraz znajdujący się w pocie kwas mlekowy. W Polsce występuje aż 47 gatunków tych owadów. W ludzkiej krwi gustują tylko samice komara. Bywa, że gryzą nas, mimo spryskania ciała repelentem. Co gorsza, kąsający komar wydziela feromon wabiący inne samice komara.

Swędzące bąble po ugryzieniu komara to wina śliny owada, która ma za zadanie zapobiec krzepnięciu krwi. W ślinie jednak znajdują się także antygeny powodujące bardzo powszechne reakcje nadwrażliwości.

W przeciwieństwie do użądleń pszczół czy os, silne uczulenie na komary jest rzadko spotykane, praktycznie nie występuje w ich przypadku wstrząs anafilaktyczny.

Ugryzienia komarów można łagodzić samodzielnie w domu.

Schłodź skórę w miejscu ugryzienia, przykładając do skóry owinięte chusteczką kostki lodu.
Przeciwbólowo i przeciwzapalnie zadziała kwas acetylosalicylowy w tabletka aspiryny.
W wypadku dłużej utrzymujących się bąbli ulgę przyniesie podanie dostępnego bez recepty leku antyhistaminowego lub użycie maści z hydrokortyzonem.

URAZ ORTOPEDYCZNY. JAK POSTĘPOWAĆ?

Niezależnie od rodzaju urazu, możesz wykonać kilka prostych czynności, które pomogą zmniejszyć dolegliwości bólowe, obrzęk i stan zapalny. Są one nazywane zasadą PRICE. Dostosowanie się do tych zaleceń może przyspieszyć proces regeneracji i samoleczenia organizmu. Wykonaj poniższe zalecenia w oczekiwaniu na umówioną wizytę ze specjalistą.

W przypadku urazu ortopedycznego zastosuj zasadę PRICE. Skrót pochodzi od pierwszych liter angielskich słów oznaczających procedurę postępowania w przypadku urazów:

  • PROTECTION – ochrona

Postaraj się oszczędzać uszkodzoną kończynę. Możesz zastosować temblak lub kule w zależności od miejsca wystąpienia urazu. Jeżeli masz możliwość skorzystać z jednej kuli, pamiętaj aby jej używać w przeciwnej ręce do chorej nogi.

  • REST – odpoczynek

Usiądź lub połóż się. Nie poruszaj uszkodzoną kończyną – szczególnie, gdy nasila to ból.

  • ICE – chłodzenie

Zastosuj żelowe kompresy typu cold-pack lub lód. Dobrze sprawdzają się też zwykłe mrożonki, które mogą być w twojej lodówce. Przyłóż okład na 5-10 minut i często powtarzaj tę czynność w ciągu dnia. Aby nie dopuścić do odmrożenia, zastosuj ręcznik lub inny materiał, a dopiero na nim połóż lód, mrożonkę lub cold-pack. Po każdej aplikacji zrób przynajmniej 20 minut przerwy. Nie stosuj maści rozgrzewających.

  • COMPRESSION – ucisk

Po schłodzeniu zabandażuj bolące miejsce. Kierunek bandażowania powinien biec zawsze w stronę serca, czyli od dołu do góry. Zapobiegnie to obrzękowi.

  • ELEVATION – uniesienie

Ułóż kończynę wyżej, ponad poziom serca. Zapobiegnie to również obrzękowi.

W razie nasilonego bólu możesz zastosować doraźnie leki przeciwbólowe, dostępne bez recepty – paracetamol lub niesterydowe leki przeciwzapalne. Kupując je, poinformuj farmaceutę o ewentualnych chorobach przewlekłych, na które chorujesz oraz o uczuleniach na leki.

UDAR MÓZGU – 7 OBJAWÓW, PO KTÓRYCH GO POZNASZ

Choroby naczyń mózgowych, w tym udar, są drugą co do częstości przyczyną śmierci w Polsce. To obumarcie fragmentu mózgu z powodu braku dopływu krwi lub wylewu krwi poza naczynie mózgowe. Jest bardzo niebezpieczny i wymaga natychmiastowej reakcji. Jeśli rozpoznasz u kogoś któryś z tych objawów, natychmiast wezwij pogotowie.

Uszkodzenie tkanki mózgowej powoduje zaburzenia czucia oraz ruchu po przeciwległej stronie ciała. Objawy udaru są z tego powodu wyraźne.

Asymetria twarzy
Połowa twarzy jest porażona, charakterystyczny jest opadający jeden kącik ust. Jeśli masz wątpliwości, czy to na pewno porażenie, poproś osobę, u której podejrzewasz udar, aby się uśmiechnęła. Chory nie będzie w stanie podnieść kącika ust.

Zaburzenia mowy
Jeśli został uszkodzony ośrodek mowy, chory ma problem z powiedzeniem nawet prostych zdań oraz z ich zrozumieniem. Możesz odebrać taką mowę jako bełkot.

Osłabienie mięśni gardła i języka
Poza problemami z mową, powodują problemy z połykaniem. Z tego powodu chory może się krztusić.

Zaburzenia widzenia
Osoby po udarze niedowidzą. Zdarza się także, ze widzą podwójnie albo całkowicie przestają widzieć – najczęściej na jedno oko.

Niedowład ramienia lub nogi
Chory z trudnością porusza ramieniem lub nogą (albo obiema kończynami na raz), czasem nie może ruszyć nią w ogóle.

Zaburzenia równowagi
Z powodu zawrotów głowy osoba po udarze ma trudności z utrzymaniem równowagi, potyka się, może ci się wydawać, że chodzi, jakby była pod wpływem alkoholu.

Ból głowy
Silny, uciążliwy ból może być pierwszą oznaką udaru, zwłaszcza, jeśli dojdzie którykolwiek z powyższych objawów.

Nie wiesz, co ci dolega? Sprawdź swoje objawy!

Stres – objawy i sposoby radzenia sobie ze stresem

Wszyscy żyjemy w stresie. Odczuwamy stres w pracy i w życiu codziennym. Zwykle się spieszymy, nie mamy czasu jeść regularnie, odpocząć czy wyspać się. Jeśli widzisz u siebie objawy nadmiernego napięcia, dowiedz się, jakie są sposoby na stres.

Choć definicji stresu jest wiele, najogólniej możemy określić go jako nieswoistą reakcję organizmu na wszelkie stawiane mu „żądanie”. Przez „nieswoistą” rozumiemy taką reakcję, która jest podobna do innych, niezależnie od wywołującego ją bodźca. Bodźce, które ją powodują, nazywamy stresorami.

Inna, nieco bardziej rozbudowana definicja, mówi, że możemy w trojaki sposób traktować omawiane zagadnienie:

  • jako bodziec, czyli określoną sytuację,
  • jako reakcję organizmu na czynniki stresujące,
  • jako wynik interakcji między osobą a otoczeniem.

Warto również zwrócić uwagę, że zwykle używając słowa „stres”, mamy na myśli negatywne napięcie, czyli tzw. dystres.

Czy stres może działać pozytywnie?

Tak, jest jeszcze jedno oblicze stresu – tzw eustres, czyli taki rodzaj stresu, który motywuje do działania. Jest niezbędny do tego, abyśmy działali efektywnie. Mobilizuje nas, poprawia wydajność i pomaga skoncentrować energię na zadaniu, jakie mamy do wykonania.

Stres w tym wydaniu jest potrzebny, mechanizm eustresu utrzymywał w gotowości do działania, ucieczki i radzenia sobie z wyzwaniami człowieka pierwotnego, współcześnie również pomaga nam z radzeniem sobie z codziennym życiem.

Sposoby na stres

Walka ze stresem nie jest niczym trudnym, jeśli tylko zastosujemy odpowiednie metody radzenia sobie. Po angielsku nazywa się na to „coping”, czyli „aktywność ukierunkowaną na odzyskanie równowagi pomiędzy wymaganiami i możliwościami oraz na poprawę stanu emocjonalnego”.

Metod radzenia sobie ze stresem jest wiele.

Poniżej przedstawiono kilka wybranych sposobów walki ze stresem, które są dostępne niemalże dla wszystkich i które można łatwo zastosować w codziennym życiu.

6 metod radzenia sobie ze stresem

  • Głębokie oddychanie
    Najprostszym sposobem i chyba najbardziej znanym, który można zastosować w obliczu dystresu jest głębokie oddychanie. Należy zwracać jednak uwagę, aby oddech był spokojny i miarowy. Badania naukowe wskazują, że wzięcie głębokiego oddechu pomaga w przywróceniu równowagi i zmniejszenia poczucia niepokoju.
  • Wizualizacje
    Chodzi o wyobrażanie sobie pozytywnych rzeczy. Codziennie rano warto wyobrazić sobie, co miłego cię dzisiaj spotka. Wizualizacje pomagają zmienić negatywne nastawienie i przezwyciężyć stresujące chwile.
  • Aktywność fizyczna.
    Aby skutecznie radzić sobie ze stresem, należy regularnie wykonywać ćwiczenia fizyczne dostosowane do swoich możliwości. Ruch bowiem poprawia nasze samopoczucie i pozwala naszej psychice odpocząć. Aktywność fizyczna jest również bardzo dobrym sposobem na rozładowanie emocji i powrócenie do równowagi po stresującym dniu.
  • Regularny sen
    Właściwa ilość, jakość i regularność snu jest niezbędna, aby organizm wypoczął i tym samym, aby zwiększyły się nasze zasoby radzenia sobie ze stresem.
  • Odpowiednie odżywianie się
    Zwracajmy uwagę na to, co jemy i jak szybko spożywamy posiłek. Im wolniej jemy i im mniej jest np. tłustych potraw w naszej diecie, tym lepiej się czujemy. Warto wykorzystać wspólne spotkania przy stole, jako okazję do nawiązania kontaktu z innymi ludźmi, celebrowanie posiłku i czerpanie z niego przyjemności.
  • Wypoczynek. Starajmy się zachować równowagę pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym, dając sobie szansę na wypoczynek. W zależności od upodobań i cech charakteru możesz się zdecydować na wypoczynek czynny (np. sport, zwiedzanie, podróżowanie) lub bierny (np. sen).

Objawy stresu

Każdy z nas nieco inaczej zachowuje się w stresującej sytuacji, postępuje zgodnie ze swoim wzorcem zachowania. Najbardziej typowe objawy to zwykle:

  • przyspieszone tętno,
  • wzmożone pocenie się,
  • suchość w jamie ustnej,
  • kołatanie serca,
  • poczucie napięcia,
  • rozdrażnienie,
  • nerwowość,
  • zaburzenia koncentracji uwagi,
  • nadpobudliwość ruchowa,
  • chaotyczne wypowiadanie się,
  • tiki nerwowe.

Należy zaznaczyć, że mogą występować też nietypowe reakcje na stres, takie jak np.:

  • atak śmiechu, który ma rozładować napięcie
  • zastyganie w bezruchu bez możliwości jakiegokolwiek działania.

Objawy związane z przeżywanym przez dziecko stresem z kolei, najczęściej ujawniają się w jego zachowaniu – może to być:

  • nadmierna lękliwość,
  • agresywność,
  • zaburzenia w skupianiu uwagi,
  • obniżenie wyników w nauce,
  • czynności nawykowe (ssanie kciuka, ogryzanie paznokci), zaburzenia snu (koszmary nocne),
  • zaburzenia odżywiania a także dolegliwości somatyczne takie jak bóle głowy, brzucha, moczenie.

Przyczyny stresu – czyli dlaczego trzęsą ci się ręce?

Przyczyny stresu są bardzo różne. Dotyczą zarówno sfery zawodowej jak i prywatnej. Najczęściej występującymi przyczynami mogą być: utrata bliskiej osoby, wypadek, utrata pracy czy zdrowia, problemy finansowe, ale również pozytywna zmiana taka jak: zawarcie związku małżeńskiego, awans czy narodziny dziecka.

Ogólnie, można stwierdzić, że stres pojawia się zwykle wtedy, gdy mamy do czynienia z czymś nowym, nieznanym, a jednocześnie brakuje nam doświadczenia i schematu postępowania w danej sytuacji.

Jeżeli chodzi o stres w pracy, to pojawia się on zwykle przy poczuciu niskiej kontroli  przy wykonywaniu zadań lub jej braku, niedocenianiu dobrze wykonanych zadań, niejasnych lub zbyt wysokich oczekiwaniach czy przy pracy w środowisku pełnym presji.

Dzieciństwo to nie tylko czas na beztroską zabawę, to również okres, kiedy dzieciom stawia się wysokie wymagania. Przyczyn stresu u dzieci najczęściej upatruje się w takich sytuacjach jak pójście do przedszkola, separacja od rodziców, trudności związane z koniecznością funkcjonowania w grupie rówieśniczej i utratą wyjątkowości. W okresie szkolnym stres wiąże się z wysokimi wymaganiami związanymi z nauką, presją osiągania sukcesów, najlepszych ocen oraz przeciążeniem obowiązkami pozaszkolnymi. Skutkuje to brakiem czasu wolnego i coraz częściej występującymi problemami z funkcjonowaniem w grupie.

Do sytuacji stresowych zalicza się także różnego rodzaju traumatyczne wydarzenia, których doświadczają dzieci np. przemoc w rodzinie, bycie świadkiem przemocy, rozwód rodziców, śmierć bliskiej osoby, powódź, wypadek czy diagnoza choroby zagrażającej życiu lub zdrowiu.

Stres w pracy – przyczynyStres w pracy pojawia się zwykle przy poczuciu niskiej kontroli lub jej braku.

Rozpoznanie stresu

Jeżeli czujemy, że stres w naszym życiu jest zbyt silny i nie potrafimy sobie z nim poradzić lub występują dodatkowe dolegliwości np. ze strony układu pokarmowego, należy zgłosić się do internisty lub psychologa, który postawi odpowiednie rozpoznanie na podstawie wywiadu i odpowiednich testów oraz zajmie się leczeniem.

Leczenie stresu

Leczenie długotrwałego stresu, w zależności od przypadku, polega na przyjmowaniu odpowiednich leków uspokajających lub tylko na uczęszczanie na wizyty do psychologa. Psycholog edukuje pacjenta w kwestii radzenia sobie ze stresem lub w przypadku cięższego stanu, prowadzi z pacjentem psychoterapię.

W zależności od przyczyny stresu stosowane są różne techniki, np. w przypadku fobii czy traumatycznego przeżycia stosuje się m.in. tzw. desensytyzację polegającą na stopniowym obniżaniu intensywności reakcji pacjenta na bodziec stresogenny.

Inną techniką jest modelowanie, gdzie pacjent uczy się pożądanych zachowań poprzez obserwowanie i naśladowanie.

Leczenie stresu u dzieci

W przypadku dzieci zalecane jest następujące postępowanie:

Należy pamiętać, że najważniejsze jest wsparcie od rodziców, poświęcanie dziecku czasu, wykazanie spokoju, zainteresowania przeżyciami dziecka, uważne słuchanie oraz unikanie sytuacji, filmów, które mogą powodować narastanie symptomów.
Rodzice nie powinni wymuszać rozmów na trudne tematy, ale zachęcać dziecko do inicjowania samemu takich rozmów, ważne są uczucia dziecka.
Należy przykładać dużą wagę do zdrowego odżywiania dziecka oraz jego odpoczynku.
Dziecko powinno mieć zapewnione poczucie bezpieczeństwa oraz po stresującym wydarzeniu szybko powrócić do codziennych przyzwyczajeń, rytuałów, poprzedniego rytmu życia.
W sytuacji kiedy objawy związane z przeżytym przez dziecko stresem utrzymują się ponad miesiąc i uniemożliwiają dziecku prawidłowe codzienne funkcjonowanie  warto zgłosić się po poradę do psychologa.

Rokowanie i powikłania stresu

Rokowania w tym przypadku zależą głównie od chęci i stanu pacjenta. Zwykle za pomocą psychoedukacji, zwłaszcza dzięki omówieniu na wizycie u psychologa, a potem zastosowaniu przez pacjenta odpowiednich metod radzenia sobie ze stresem, istnieje szansa zmniejszenia stresu do pożądanego poziomu. Jeżeli natomiast stres był długotrwały i wystąpiły powikłania, wskazana jest psychoterapia a czasami również farmakoterapia.

Skutki długotrwałego, chronicznego stresu mogą być bardzo rozległe i dotyczyć zarówno sfery psychologicznej jak i somatycznej.

Jeżeli chodzi o psychologiczne powikłania to pojawiają się np. zaburzenia psychosomatyczne, epizody depresyjne czy zaburzenia lękowe. Najbardziej jednak charakterystycznym jest zespół wypalenia zawodowego.

Jeżeli chodzi o somatyczne powikłania stresu, to stres może być jednym z czynników ryzyka rozwoju chorób układu krążenia, układu pokarmowego czy cukrzycy.

W polskiej literaturze naukowej, problem wypalenia zawodowego zaczął być poruszany w latach 80. XX wieku. Pionierką w tej dziedzinie była Christina Maslach, która stworzyła konstrukt wypalenia zawodowego. Określiła go, jako „psychologiczny zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych, który może wystąpić u osób pracujących z ludźmi w określony sposób”.

Syndrom ten może pojawić u osób, które mają częsty kontakt w pracy z drugim człowiekiem a jego składnikami są:

  • wyczerpanie emocjonalne,
  • depersonalizacja, czyli negatywny, pozbawiony empatii stosunek do innych oraz
  • obniżone poczucie dokonań osobistych.

Objawami wypalenia zawodowego mogą być np.:

  • bóle głowy, pleców, mięśni,
  • poczucie porażki, zwątpienia w siebie,
  • utrata motywacji,
  • wzrastające cyniczne i negatywne poglądy,
  • izolowanie się od innych,
  • zwlekanie z wykonywaniem zadań,
  • wyładowywanie swoich frustracji na innych.

Zalecane postępowanie

Zalecane postępowanie podczas wdrażania powyższych sposobów w codzienne życie to stosowanie kilku prostych zasad na przykład:

  • wysypiaj się,
  • dobrze się odżywiaj,
  • sprawiaj sobie małe przyjemności każdego dnia,
  • nie pracuj zbyt długo,
  • ćwicz każdego dnia.
    Przeczytaj także: Jak walczyć ze stresem – aktywność fizyczna i odpowiednia dieta.

Skaling, piaskowanie, fluoryzacja

Jednym z najpopularniejszych zabiegów w gabinecie stomatologicznym jest zabieg nazywany higienizacją jamy ustnej. Higienizacja, zaraz po przeglądzie stomatologicznym jest jednym z pierwszych kroków do poprawy stanu zdrowia jamy ustnej. Profesjonalny zabieg przeprowadzany jest w gabinecie stomatologicznym przez dyplomowaną higienistkę stomatologiczną. Do procedur higienizacyjnych zaliczamy skaling, piaskowanie, fluoryzację oraz instruktaż higieny jamy ustnej.

Skaling – co to jest?

Skaling to zabieg polegający na usunięciu z powierzchni zębów złogów kamienia nazębnego. W wyniku niedostatecznej higieny jamy ustnej dochodzi do odkładania się płytki nazębnej (w jej skład wchodzą resztki pokarmowe, składniki śliny i bakterie) na powierzchni zębów. Pod wpływem związków mineralnych obecnych w ślinie płytka nazębna utwardza się i z niej powstaje tzw. kamień nazębny. Powstałe w ten sposób złogi można usunąć jedynie poprzez profesjonalne czyszczenie w gabinecie stomatologicznym.

Kamień nazębny –  regularne usuwanie jest ważne

Obecność kamienia nazębnego wywołuje stany zapalne oraz krwawienie dziąseł, obniżanie się i odsłanianie szyjek zębowych oraz przyczynia się do procesu zaniku kości wokół zębów co może skutkować rozwinięciem się choroby zwanej paradontozą. Do profesjonalnego zabiegu oczyszczenia zębów ze złogów nazębnych stosuje się narzędzia mechaniczne, takie jak skaler ultradźwiękowy oraz narzędzia ręczne. Usuwanie złogów nazębnych powinno być wykonywane 1-2 razy do roku. Zabieg z reguły jest bezbolesny, jeśli jednak zachodzi taka potrzeba może być wykonany w znieczuleniu miejscowym.

Przeciwwskazania do wykonania skalingu

Higienistka przed rozpoczęciem zabiegów higienizacyjnych przeprowadza z pacjentem wywiad ogólnomedyczny dotyczący ogólnego stanu zdrowia. Jeśli u pacjenta występują przeciwwskazania do zabiegu lub wymagane jest zastosowanie osłony antybiotykowej, higienistka przekazuje pacjentowi zalecenia zgodne z rekomendacją lekarza.

Piaskowanie – na czym polega?

Piaskowanie to zabieg, który ma za zadanie usunięcie z powierzchni zębów osadu i przebarwień pochodzących ze spożywanych pokarmów i napojów. W tym celu stosujemy urządzenie mechaniczne nazywane piaskarką. Strumień środka czyszczącego popularnie zwany piaskiem podawany jest pod ciśnieniem. Dzięki temu usuwane są zanieczyszczenia z najbardziej niedostępnych miejsc, takich jak przestrzenie międzyzębowe i zagłębienia na powierzchni zębów.

Czym różnią się osady od kamienia nazębnego?

Osady na powierzchni zębów często są przez pacjentów mylone z kamieniem nazębnym. Osady to zauważalny ciemny nalot na powierzchniach zębów powstały po herbacie, kawie, czerwonym winie oraz papierosach.

Kto powinien się zdecydować na zabieg piaskowania?

Zabieg piaskowania dedykowany jest głównie pacjentom, którzy palą papierosy, spożywają kawę, herbatę, czerwone wino lub w ich diecie występują produkty mocno barwiące. Również pacjenci z aparatami ortodontycznymi lub osoby, które decydują się na zabieg wybielania zębów.

Zabieg piaskowania jest bezbolesny. Może być wykonywany po skalingu, ale także, jako odrębny zabieg.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania zabiegu piaskowania?

Ograniczenia mogą dotyczyć pacjentów cierpiących na choroby nerek, astmę, przewlekłe choroby układu oddechowego oraz alergię na środki chemiczne zawarte w piasku. Zawsze w takich przypadkach osobą decydującą o wskazaniach do zabiegu jest lekarz stomatolog i współpracująca z nim higienistka.

Fluoryzacja – co to jest?

Fluor to pierwiastek, który ma działanie wzmacniające szkliwo, przez co działa skutecznie w ochronie zębów przed próchnicą. Profesjonalny zabieg fluoryzacji polega na nałożeniu na oczyszczone zęby preparatu z zawartością fluoru. Najczęściej są to preparaty w postaci pianki, żelu lub lakierów, którymi higienistka pokrywa powierzchnię zębów pacjenta. Zazwyczaj jest wykonywany jako ostatni etap profesjonalnego czyszczenia zębów w gabinecie stomatologicznym oraz w profilaktyce przeciwdziałania próchnicy u pacjentów ze skłonnością do ubytków, jak również z nadwrażliwością zębów.

Na czym polega instruktaż higieny jamy ustnej?

Indywidualny instruktaż higieny ma na celu zmotywowanie pacjenta do prawidłowego dbania o higienę jamy ustnej. Podczas wizyty higienistka stomatologiczna edukuje pacjenta w zakresie prawidłowych technik oczyszczania jamy ustnej, posługiwania się przyborami dodatkowymi (np. nicią dentystyczną, szczoteczkami międzyzębowymi, irygatorem wodnym) oraz pomaga eliminować błędne nawyki i przyzwyczajenia pacjenta w zakresie żywienia (np. eliminacja z diety węglowodanów) oraz szkodliwych nawyków (np. palenie papierosów). Profesjonalnie przeprowadzony oraz dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta instruktaż higieny powinien stanowić dla pacjenta wskazówkę do poprawnego dbania o stan zdrowia jamy ustnej podczas codziennych, samodzielnych zabiegów oczyszczania.

Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Hashimoto, nazywana fachowo przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, to zapalenie tarczycy spowodowane nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego.

W jej przebiegu układ odpornościowy wytwarza przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (aTPO), czyli enzymowi zaangażowanemu w prawidłową syntezę tyroksyny – jednego z hormonów tarczycy. Przeciwciała te atakują tarczycę i niszczą ją, prowadząc do jej niedoczynności.

Choroba Hashimoto ma zazwyczaj charakter przewlekły, ale może też dojść do jej bardzo gwałtownego rozwoju. W takich przypadkach przed rozwojem niedoczynności może dojść do przejściowego stanu nadczynności tarczycy, który jest krótki i trwa zwykle nie dłużej niż kilka tygodni. Jest on spowodowany zwiększonym uwalnianiem hormonów do organizmu przez uszkodzoną tarczycę.

Choroba Hashimoto jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy i występuje u ok. 8% kobiet i 1% mężczyzn. U chorych z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. cukrzycą typu 1, celiakią, reumatoidalnym zapaleniem stawów czy bielactwem, zdarza się częściej.

Przyczyny choroby Hashimoto

Jak w przypadku każdej choroby autoimmunologicznej1 przyczyną choroby Hashimoto są przeciwciała wytwarzane przez własny układ odpornościowy. Przeciwciała te są skierowane przeciwko niektórym elementom budowy tarczycy (m.in. enzymom) i wywołują przewlekły stan zapalny prowadzący do zwłóknienia tarczycy i zaprzestania wytwarzania hormonów.

Objawy choroby Hashimoto

Objawy choroby Hashimoto to objawy niedoczynności tarczycy. Wynikają one głównie ze spowolnienia pracy organizmu i są to przede wszystkim:

  • wzrost masy ciała
  • osłabienie, szybkie męczenie się podczas wysiłku, ogólne zmęczenie
  • senność
  • zaburzenia koncentracji i pamięci
  • uczucie chłodu, łatwe marznięcie
  • zaparcia
  • suchość skóry
  • pogrubienie rysów twarzy
  • chrypka, matowy głos

U kobiet dodatkowo pojawiają się zaburzenia miesiączkowania (skrócenie długości cyklu, obfite miesiączki), trudności z zajściem w ciążę i trudności w jej donoszeniu, a u mężczyzn – osłabienie libido i czasami zaburzenia wzwodu.

Rozpoznanie choroby Hashimoto

Stawiając diagnozę lekarz weźmie pod uwagę:

  • charakterystyczne objawy
  • obserwacje płynące z badania pacjenta
  • wyniki badań dodatkowych
  • Podstawowe badania, jakie wykonywane są przy podejrzeniu choroby Hashimoto, to ocena stężenia TSH we krwi oraz oznaczenie stężenia przeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej (aTPO). Chorobę Hashimoto potwierdza podwyższone miano przeciwciał anty-TPO.

U niektórych chorych konieczne jest ponadto wykonanie badania USG tarczycy a niekiedy także biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej. To ostatnie badanie jest szczególnie ważne w przypadku pojawienia się guzka tarczycy.

Zdarza się, że rozpoznana choroba Hashimoto nie powoduje zaburzeń czynności tarczycy. W takich przypadkach chory powinien być pod kontrolą lekarską i okresowo powtarzać badania laboratoryjne.

Leczenie choroby Hashimoto

Leczenie choroby Hashimoto polega przede wszystkim na wyrównaniu stanu pacjenta poprzez stosowanie hormonów tarczycy w postaci tabletek. O ile lekarz nie zalecił inaczej, lek powinien być przyjmowany rano, na czczo, 30 minut przed śniadaniem. Leczenie trwa zwykle do końca życia. Poza przyjmowaniem tabletek chory powinien także ograniczyć spożycie jodu.

Po rozpoczęciu leczenia chory powinien okresowo, w początkowym okresie choroby częściej, później rzadziej, kontrolować skuteczność leczenia przez badanie poziomu TSH.

Rokowanie i powikłania choroby Hashimoto

Choroba Hashimoto ma charakter przewlekły, a w przypadku rozwinięcia niedoczynności tarczycy wymaga stałego przyjmowania leków.

Długoletni przebieg choroby zwiększa ryzyko rozwoju chłoniaka tarczycy i raka brodawkowatego tarczycy.

Wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie sprawia, że choroba Hashimoto nie prowadzi do pogorszenia jakości życia. Jedynie nierozpoznana choroba lub przerwane leczenie negatywnie odbijają się na życiu chorego i mogą prowadzić do powikłań.

Najcięższym powikłaniem nieleczonej choroby Hashimoto jest śpiączka hipometaboliczna. Może ona prowadzić do śmierci, szczególnie u osób chorujących również na choroby układu oddechowego czy krążenia. Występuje rzadko, a wywołana może być przez zakażenie (zazwyczaj przez zapalenie płuc), uraz albo przyjęcie niektórych leków (np. amiodaronu czy litu). Objawy śpiączki to obniżenie temperatury ciała, spowolnienie bicia serca, zmniejszenie liczby oddechów, obniżenie stężenia cukru we krwi, ogólne osłabienie, otępienie i osłabienie napięcia mięśniowego.

U kobiet ciężarnych niewyrównana niedoczynność tarczycy może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia poronienia, porodu przedwczesnego, anemii, nadciśnienia indukowanego ciążą, odklejenia łożyska i krwotoku poporodowego.

Zapobieganie chorobie Hashimoto

Chorobie Hashimoto nie można zapobiegać, można jedynie zapobiegać jej powikłaniom, dzięki wczesnemu wykryciu i wdrożeniu leczenia.

Nie wiesz, co ci dolega? Sprawdź swoje objawy!

1 Choroba autoimmunologiczna – choroba, w której układ odpornościowy organizmu nieprawidłowo identyfikuje własne komórki jako obce i, w ramach obrony, wytwarza przeciwciała uszkadzające własne komórki organizmu.

IMPLANTY ZĘBOWE

Natura wyposażyła człowieka w 32 zęby. Jest to minimalna ilość potrzebna do prawidłowego funkcjonowania narządu żucia. Jednak w toku ewolucji szczęka człowieka zmniejsza się i u wielu osób brakuje miejsca na wszystkie 32 zęby. Prowadzi to do tego, że coraz większa grupa pacjentów ma problemy z wadami zgryzu pojawiającymi się w wieku dojrzewania. Zobacz pytania i odpowiedz na temat implantów zębów.

Niestety dość często dochodzi do utraty zębów. Powody są różne: brak odpowiedniej higieny, zaniedbania w leczeniu, choroby miejscowe i ogólne, urazy. Funkcje utraconych zębów przejmują inne, przez co dochodzi do miejscowych przeciążeń.

Utrata każdego zęba ma wpływ nie tylko na zęby sąsiadujące czy przeciwstawne. Brak zębów często prowadzi do schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego oraz zmian w układzie nerwowo-mięśniowym karku i szyi. Zmienia się także układ ust i wygląd policzków. Organizm próbuje zamknąć powstałe luki poprzez przesuwanie i wysuwanie zębów. Kość, na którą nie działają fizjologiczne siły żucia, zanika, staje się cieńsza i niższa, czyli mniej wartościowa pod względem kształtu jak i budowy. A to powoduje trudności w odtworzeniu utraconych zębów.

Idealnym rozwiązaniem byłby powrót do własnego uzębienia. W takiej sytuacji najlepszym sposobem leczenia braków zębowych są implanty zębowe. Metoda ta jest najbardziej fizjologiczna i sprawdzona oraz używana powszechnie od ponad 50 lat.

Co to jest implant zębowy?

Implant zęba to sztuczny zamiennik korzenia zęba. Współczesne implanty są zbudowane ze stopów tytanu i mają kształt zbliżony do walca o porowatej, gwintowanej powierzchni. Zadaniem wszczepionego implantu jest jego trwałe połączenie z kością zwane osteointegracją oraz przenoszenie sił żucia bezpośrednio na kość.

Jakie są etapy leczenia implantologicznego?

Pierwsza wizyta to zazwyczaj konsultacja. Lekarz po zebraniu ogólnego wywiadu sprawdza stan uzębienia pacjenta i ocenia możliwości odbudowy braków zębowych za pomocą implantów. Badaniem podstawowym, niezbędnym do zaplanowania leczenia, jest RTG pantomograficzne. Czasami lekarz implantolog może skierować pacjenta na badania dodatkowe, np. tomografię komputerową czy densytometrię kości. Po zebraniu wszystkich potrzebnych informacji wspólnie z pacjentem ustalany jest plan leczenia.

Zabieg implantacji, czyli umieszczenia implantu w kości, jest zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu miejscowym. Jest to zabieg bezbolesny, wykonywany w sposób niezwykle delikatny. Po zabiegu pacjent otrzymuje od lekarza zalecenia odnośnie dalszego postępowania. Nie różnią się one znacząco od postępowania po innym zabiegu chirurgicznym w jamie ustnej, np. po usunięciu zęba. Wizyta kontrolna odbywa się zazwyczaj w 10-14 dobie po zabiegu. Protetykę (korony, mosty, protezy) na implancie wykonuje się przeważnie w okresie od 2 do 6 miesięcy od zabiegu implantacji. W niektórych przypadkach istnieje możliwość natychmiastowego obciążenia implantów pracą protetyczną.

Czy w każdym przypadku można wszczepić implant?

Niestety nie. Przede wszystkim przeciwwskazaniem może być ogólny stan zdrowia. Jednak najczęstszym powodem odstąpienia od implantacji jest brak kości o odpowiedniej jakości potrzebnej do umieszczenia implantu. Jeżeli, z powodów zdrowotnych, stanów zapalnych, czy też długiego czasu od momentu utraty zęba dojdzie do zaniku tkanki kostnej to implantacje mogą być niemożliwe lub będą wymagały odbudowy kości. Może to znacznie przedłużyć proces leczenia. Dlatego ważne jest, aby uzupełnić brakujący ząb jak najszybciej po jego utracie.

Czy leczenie implantologiczne jest bezpieczne?

Tak, jest bezpieczne. Odsetek powodzeń w implantacji sięga 98%. Tylko w nielicznych przypadkach nie dochodzi do zrostu na linii implant-kość i taki implant trzeba usunąć. Na szczęście po okresie gojenia można zastąpić go nowym.

Jakie braki można uzupełnić za pomocą implantu?

Wszystkie, począwszy od jednego zęba przez grupę zębów, aż do uzupełnienia całkowitych braków zębowych. Implanty mogą być doskonałym filarem dla uzupełnień stałych, takich jak korony i mosty oraz elementem stabilizującym protezy wyjmowane.

Jak długo wytrzymują implanty?

Implanty z założenia są wszczepiane na całe życie. Trzeba jednak pamiętać, że człowiek to organizm żywy i stale podlega zmianom. Na trwałość implantów mają wpływ między innymi: ogólny stan zdrowia, stan innych zębów, higiena jamy ustnej.

Ile kosztuje leczenie implantologiczne?

Koszt leczenia w każdym przypadku ustalany jest indywidualnie. Zależy przede wszystkim od typu implantu oraz materiałów wykorzystanych do wykonania koron czy protez. Podczas pierwszej wizyty lekarz przedstawi czas oraz koszty leczenia implantologicznego.

Jak dbać o implanty?

O implanty dba się tak, jak o własne zęby – czyści w identyczny sposób, używa tych samych środków. Implanty, podobnie jak własne zęby, wymagają regularnych wizyt kontrolnych w czasie wskazanym przez lekarza prowadzącego leczenie.

Czy posiadając implanty, mogę wykonać rezonans magnetyczny i tomografię komputerową?

Tak, obecność implantów nie jest przeciwwskazaniem do wykonania tych badań.

Czy mając implanty, będę „piszczeć” w bramkach na lotnisku?

Jest to bardzo często zadawane pytanie. Nie, bramki zachowają tajemnicę i nie dadzą znać. 🙂

Grypa żołądkowa – objawy, przyczyny, leczenie

Grypa żołądkowa, czyli zapalenie żołądkowo-jelitowe, znana jest też pod nazwą grypa jelitowa lub jelitówka. Najczęstsze objawy grypy żołądkowej to nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i objawy grypopodobne (bóle głowy i mięśni, gorączka). Sprawdź sposoby leczenia oraz co jeść przy grypie żołądkowej.

Grypa żołądkowa (grypa jelitowa, jelitówka) to potoczna nazwa schorzenia, które fachowo nazywane jest zapaleniem żołądkowo-jelitowym. Jest to zbiór dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego wywołany przez wirusy, ale nie przez wirusa grypy, dlatego nazwa „grypa żołądkowa” nie jest prawidłowa z medycznego punktu widzenia.

Objawy grypy żołądkowej

Najczęstsze objawy grypy żołądkowej to nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i objawy grypopodobne (bóle głowy i mięśni, gorączka). Choroba zazwyczaj przebiega łagodnie i ulega samoistnemu wyleczeniu w ciągu kilku dni.

Kiedy powinno się pójść do lekarza z jelitówką?

W zdecydowanej większości przypadków (90%) zapalenie żołądkowo-jelitowe ustępuje samoistnie i nie powoduje powikłań. Jednak nasilone wymioty i biegunka, prowadząc do odwodnienia, mogą stanowić poważne zagrożenie. Sygnały, które wskazują na poważny stan chorego i wymagają kontroli lekarskiej to:

U dorosłych:

  • nieprzerwane wymioty
  • biegunka trwająca dłużej niż 2–3 dni
  • pojawienie się objawów odwodnienia:
  • nadmierne pragnienie
  • sucha skóra i wyschnięte usta
  • niewielka ilość lub brak oddawanego moczu albo oddawanie moczu o ciemnym zabarwieniu
  • wyraźne osłabienie
  • ból lub zawroty głowy
  • silny ból brzucha lub odbytu
  • krew w stolcu lub stolce o bardzo ciemnym, wręcz czarnym, zabarwieniu
  • gorączka powyżej 38ᵒC, trwająca ponad 3 dni

U dzieci są to:

  • biegunka trwająca dłużej niż 24–48 godzin
  • intensywne wymioty
  • pojawienie się objawów odwodnienia:
  • niezmoczenie pieluszki lub nieoddanie moczu przez 3 lub więcej godzin
  • wyschnięte usta lub płacz bez łez
  • zmniejszenie napięcia skóry – napięcie skóry można sprawdzić w prosty sposób: pociągając do góry fałd skóry na brzuchu, obok pępka – jeżeli po puszczeniu
  • fałd ten utrzyma się w tej pozycji przez kilka sekund to świadczy to o odwodnieniu
  • wydłużony czas powrotu krwi w naczyniach włosowatych (czas powrotu kapilarnego) – można je sprawdzić naciskając na paznokieć – pod wpływem ucisku
  • zbieleje on, ale po ok. 1,5 sekundy powinien wrócić różowy kolor, natomiast, jeżeli tak się nie stanie, i zbielenie paznokcia będzie trwało dłużej, to świadczy to o
  • odwodnieniu organizmu
  • sucha skóra i język, wyschnięte usta
  • wyraźnie wzmożone pragnienie
  • gorączka powyżej 39ᵒC
  • krew w stolcu lub stolce o bardzo ciemnym, wręcz czarnym, zabarwieniu
  • nadmierna senność, nienaturalna drażliwość, apatia, brak zainteresowania otoczeniem, niechęć do zabawy
  • zapadłe policzki, oczy lub brzuch oraz, u niemowląt, ciemiączko.

Leczenie grypy żołądkowej

Najważniejszą rzeczą w leczeniu zapalenia żołądkowo-jelitowego jest zapobieganie odwodnieniu, czyli dbanie o odpowiednie nawadnianie chorego.

Szacuje się, że po każdym luźnym stolcu lub wymiotach chory powinien przyjąć od 350 do 700 ml płynów. Nie powinno nawadniać się samą wodą, ponieważ nie zawiera ona potrzebnych soli mineralnych. Nie nawadniajmy też gotowymi sokami owocowymi lub napojami gazowanymi, gdyż cukier w nich zawarty może nasilać objawy.

Lepiej wykorzystać do tego musy i kompoty jabłkowe, klarowne zupy, preparaty elektrolitowe dostępne w aptece bez recepty lub samodzielnie wykonany roztwór cukrowo-elektrolitowy. Jego wykonanie jest proste i polega na rozpuszczeniu w 200 ml wody przegotowanej następujących składników:

0,9 g soli kuchennej = końcówka trzonka łyżeczki
płaska łyżeczka cukru, buraczanego lub trzcinowego
Wymioty nie stanowią przeszkody w doustnym nawadnianiu, są wręcz dodatkowym do tego wskazaniem – należy jedynie podawać małe porcje chłodnego napoju bardzo często (np. 5-10 ml co 5-10 minut).

Jeżeli chory nie wymiotuje to należy namawiać go do jedzenia, ponieważ przyspieszy to ustępowanie wodnistej biegunki. Dzieje się tak, dlatego że pokarm pobudza regenerację uszkodzeń błony śluzowej jelit oraz wchłanianie wody i elektrolitów. Chory powinien jeść to, na co ma ochotę, w małych porcjach, ale często.

Co jeść przy grypie żołądkowej?

Posiłki powinny być lekkostrawne i opierać się na gotowanym ryżu, makaronie, ziemniakach, pszenicy, owsie. Urozmaicić je można o krakersy, banany, jogurt, zupy i gotowane warzywa. Powinno unikać się potraw ciężkostrawnych i smażonych oraz słodkiego mleka, kawy, mocnej herbaty, alkoholu, słodyczy, świeżych owoców i gotowych soków owocowych (soki te zawierają dużo cukru, który może nasilać objawy). Do normalnej diety można powrócić po uformowaniu się stolców i wyraźnej poprawie samopoczucia chorego.

Leki na grypę żołądkową

Wspomagająco w leczeniu zapaleń żołądkowo-jelitowych można stosować probiotyki, czyli leki, w skład których wchodzą żywe bakterie podobne do tych z flory fizjologicznej. Wspomagają one odbudowę i działanie prawidłowej flory bakteryjnej – wytwarzają niekorzystne dla bakterii chorobotwórczych substancje, współzawodniczą w przyleganiu do nabłonka jelit oraz wykorzystują składniki pokarmowe niezbędne do rozwoju szkodliwych drobnoustrojów. Stosowanie probiotyków skraca czas trwania choroby i ogranicza jej nasilenie. Są one dostępne w aptekach bez recepty.

Dzieci powyżej 6. roku życia i dorośli w celu zmniejszenia objawów mogą zastosować dostępne bez recepty leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) i przeciwgorączkowe (np. paracetamol – w tej sytuacji jest lepszy niż ibuprofen, ponieważ nie obciąża układu pokarmowego). Leków tych nie powinno się stosować w przypadku wystąpienia biegunki z domieszką krwi lub wysokiej gorączki, dlatego przed ich zażyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą albo przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania.

Przyczyny grypy żołądkowej

Przyczyną grypy żołądkowej jest w zdecydowanej większości zakażenie wirusami (noro-, rota- lub adenowirusami). Można się nimi zarazić przez zakażone pokarmy, skażoną wodę, kontakt bezpośredni z osobą chorą lub drogą kropelkową1.

Czym różni się grypa żołądkowa od zatrucia pokarmowego?

Podstawową różnicą pomiędzy zakażeniem przewodu pokarmowego, a zatruciem pokarmowym są ich przyczyny. Zakażenie przewodu pokarmowego wywołane jest przez wirusy, a zatrucie pokarmowe przez bakterie, toksyny bakteryjne lub pasożyty, którymi było skażone jedzenie.

Zatrucie pokarmowe wywoływane jest m.in. przez toksynę gronkowcową, bakterie Salmonella, niektóre grzyby i pasożyty (np. lamblie).

Ciekawym przypadkiem zatrucia pokarmowego  jest zatrucie toksyną botulinową, czyli tzw. jadem kiełbasianym. Jest on wytwarzany przez laseczki Clostridium botulinum, a źródłem zakażenia są najczęściej przeterminowane lub niewłaściwie przechowywane konserwy mięsne, rybne i jarzynowe. Ważnym sygnałem mówiącym o tym, że dana konserwa nie nadaje się do spożycia, jest wybrzuszenie wieczka.

Jad kiełbasiany to jedna z najsilniejszych znanych toksyn, działa porażająco na mięśnie i może prowadzić do śmierci. Mimo tego ma on szerokie zastosowanie w medycynie – nie tylko estetycznej (np. wypełnianie zmarszczek), ale też w leczeniu nadpotliwości dłoni, stóp i pach, migren, nerwobóli, nadmiernego napięcia mięśni i wielu innych dolegliwości. Toksyna botulinowa widnieje również w spisie substancji, które mogą być wykorzystane jako broń biologiczna.

Rozpoznanie grypy żołądkowej

Zazwyczaj do postawienia diagnozy lekarzowi wystarczy dokładny wywiad oraz zbadanie pacjenta, więc nie ma potrzeby robienia dodatkowych badań.

Czy grypę żołądkową da się wyleczyć?

W większości wypadków choroba ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Stosowanie się do zaleceń (odpowiednie nawadnianie i lekkostrawna dieta, ewentualnie stosowanie probiotyków) pomaga złagodzić objawy i skrócić czas trwania dolegliwości. U małych dzieci, osób starszych i osób z osłabioną odpornością zapalenie żołądkowo-jelitowe może być przyczyną hospitalizacji, głównie z powodu odwodnienia.

Powikłania grypy żołądkowej

Najczęstszym powikłaniem choroby jest odwodnienie. Jest to stan, w którym w organizmie znajduje się za mało wody i substancji mineralnych niezbędnych do jego prawidłowego działania. Np. gdy brakuje magnezu i potasu może dojść do zaburzeń w pracy serca, włącznie z jej zatrzymaniem.

Nieleczone odwodnienie stanowi zagrożenie życia, szczególnie u niemowląt, małych dzieci i osób starszych. Prowadzi do utraty sił, senności, osłabienia organizmu, utraty świadomości, a nawet, wraz z postępowaniem odwodnienia, do uszkodzenia narządów wewnętrznych i śmierci.

Zapobieganie grypie żołądkowej

  • Unikaj kontaktu z osobami mającymi objawy grypy żołądkowej.
  • Umyj powierzchnie, których dotykały zakażone osoby, wodą z detergentem.
  • Myj ręce wodą z mydłem przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłku oraz po każdorazowym skorzystaniu z toalety.
  • Myj owoce i warzywa przed spożyciem na surowo lub obieraj je ze skórki.
  • Unikaj tzw. „produktów wysokiego ryzyka”, czyli niepasteryzowanego mleka i jego przetworów, wędzonych ryb, owoców morza, podrobów, niedogotowanego mięsa, jajek na miękko, surowych warzyw i owoców, niedogotowanej wody.
  • Właściwie przechowuj produkty spożywcze.
  • Dbaj o czystość sprzętów i wyposażenia kuchni.

Co zrobić, jak już choruję na grypę żołądkową?

Podczas biegunki i wymiotów na bieżąco uzupełniaj płyny, najlepiej przy pomocy roztworów elektrolitowych kupionych w aptece lub zrobionych samodzielnie w domu.
Przy wystąpieniu któregokolwiek z objawów alarmowych nie zwlekaj z wizytą u lekarza.
Nie podejmuj samodzielnego leczenie antybiotykami (antybiotyki nie działają na wirusy) i zachowaj rozsądek w samodzielnym leczeniu lekami przeciwbiegunkowymi i przeciwwymiotnymi.
Pamiętaj, że możesz być potencjalnym źródłem zakażenia dla innych domowników – dlatego bardzo skrupulatnie przestrzegaj zasad higieny osobistej, takich jak mycie rąk po każdorazowym skorzystaniu z toalety.
Konsultacja merytoryczna: Lek. med. Anna Plucik-Mrożek, internista
1 Droga szerzenia się chorób zakaźnych. Infekcja przenosi się między chorym a zdrowym człowiekiem poprzez drobne kropelki śluzu uwalniane do otoczenia w wyniku kichania, kaszlenia lub mówienia.

Endokrynolog – zanim zdecydujesz się na wizytę

Objawy chorób endokrynologicznych mogą przypominać wiele innych schorzeń. Dlatego przed wizytą u endokrynologa warto skorzystać z porady lekarza rodzinnego lub internisty, który oceni, czy problem rzeczywiście dotyczy układu hormonalnego.

Kiedy zgłosić się do lekarza?
Endokrynolog nie zajmuje się tylko problemami z tarczycą, ale wieloma innymi zaburzeniami na tle hormonalnym. To bardzo szeroka dziedzina medycyny, bo hormony produkowane są przez wiele narządów i regulują niemal wszystkie procesy zachodzące w naszym organizmie.

Niespecyficzne objawy chorób endokrynologicznych

Objawy chorób endokrynologicznych nie są specyficzne. Podobne do nich może wywoływać wiele innych schorzeń. Dlatego diagnostykę warto rozpocząć u lekarza rodzinnego lub internisty, który zdecyduje, czy problem dotyczy zaburzeń hormonalnych. Może też zlecić badania, których wyniki będą potrzebne endokrynologowi do postawienia diagnozy.

Gdybyśmy bez tych badań udali się od razu do endokrynologa, ten musiałby je zlecić i musielibyśmy umówić się na kolejną wizytę. To niepotrzebna strata czasu. Jeśli natomiast lekarz rodzinny lub internista stwierdzi, że schorzenie nie dotyczy układu hormonalnego, rozpocznie diagnostykę lub leczenie, nie opóźniając go czekaniem na wizytę u endokrynologa.

Hormony

Hormony to bardzo skomplikowane związki chemiczne, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Produkują je tarczyca, przytarczyce, przysadka mózgowa, nadnercza, trzustka, jądra, jajniki, a u kobiet ciężarnych także łożysko. Mogą być także wydzielane przez specjalne komórki gruczołowe znajdujące się w niektórych narządach, np. w dwunastnicy czy w żołądku.

Hormony wraz z krwią docierają do różnych komórek. Przekazują informacje między poszczególnymi narządami i w ten sposób regulują pracę całego organizmu. Mają wpływ na procesy biochemiczne, wzrost, trawienie, wydalanie, rozmnażanie. Regulują też nastrój, np. równowagę psychiczną zapewnia serotonina, natomiast adrenalina przyspiesza bicie serca, podnosi ciśnienie i rozszerza oskrzela.

Zaburzenia hormonalne

Zaburzenia układu hormonalnego wynikają zazwyczaj ze złej pracy narządów, które produkują zbyt dużo lub za mało hormonów. Endokrynologia zajmuje się diagnozowaniem przyczyn problemów hormonalnych oraz ich terapią. Leczy schorzenia tarczycy i przytarczyc, np. nadczynności, niedoczynności czy chorobę Hashimoto. Zajmuje się też zaburzeniami wszystkich narządów produkujących hormony, a także problemami z płodnością, nadmiernym owłosieniem ciała, łysieniem i trądzikiem.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Objawy schorzeń endokrynologicznych nie są charakterystyczne. Często jest to przewlekłe zmęczenie, osłabienie, chudnięcie lub tycie, spadek odporności, zmiany skórne, zaburzenia miesiączkowania. Diagnozując te ostatnie należy wcześniej zasięgnąć porady ginekologa.

Po zaobserwowaniu u siebie niepokojących objawów, najpierw należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub internisty, który po przeprowadzeniu wywiadu może skierować na badania diagnostyczne i do endokrynologa. W celu zbadania poziomu hormonów trzeba wykonać testy krwi lub moczu. Dalsze postępowanie jest uzależnione od rodzaju schorzenia.

Dietetyk. Kiedy szukać porady dietetyka?

Zastanawiasz się, czy dobry dietetyk jest ci do czegoś potrzebny? Zbędne kilogramy to nie tylko problem estetyczny. Kłopoty z sercem, cukrzyca, żylaki – to tylko niektóre skutki nadwagi. Niestety, czasem mimo wzmożonych wysiłków nie udaje nam się schudnąć. Może to czas, by poszukać pomocy specjalisty? Podpowiadamy, z czego mogą wynikać trudności z utrzymaniem wagi i kiedy wybrać się do dietetyka.

Masz wrażenie, że spróbowałeś już każdej diety, zmieniłeś swój styl życia, regularnie ćwiczysz, a mimo wszystko nie możesz schudnąć? A może każdy zrzucony kilogram powraca po czasie w efekcie jojo? Nie jesteś sam. Okazuje się, że większość osób, która podejmuje samodzielnie decyzję o pozbyciu się zbędnych kilogramów, nie jest zadowolona z efektów. Zwłaszcza, gdy szuka wygodnej diety, która pozwala szybko schudnąć, w rezultacie wybiera np. skrajnie niezdrową dietę tłuszczową.

Podłoże problemów z utrzymaniem wagi jest różne, jednak bardzo często jest to wynik źle dobranej lub niewłaściwie interpretowanej diety. Wiele osób w pogoni za szybkim efektem, zbyt drastycznie ogranicza kalorie, przez co organizm zaczyna ze zwiększoną intensywnością magazynować tkankę tłuszczową. Równie szkodliwe są monodiety bazujące na jednej grupie produktów (np. niemal wyłącznie na produktach zawierających białko, jak dieta Dukana).

Po restrykcyjnych głodówkach możemy spodziewać się szybkich efektów, ale równie szybko wrócimy do starej, albo jeszcze wyższej wagi. Jednym słowem, chcąc dobrze tylko dodatkowo sobie szkodzimy.

Z drugiej strony problemy z utrzymaniem wagi często są efektem chorób. Mogą się do nich przyczyniać między innymi: cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy zaburzenia w poziomie hormonów płciowych. W takich sytuacjach samodzielnie dobrana dieta może wywołać wręcz odwrotny od zamierzonego skutek.
Kiedy pójść do dietetyka?

Po poradę do specjalisty powinniśmy się udać przede wszystkim wtedy, gdy chcemy schudnąć, ale nie mamy odpowiedniej wiedzy, jak do tego podejść. Nie ma w tym nic dziwnego. Media bombardują nas doniesieniami na temat „diet cud” i sprzecznymi informacjami o tym, co jest zdrowe, a co nie. Częścią pracy dietetyka jest regularne uaktualnianie swojej wiedzy o wyniki nowych badań, aby jeszcze lepiej dobierać diety do indywidualnych potrzeb.

Dietetyk pomoże ci również, jeżeli do tej pory nie byłeś w stanie wytrwać na samodzielnie dobranej diecie. Zazwyczaj taki stan rzeczy jest efektem tego, że jadłospis nie był dobrze dostosowany. Zbilansowana dieta pomoże ci schudnąć, będzie wygodna, a przy tym posiłki będą tak skomponowane, że nie będziesz odczuwać potrzeby podjadania między nimi. Dzięki temu dotrwanie do końca diety będzie o wiele prostsze.

Innym czynnikiem, który powinien cię skłonić do wizyty u dietetyka, jest efekt jojo. Do zadań specjalisty nie należy bowiem wyłącznie zaplanowanie jadłospisu tak, by szybko schudnąć, ale również by utrzymać wagę w fazie stabilizującej.

Pamiętaj, że w walce ze zbędnymi kilogramami tak naprawdę liczy się zmiana nawyków, a nie zmiana liczby na wadze. Doświadczony dietetyk skupi się na przekazaniu ci również dobrych praktyk, które pomogą zachować sylwetkę po osiągnięciu satysfakcjonującej wagi.

Wreszcie – koniecznie powinieneś iść do dietetyka, gdy mimo zdrowej, zbilansowanej diety i regularnych ćwiczeń, nie chudniesz lub wręcz przybierasz na wadze. Specjalista będzie w stanie ocenić, czy ten stan może być spowodowany niezdiagnozowanym schorzeniem i w razie potrzeby zleci ci wykonanie badań, które pozwolą je wykryć.

Do dietetyka nie tylko z nadwagą

Trzeba pamiętać, że dietetyk nie jest wyłącznie specjalistą od odchudzania. Warto skonsultować się z nim w sytuacjach wymagających specjalnej diety – np. w czasie przygotowań do ciąży, w czasie karmienia, ale również podczas menopauzy. Indywidualny jadłospis jest też nieoceniony przy cukrzycy, podwyższonym cholesterolu lub nadciśnieniu tętniczym. Z porady specjalisty mogą skorzystać także sportowcy, którzy chcą zwiększyć wydolność swojego organizmu.

Celiakia – objawy, przyczyny i leczenie nietolerancji na gluten

Celiakia to inaczej nietolerancja glutenu. Choroba może ujawnić się w różnym wieku, ale najczęściej diagnozowana jest u dzieci. Ze względu na fakt, że celiakia miewa bezobjawowy przebieg, chorzy nie zgłaszają się po pomoc do specjalisty. Z tego względu część osób dotkniętych nietolerancją glutenu nigdy nie dowiaduje się o swoim schorzeniu.
Celiakia nazywana jest inaczej glutenozależną chorobą trzewną i nazwa ta dobrze oddaje główne cechy tego schorzenia – dotyczy ona trzewi (wnętrzności) i związana jest z działaniem glutenu. Choroba ta ma podłoże immunologiczne i występuje u osób z predyspozycją genetyczną.

Szacuje się, że celiakia bezobjawowa występuje u 1 na 100-300 osób, natomiast objawy choroby ujawniają się u 1 na 3300 osób, z czego dwa razy częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.

Celiakia występuje częściej niż w ogólnej populacji u chorych na choroby autoimmunologiczne1 lub genetyczne takie jak:

  • cukrzyca typu 1
  • autoimmunologiczne choroby wątroby i tarczycy
  • zespół Downa2
  • zespół Turnera3

U chorych na te choroby zalecane jest co kilka lat oznaczanie poziomu swoistych przeciwciał.

U krewnych I stopnia (rodziców, dzieci, rodzeństwa) chorych na celiakię odnotowywane jest zwiększone ryzyko wystąpienia choroby trzewnej – wynosi ono 5-15%.

Negatywny wpływ glutenu na organizm może objawiać się również wystąpieniem alergii na pszenicę oraz nadwrażliwością na gluten.

Objawy kliniczne
ból brzuchu, biegunka, brak przyrostu masy ciała, niedokrwistość, osteoporoza, zaburzenia psychiczne, możliwy przebieg bezobjawowy
kurczowy ból brzucha, wymioty, nudności, nieżyt nosa, pokrzywka, astma
objawy jak w celiakii i/lub alergii na pszenicę, zaburzenia zachowania, przewlekłe zmęczenie, ból stawów i mięśni, drętwienie kończyn dolnych

Leczenie

  • ścisła dieta bezglutenowa
  • eliminacja pszenicy
  • dieta bezglutenowa, ale niewielkie ilości glutenu mogą być tolerowane

Przyczyny celiakii

Gluten jest frakcją białek występująca w ziarnach zbóż – pszenicy (gliadyna), żyta (sekalina), jęczmienia (hordeina). W celiakii dochodzi do nieprawidłowej reakcji organizmu na gluten zawarty w pożywieniu. Przedostaje się on pod błonę śluzową jelita cienkiego i wywołuje reakcję zapalną prowadzącą do zaniku kosmków jelitowych. Ich zanik zakłóca z kolei zdolność jelita do przyswajania składników odżywczych. Dodatkowo organizm tworzy przeciwciała skierowane przeciw gliadynie i transglutaminazie tkankowej – enzymowi obecnemu w nabłonku kosmków jelitowych.

Przyczyny tego, że układ odpornościowy identyfikuje gluten jako zagrożenie dla organizmu i reaguje odczynem zapalnym, nie są do końca poznane. Naukowcy przypuszczają jednak, że istotne są predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe.

Ujawnienie się celiakii może zostać przyspieszone przez ciążę, biegunkę podróżnych, zapalenie żołądkowo-jelitowe (grypę żołądkową) o ostrym przebiegu lub zabieg chirurgiczny w obrębie przewodu pokarmowego. Zdarza się, że od wystąpienia objawów do postawienia rozpoznania mija około 10 lat.

Objawy celiakii

Na celiakię może wskazywać wiele objawów, które dodatkowo różnią się w zależności od momentu ujawnienia się choroby – u dorosłych zwykle najwyraźniejsze są objawy pozajelitowe.

Główne oznaki wskazujące na chorobę trzewną to:

  • objawy ze strony przewodu pokarmowego
  • przewlekła biegunka
  • ból brzucha
  • niedożywienie lub zmniejszenie masy ciała
  • nawracające afty jamy ustnej
  • wymioty
  • objawy zespołu jelita drażliwego4
  • zaparcia (rzadko)
  • stłuszczeniowe zapalenie wątroby
  • opryszczkowate zapalenie skóry (choroba Duhringa5)
  • objawy niedokrwistości
  • opóźnienie dojrzewania płciowego (w tym opóźnienie pierwszej miesiączki)
  • objawy ze strony układu nerwowego
  • inne objawy
  • padaczka
  • migrena
  • depresja
  • zaburzenia koordynacji ruchowej
    osłabienie mięśniowe
  • nadmierny skurcz mięśni
  • niski wzrost

U dzieci celiakia najczęściej objawia się:

  • Bardzo obfitymi, cuchnącymi, szarożółtymi, lśniącymi stolcami, występującymi do 3-4 razy na dobę. Zawierają one niestrawione resztki pokarmowe oraz znaczną ilość nieprzyswojonych tłuszczów.
  • Dziecko jest blade, wychudzone, ma charakterystyczny, duży, wydęty brzuch i cienkie kończyny (przyjmuje postać kobiety ciężarnej).
  • Zmianą usposobienia – dziecko jest rozdrażnione, apatyczne, płaczliwe, traci łaknienie, trudno nawiązuje kontakt z otoczeniem.
  • Zahamowanym rozwojem psychofizycznym – niedoborem masy ciała i deficytem wzrostu.
    Rozpoznanie celiakii

W zależności od wieku chorego i nasilenia objawów stosuje się różne sposoby diagnostyki. U dorosłych konieczne jest badanie histopatologiczne, zarówno do potwierdzenia jak i wykluczenia celiakii, ale u dzieci i młodzieży z charakterystycznymi objawami można odstąpić od wykonania biopsji. Ważne jest, żeby przed rozpoczęciem diagnostyki nie przechodzić na dietę bezglutenową, ponieważ ograniczenie spożycia glutenu może uniemożliwić prawidłową diagnozę.

W badaniach laboratoryjnych na celiakię może wskazywać:

  • niedokrwistość z niedoboru żelaza (jest to częsty objaw u dorosłych)
  • zmniejszenie stężenia żelaza, kwasu foliowego, wapnia, witaminy D i witaminy B12 w surowicy
  • zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy
  • zbyt mała ilość białka we krwi

W badaniach serologicznych chorobę trzewną potwierdza obecność specyficznych przeciwciał6, dokładnie autoprzeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej i przeciwendomyzjalnych. Testy te wykonuje się w ramach badań przesiewowych u osób z podejrzeniem celiakii lub u osób z grup ryzyka i jako ocenę przestrzegania diety bezglutenowej.

W Medical Clinic Podhale możesz wykonać wszystkie badania na nietolerancję glutenu.

W diagnostyce choroby trzewnej używa się też badań genetycznych. Pokazują one predyspozycję genetyczną do zachorowania na celiakię poprzez obecność lub brak, pewnych antygenów7 – są to antygeny zgodności tkankowej HLA-DQ2 lub DQ8. Z racji tego, że występują one u 90-95% chorych na celiakię, ich nieobecność właściwie wyklucza rozpoznanie choroby.

Badania genetyczne wykonuje się u:

  • osób, u których są wątpliwości diagnostyczne, np. ujemny wynik badania serologicznego oraz niecharakterystyczne zmiany w badaniu histologicznym błony śluzowej jelita cienkiego
  • osób, u których stwierdza się typowe objawy i potwierdzono obecność charakterystycznych przeciwciał – w celu potwierdzenia diagnozy bez wykonywania biopsji
  • w celu wykluczenia celiakii lub ryzyka zachorowania u osób z grupy ryzyka, np. u chorych na cukrzycę typu 1

Bardzo ważnym badaniem w diagnostyce celiakii jest gastroskopia – w jej trakcie ogląda się błonę śluzową jelita cienkiego oraz pobiera wycinki do badania. Badanie histopatologiczne jest podstawą rozpoznania celiakii – charakterystyczną cechą choroby widoczną w badaniu histopatologicznym jest zanik kosmków jelitowych.

Leczenie celiakii

Leczenie polega na stosowaniu przez całe życie diety bezglutenowej. Wyeliminowanie glutenu z diety daje szybką poprawę stanu zdrowia, zwykle w ciągu 2 tygodni. Mimo braku glutenu dieta osoby chorej na chorobę trzewną powinna być zdrowa, różnorodna i pełnowartościowa.

Nie ma potrzeby, żeby osoby zdrowe, niemające wskazań medycznych, wyłączały z diety gluten. Pojawiają się wręcz badania, które sugerują, że takie działanie może być szkodliwe dla organizmu.

Za produkty bezglutenowe uznaje się te produkty, w których zawartość glutenu jest mniejsza niż 20 mg/kg – są one opatrzone międzynarodowym symbolem przekreślonego kłosa. Znak ten informuje, że firma produkująca taki produkt ma specjalny certyfikat i jest poddawana regularnej kontroli. Zasady te reguluje Rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 41/2009 z dnia 20 stycznia 2009 dotyczące składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glutenu.

Dieta bezglutenowa

Produkty zabronione to:

  • pszenica (również orkisz)
  • jęczmień
  • żyto
  • owies (chociaż zdania są podzielone – właściwie jest on dobrze tolerowany przez chorych na celiakię, ale nie są znane odległe tego skutki; poza tym istnieje ryzyko jego zanieczyszczenia przez gluten z innych zbóż. Z tego właśnie powodu w Polsce zaleca się jego eliminację z diety)
  • pieczywo wypiekane z mąk zawierających gluten
  • zwykłe makarony
  • kasza manna i jęczmienna
  • pęczak, płatki owsiane
  • ciasta, herbatniki i słodycze zawierające gluten

Produkty bezglutenowe to m.in.:

  • kukurydza i skrobia kukurydziana (ale już kukurydziane płatki śniadaniowe mogą zawierać słód jęczmienny, a mąka kukurydziana dostępna w ogólnej sprzedaży może być zanieczyszczona glutenem)
  • ryż (biały i brązowy), płatki ryżowe, skrobia ryżowa
  • ziemniaki i skrobia ziemniaczana
  • soja, soczewica, groch, fasola
  • proso i kasza jaglana z prosa
  • gryka i kasza gryczana
  • tapioka i skrobia z tapioki
  • amarantus, sorgo
  • maniok
  • orzechy
  • nieprzetworzone mięso i ryby
  • jaja
  • owoce i warzywa (świeże, mrożone, konserwowane bez dodatków)
  • mleko (świeże, w kartonie i w proszku), kefir, maślanka, jogurt naturalny, nieprzetworzony ser biały i żółty, śmietana
  • masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek
  • cukier, dżemy, miód, landrynki, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, ciasta i ciastka opatrzone symbolem „przekreślonego kłosa” lub upieczone z bezglutenowych produktów
  • herbata, kawa, soki owocowe, wody mineralne, kompoty, napary z ziół, czyste alkohole (ale nie piwo!)
  • sól, pieprz, zioła, ocet winny i jabłkowy, bezglutenowy sos sojowy
  • bezglutenowy proszek do pieczenia, soda spożywcza

W przypadku wątpliwości, czy dany produkt zawiera gluten, należy przed spożyciem zapoznać się z jego składem wypisanym na etykiecie.

Poza przestrzeganiem diety u niektórych pacjentów może istnieć konieczność suplementacji żelaza, kwasu foliowego, wapnia i witaminy B12.

Wszyscy chorzy, nawet ci bezwzględnie przestrzegający diety, powinni regularnie – w zależności od stanu zdrowia, co 6-12 miesięcy – przeprowadzać ocenę sposobu żywienia i stanu odżywienia oraz badać obecność przeciwciał.

Rokowanie i powikłania celiakii

Powikłania celiakii mogą dotyczyć różnych układów organizmu:

  • powikłania ze strony przewodu pokarmowego
  • rak gardła, przełyku lub jelita cienkiego
  • chłoniak8 jelita cienkiego
  • celiakia oporna na leczenie – objawy choroby utrzymują się pomimo przestrzegania diety bezglutenowej; najczęściej powodem jest wrzodziejące zapalenie jelita cienkiego lub chłoniak jelita
  • ze strony układu krwiotwórczego
  • chłoniak nieziarniczy
  • powiększenie śledziony
  • ze strony układu moczowo-płciowego
  • niepłodność
  • poronienia nawykowe
  • poród przedwczesny
  • przedwczesna menopauza
  • ze strony układu kostno-stawowego
  • osteoporoza
  • patologiczne złamania

U dzieci chorych na celiakię i nieprzestrzegających diety dochodzi do niedożywienia i niedostatecznego rozwoju fizycznego, a u dzieci w okresie intensywnego rozwoju układu nerwowego, może dojść do trwałego upośledzenie umysłowego.

Zapobieganie celiakii

Badania wskazują, że wprowadzenie do diety dziecka glutenu w odpowiednim momencie – nie wcześniej niż w 5. miesiącu, ale nie później niż w 6. miesiącu życia dziecka – zwłaszcza przy jednoczesnym karmieniu piersią, niejako „uczy” układ odpornościowy dziecka tolerować gluten i zmniejsza ryzyko wystąpienia u niego celiakii. Takie postępowanie zmniejsza również ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 1 i alergii na gluten.

Nie wiesz, co ci dolega? Sprawdź swoje objawy!

Ból pleców – przyczyny i leczenie

Ból pleców to jedna z najczęstszych dolegliwości. Dotyka większość osób dorosłych przynajmniej raz w ciągu życia. Najczęściej przyczyną bólu pleców jest przeciążenie kręgosłupa. Szczególnie narażone są kobiety w ciąży, osoby z nadwagą, osoby palące.

W 85% przypadków ból pleców, choć może być dokuczliwy, nie świadczy o żadnej zagrażającej zdrowiu patologii. Spowodowany jest siedzącym trybem życia, brakiem aktywności fizycznej lub nieprawidłową postawą. Najczęściej jest to związane z charakterem pracy, jaką wykonujemy. Upowszechnienie się komputerów niejako wymusza na nas ciągłą pozycję siedzącą. Nieprawidłowa postawa wynika też ze sposobu odpoczynku: przed komputerem lub telewizorem, a nie w sposób aktywny. Sprawia to, że na ból pleców skarżą się ludzie w każdym wieku.

Jakie są przyczyny bólu pleców?

W większości przypadków przyczyną bólu pleców jest przeciążenie kręgosłupa. Dochodzi do niego, gdy to, co robimy, przekracza wytrzymałość lub wydolność kręgosłupa i jego elementów. Przeciążenia te dotyczą głównie struktur okołokręgosłupowych – mięśni, więzadeł, ścięgien, krążków międzykręgowych, stawów – i wpływają na działanie całego kręgosłupa. Nadmierne i niesymetryczne napięcie tkanek powoduje ból.

Dlaczego siedzenie jest szkodliwe?

Siedzenie bardziej obciąża kręgosłup niż stanie, leżenie czy chodzenie. Najbardziej obciążające jest siedzenie przy komputerze, z rękami wysuniętymi do klawiatury. Dzieje się tak, ponieważ siedząc, często przybieramy nieprawidłową pozycję – głowę pochylamy do przodu lub zadzieramy do góry, nie mamy podparcia pleców. Dodatkowo im dalej wysuwamy ręce w kierunku klawiatury, tym bardziej obciążamy krążki międzykręgowe. Ręce powinny być oparte o blat biurka, ale niewysunięte daleko do przodu.

Ponadto podczas pracy przy komputerze wielokrotnie powtarzamy te same czynności, np. sterowanie myszą komputerową czy pisanie na klawiaturze, oraz mało się ruszamy. Inne czynniki mające negatywny wpływ na kręgosłup to:

  • niewłaściwie zorganizowane stanowisko pracy – np. krzesło bez możliwości dopasowania do indywidualnych wymagań pracownika lub niewłaściwe ustawienie monitora
  • stres – obciążenie psychiczne i ilość oraz tempo pracy
  • wadliwe oświetlenie – np. świecące prosto w oczy
  • nadmierny hałas

Kto jest szczególnie narażony na ból pleców?

Osoby szczególnie zagrożone wystąpieniem bólu pleców:

  • osoby z nadwagą – nadmierne kilogramy dodatkowo obciążają kręgosłup
  • osoby palące – palenie może powodować uszkodzenia tkanek
  • kobiety w ciąży – ciężar dziecka dodatkowo obciąża kręgosłup i powoduje hiperlordozę, czyli nadmierne wygięcie części lędźwiowej kręgosłupa
  • osoby długotrwale stosujące leki mogące osłabiać tkankę kostną, np. glikokortykosteroidy
  • osoby zestresowane lub z depresją

Inne przyczyny bólu pleców to: dyskopatie i zmiany zwyrodnieniowe, zmiany pourazowe, zniekształcenia i złamania kręgów spowodowane osteoporozą, wady rozwojowe kręgosłupa, różne choroby struktur kostnych, zmiany chorobowe układu nerwowego, choroby pochodzenia pozakręgosłupowego, psychosomatyczne zespoły bólowe.

Kiedy z bólem pleców należy zgłosić się po specjalistyczną pomoc?

Najkrótszą i najlepszą drogą do rozwiązania problemu związanego z bólem pleców jest konsultacja fizjoterapeuty w Poradni Bólu Pleców. Pokaże on, jak pozbyć się bólu pleców oraz pomoże wykształcić prawidłowe nawyki i zmniejszyć ryzyko nawrotu dolegliwości.

Sytuacje, które powinny skłonić cię do niezwłocznego zgłoszenia się po pomoc do lekarza, to:

  • gdy podjęte leczenie nie daje rezultatu i ból pozostaje bez zmian lub zwiększa się
  • gdy ból promieniuje do ręki, uda, łydki lub stopy
  • gdy pojawią się problemy z oddawaniem moczu
  • gdy pojawi się osłabienie siły mięśniowej, np. zahaczanie stopą o dywan lub brak siły by zacisnąć pięści
  • gdy występuje niezamierzona utrata wagi
  • gdy bólowi pleców towarzyszy gorączka
  • gdy bólowi pleców towarzyszy ból w klatce piersiowej
  • gdy ból pojawił się po urazie np. stłuczce samochodowej czy upadku

W jaki sposób diagnozuje się przyczynę bólu pleców?

Diagnoza większości przypadków bólu pleców nie wymaga badań obrazowych, takich jak RTG czy rezonans. Badania naukowe nie wykazują związku pomiędzy wystąpieniem lub nasileniem bólu, a zmianami w kręgosłupie widocznymi w badaniach obrazowych. W związku z tym do postawienia prawidłowej diagnozy wystarczy szczegółowy wywiad oraz badanie fizykalne, wykonane przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę. Jeżeli podczas wizyty stwierdzi on niepokojące objawy, wymagające konsultacji lekarskiej i dalszej diagnostyki, to skieruje Cię do odpowiedniego specjalisty –ortopedy, neurologa lub neurochirurga.

Badania, które wykonuje się w dalszej diagnostyce, to:

  • badania obrazowe, m.in. przy użyciu promieni rentgenowskich lub rezonansu magnetycznego
  • badania laboratoryjne: OB i CRP
  • elektromiografia

Jak leczy się ból pleców?

Leczenie bólu pleców opiera się na:

  • Samoopiece – utrzymanie aktywności ruchowej i stosowanie się do zaleceń specjalisty. U pacjentów z bólem trwającym mniej niż 4 tygodnie dolegliwości łagodzi ogrzewanie bolącego miejsca.
  • Leczeniu farmakologicznym, np. ibuprofenem lub paracetamolem.
  • Jeżeli ból trwa dłużej niż 4 tygodnie – regularnych ćwiczeniach fizycznych zaleconych przez fizjoterapeutę.

Czym grozi ignorowanie bólu pleców?

Ból pleców jest sygnałem ostrzegawczym mówiącym, że niedostatecznie dbamy o nasz kręgosłup. Jeżeli w tym momencie nie zmotywujemy się do zmiany nawyków to może dojść do powstania zmian zwyrodnieniowych, które są nieodwracalne.

Poważnym powikłaniem nadmiernego obciążenia kręgosłupa jest wypuklina jądra miażdżystego dysku, potocznie nazywana „wypadnięciem dysku”. Może ona uciskać nerwy rdzeniowe i prowadzić do ich porażenia oraz problemów np. z nietrzymaniem moczu i stolca. Znacznie utrudnia to sprawne funkcjonowanie, a czasami jedynym sposobem leczenia jest operacja i długotrwała rehabilitacja.

Jak zapobiegać bólowi pleców?

Profilaktyka bólu pleców opiera się na zmniejszeniu obciążenia kręgosłupa podczas codziennych czynności. Żeby to osiągnąć, nie trzeba rezygnować z pracy czy zarzucać prowadzenia samochodu, wystarczy tylko przestrzegać kilku prostych zasad:

  • Gdy siedzisz, to pamiętaj o zachowaniu prawidłowej postawy: miej proste plecy, podeprzyj je w części lędźwiowej, trzymaj ręce blisko linii ciała, miej przedmioty w zasięgu ręki, nie wychylaj się za bardzo do przodu.
  • Regularnie, nawet co godzinę, rób krótkie przerwy podczas pracy – a podczas nich najlepiej poćwicz. Przykłady ćwiczeń przedstawione są tutaj.
  • Gdy chcesz podnieść coś z podłogi, to ugnij kolana, a nie tułów – zachowując proste plecy, zmniejszasz obciążenie kręgosłupa.
  • Unikaj gwałtownych ruchów, szarpnięć, ponieważ to one stwarzają największe ryzyko powstania urazu.
  • Gdy niesiesz ciężkie przedmioty, to trzymaj je z przodu, blisko ciała i, jeżeli to możliwe, rozkładaj ciężar na obydwie ręce.
  • Gdy przenosisz przedmioty, unikaj skrętu tułowia i dbaj, żeby barki były w tej samej linii co biodra.
  • Jeżeli jest to możliwe to ciężkie przedmioty pchaj, a nie ciągnij i staraj się wykorzystać siłę i masę całego ciała.
  • Gdy zamierzasz dłużej stać w kuchni lub podczas prasowania to korzystaj z podnóżka i stawiaj na nim jedną nogę. Podnóżkiem może być np. pudełko po butach lub plastikowy „stopień” dla dzieci. Poza tym staraj się zachować proste plecy – możesz to osiągnąć np. poprzez regulację wysokości deski do prasowania.
  • Unikaj długiego trzymania rąk powyżej barków lub nad głową, ponieważ przeciąża to kręgosłup, a dodatkowo może wywołać ból głowy i omdlenie. Lepiej użyj drabiny lub rób przerwy.
  • Nie myj włosów nad wanną lub zlewem, gdyż nadmierne wygięcie pleców obciąża kręgosłup szyjny i lędźwiowy. Do mycia włosów używaj słuchawki prysznicowej.
  • Zawsze realnie oceniaj to, co chcesz zrobić i to zanim przystąpisz do działania. W razie potrzeby poproś kogoś o pomoc.
  • Dobierz odpowiedni materac – nie za miękki, nie za twardy, dopasowany do masy ciała i twoich indywidualnych potrzeb. Dzięki temu poprawisz swój komfort spania i pozwolisz kręgosłupowi na zasłużony odpoczynek.
  • Kolejnym istotnym czynnikiem wpływającym nie tylko na ból pleców, ale w ogóle na nasze samopoczucie, jest odpowiednia dieta – jedzenie warzyw, owoców, picie dużej ilości wody (minimum 1,5 l dziennie) – i pilnowanie prawidłowej masy ciała.

Bardzo ważnym elementem zapobiegania bólowi pleców jest też regularna, minimum 30 minut 3 razy w tygodniu, aktywność fizyczna. Najlepsze sporty to takie, które angażują różne grupy mięśni, np. pływanie, pilates czy jazda na rowerze. Ćwiczenia zawsze rozpoczynaj od krótkiej, kilkuminutowej rozgrzewki i rozciągnięcia mięśni.

Biegunka (rozwolnienie) – przyczyny, objawy i leczenie

Biegunka to częsta przypadłość, ale dlaczego niektórzy chorują podczas podróży, a inni cierpią na nią po antybiotyku? Wyjaśniamy, skąd się bierze i jak sobie z nią radzić.

Biegunką nazywamy oddawanie luźnego i płynnego lub półpłynnego stolca więcej niż 3 razy na dobę. Wyjątkiem od tej definicji są dzieci karmione piersią – dla nich oddawanie kilku, a nawet kilkunastu luźnych stolców na dobę, jest fizjologiczne. W tym wypadku biegunkę stwierdza się, gdy dochodzi do nagłego zwiększenia częstości oddawania lub zmiany konsystencji stolców.

W większości przypadków biegunka jest łagodnym i krótkotrwałym stanem, który nie wymaga żadnego leczenia, a postępowanie obejmuje jedynie łagodzenie objawów i nawadnianie organizmu. Czasami jednak, szczególnie u małych dzieci, biegunka może być groźna dla zdrowia. Zagrożenie to bierze się z odwodnienia, czyli zbytniej utraty wody i zaburzenia gospodarki elektrolitowej.

W skali całego świata biegunka dotyka głównie społeczeństw ubogich, o niskim standardzie życia, a także takich miejsc, gdzie toczą się wojny lub dochodzi do klęsk żywiołowych, np. powodzi. W takich krajach biegunka jest trzecią przyczyną wszystkich zgonów. Same zakażenia powodującymi biegunkę rotawirusami powodują na świecie 120-140 milionów zachorowań rocznie, z czego ok. 600 tys. chorych, przede wszystkim małych dzieci, umiera.

Ze względu na czas trwania biegunkę dzielimy na ostrą, trwającą do 2 tygodni, i biegunkę przewlekłą, gdy objawy przekraczają ten okres.

Ze względu na przyczynę wyróżnić można trzy główne typy biegunek:

  • biegunka infekcyjna
  • biegunka poantybiotykowa
  • biegunka podróżnych

Poza tym biegunka może być też objawem choroby, np. zapalenia uchyłków jelita, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna1, celiakii, czy raka jelita grubego.

Czym jest biegunka podróżnych?

Biegunka podróżnych dotyka turystów w krajach rozwijających się – na dokuczliwe dolegliwości skarży się od 20% do 50% tam podróżujących. Jest tak częsta, że mieszkańcy terenów, gdzie występuje, nadają jej własne nazwy: „klątwa faraona”, „zemsta Montezumy”, „Delhi-belly” czy „galop gringo”. Największe ryzyko zachorowania dotyczy podróży do Indii oraz krajów Afryki, Azji Południowo-Wschodniej i Ameryki Południowej.

Przyczyny biegunki

Wyróżnia się dwa podstawowe mechanizmy powstawania biegunek:

Niedostateczne wchłanianie z jelita cienkiego lub jelita grubego wskutek przyspieszonego pasażu lub obecności w jelicie substancji, które zatrzymują wodę – powoduje to nagromadzenie wody w świetle jelita i prowadzi do biegunki.
Wydzielanie do jelit dużych ilości soli, wody i innych substancji w wyniku procesu chorobowego np. pod wpływem toksyn bakterii.
Biegunka infekcyjna spowodowana jest najczęściej zakażeniem wirusowym (np. rotawirusami) lub bakteryjnym (np. Salmonella), toksynami bakteryjnymi (np. toksyną gronkowcową), rzadziej pasożytami czy grzybami. Źródłem zakażenia jest skażona przez drobnoustroje żywność (niepasteryzowane mleko, surowe lub niedogotowane jajka i mięso) i woda.

Do biegunki poantybiotykowej dochodzi z powodu zniszczenia przez antybiotyk flory fizjologicznej przewodu pokarmowego. Brak tej flory bateryjnej skutkuje trudnościami w trawieniu i metabolizmie niektórych związków pokarmowych oraz podrażnieniem ścian jelita, co może prowadzić do biegunek. Najpoważniejszym powikłaniem stosowania antybiotyków jest rozwój szczepów bakterii opornych na antybiotyki, w jelitach są to przede wszystkim bakterie Clostridium difficile. Wydzielają one toksyny, które drażnią ściany jelita i powodują rzekomobłoniaste zapalenie. To ostra choroba jelit objawiająca się biegunką, bólem brzucha oraz gorączką. Może prowadzić do odwodnienia, uszkodzenia jelita, a nawet do śmierci. Z racji tego, że wywołujące ją bakterie Clostridium difficile są oporne na wiele antybiotyków, pełne wyleczenie rzekomobłoniastego zapalenie jelit nie jest oczywiste.

Z kolei biegunka podróżnych spowodowana jest wirusami (najczęściej rotawirusy i norowirusy), bakteriami (głównie Escherichia coli, Campylobacter) lub pasożytami (zazwyczaj Giardia lamblia), charakterystycznymi dla danego obszaru. Zakazić się tymi drobnoustrojami można przez skażoną wodę, pokarm lub brudne ręce.

Objawy biegunki

O biegunce mówimy wtedy, gdy częściej niż 3 razy na dobę pojawia się luźny i płynny lub półpłynny stolec. Jego łączna masa przekracza 200 g.

Biegunce może towarzyszyć gorączka, nudności i/lub wymioty, bóle brzucha, krew w stolcu i wzdęcia.

Kiedy z biegunką iść do lekarza?

W zdecydowanej większości (aż 90%) przypadków biegunka stopniowo, ale samoistnie ustępuje. Jednak gdy dochodzi do odwodnienia, to stanowi ona poważne zagrożenie zdrowia, ponadto może być objawem groźnej choroby. Sygnały, które wskazują na poważny stan chorego i wymagają kontroli lekarskiej to:

U dorosłych:

  • biegunka trwająca dłużej niż 2-3 dni
  • pojawienie się objawów odwodnienia:
  • nadmierne pragnienie
  • sucha skóra i wyschnięte usta
  • niewielka ilość lub brak oddawanego moczu albo oddawanie moczu o ciemnym zabarwieniu
  • wyraźne osłabienie
  • ból lub zawroty głowy
  • silny ból brzucha lub odbytu
  • krew w stolcu lub stolce o bardzo ciemnym, wręcz czarnym, zabarwieniu
  • gorączka powyżej 38ᵒC, trwająca ponad 3 dni

U dzieci są to:

  • biegunka trwająca dłużej niż 24–48 godzin
  • pojawienie się objawów odwodnienia:
  • niezmoczenie pieluszki/nieoddanie moczu przez 3 lub więcej godzin
  • wyschnięte usta lub płacz bez łez
  • zmniejszenie napięcia skóry (napięcie skóry można sprawdzić w prosty sposób: pociągając do góry fałd skóry na brzuchu, obok pępka – jeżeli po puszczeniu fałd ten utrzyma się tej pozycji przez kilka sekund to świadczy to o odwodnieniu)
  • wydłużony czas powrotu krwi w naczyniach włosowatych (czas powrotu kapilarnego – można je sprawdzić naciskając na paznokieć – pod wpływem ucisku zbieleje on, ale po ok. 1,5 sekundy powinien wrócić różowy kolor, jeżeli tak się nie stanie i zbielenie paznokcia będzie trwało dłużej, to świadczy to o odwodnieniu organizmu)
  • sucha skóra i język, wyschnięte usta
  • wyraźnie wzmożone pragnienie
  • gorączka powyżej 39ᵒC
  • krew w stolcu lub stolce o bardzo ciemnym (wręcz czarnym) zabarwieniu
  • nadmierna senność, nienaturalna drażliwość, apatia, brak zainteresowania otoczeniem, niechęć do zabawy
  • zapadłe policzki, oczy lub brzuch oraz u niemowląt ciemiączko
  • intensywne wymioty

W przypadku biegunki podróżnych objawy pojawiają się nagle, w ciągu pierwszych 2 tygodni wyjazdu, ale mogą wystąpić także bezpośrednio po powrocie z podróży.

Czy do rozpoznania biegunki potrzebne są jakieś badania?

Do ustalenia rodzaju i przyczyny biegunki lekarzowi wystarczy wywiad i dokładne badanie pacjenta. Szczegółowa rozmowa z pacjentem dostarczy mu istotnych informacji np. o niedawnych podróżach chorego lub istnieniu czynników ryzyka chorób jelit.

W niektórych przypadkach – np. jeżeli biegunka trwa dłużej niż 10 dni, wystąpiła wysoka gorączka, pacjent ma zaburzenia odporności, jest odwodniony – lekarz może zlecić wykonanie rozmazu stolca na obecność leukocytów i pasożytów oraz badań krwi.

Biegunka – leczenie. Co jeść przy biegunce?

Najważniejszą rzeczą w leczeniu biegunki jest zapobieganie odwodnieniu, czyli dbanie o odpowiednie nawadnianie chorego. Szacuje się, że po każdym luźnym stolcu chory powinien przyjąć od 350 do 700 ml płynów. Nie powinno nawadniać się samą wodą, ponieważ nie zawiera ona potrzebnych soli mineralnych, ani gotowymi sokami owocowymi lub napojami gazowanymi, gdyż cukier w nich zawarty może nasilać biegunkę. Lepiej wykorzystać do tego musy i kompoty jabłkowe, klarowne zupy, preparaty elektrolitowe dostępne w aptece bez recepty lub samodzielnie wykonany roztwór cukrowo-elektrolitowy. Jego wykonanie jest proste i polega na rozpuszczeniu w 200 ml wody przegotowanej następujących składników:

  • 0,9 g soli kuchennej = końcówka trzonka łyżeczki
  • 4 g sacharozy (cukru buraczanego lub trzcinowego)

Wymioty nie stanowią przeszkody w doustnym nawadnianiu, są wręcz dodatkowym do tego wskazaniem – należy jedynie podawać małe porcje chłodnego napoju bardzo często, np. 5-10 mililitrów co 5-10 minut.

Po odpowiednim nawodnieniu i ustąpieniu wymiotów chorego należy namawiać do jedzenia, ponieważ przyspieszy to ustępowanie wodnistej biegunki. Dzieje się tak, dlatego że pokarm pobudza regenerację uszkodzeń błony śluzowej jelit oraz wchłanianie wody i elektrolitów. Chory powinien jeść to, na co ma ochotę, w małych porcjach, ale często. Posiłki powinny być lekkostrawne i opierać się na gotowanym ryżu, makaronie, ziemniakach, pszenicy, owsie, a urozmaicić je można o krakersy, banany, jogurt, zupy i gotowane warzywa. Powinno unikać się potraw ciężkostrawnych i smażonych oraz słodkiego mleka, kawy, mocnej herbaty, alkoholu, słodyczy, świeżych owoców i gotowych soków owocowych (soki te zawierają dużo cukru, który może nasilać biegunkę). Do normalnej diety można powrócić po uformowaniu się stolców i wyraźnej poprawie samopoczucia chorego.

Wspomagająco w leczeniu biegunek można stosować probiotyki, czyli leki, w skład których wchodzą żywe bakterie podobne do tych z flory fizjologicznej. Wspomagają one odbudowę i działanie prawidłowej flory bakteryjnej – wytwarzają niekorzystne dla bakterii chorobotwórczych substancje, współzawodniczą w przyleganiu do nabłonka jelit oraz wykorzystują składniki pokarmowe niezbędne do rozwoju szkodliwych drobnoustrojów. Stosowanie probiotyków skraca czas trwania biegunki i ogranicza jej nasilenie. Są one dostępne w aptekach bez recepty.

U dorosłych i dzieci powyżej 6. roku życia w leczeniu wodnistych biegunek, które przebiegają bez gorączki, można zastosować leki zwalniające perystaltykę przewodu pokarmowego (np. loperamid) lub leki rozkurczowe (np. drotaweryna). Leków tych nie powinno się stosować w przypadku biegunki krwistej lub wysokiej gorączki, dlatego przed ich zażyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą albo przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania.

Podczas leczenia biegunki poantybiotykowej lekarz może zadecydować o konieczności odstawienia stosowanego wcześniej antybiotyku.

Kiedy biegunkę leczy się w szpitalu?

Wskazaniem do leczenia szpitalnego jest:

  • odwodnienie znacznego stopnia
  • objawy odwodnienia u dziecka, osoby w wieku podeszłym lub chorego obciążonego ciężkimi chorobami np. cukrzycą
  • stan uniemożliwiający nawadnianie doustne np. uporczywe, nieprzerwane wymioty
  • niepowodzenie nawadniania doustnego, brak poprawy stanu chorego, mimo przyjmowania przez niego odpowiedniej ilości płynów
  • podejrzenie poważnych chorób, np. cholery czy duru brzusznego.

Jak można leczyć biegunkę w podróży?

Najważniejszą rzeczą w leczeniu biegunki jest dbanie o odpowiednie nawadnianie chorego. Szacuje się, że po każdym luźnym stolcu chory powinien przyjąć od 350 do 700 ml płynów. Pić należy butelkowaną wodę mineralną lub świeżo przegotowaną – uniknie się tym samym ryzyka zakażenia kolejnymi drobnoustrojami chorobotwórczymi. Do wody można dodać specjalne preparaty nawadniające, które zawierają glukozę i niezbędne sole mineralne. W środki te najlepiej zaopatrzyć się przed podróżą, ale w razie potrzeby w krajach rozwijających się można szukać ich w miejscowych aptekach pod nazwą ORS (oral rehydration salts, czyli doustne sole nawadniające).

U dorosłych i dzieci powyżej 6. roku życia wodniste biegunki występujące bez gorączki można leczyć za pomocą leków hamujących perystaltykę przewodu pokarmowego (np. loperamid). W krajach rozwijających się i tropikach najlepiej jest połączyć takie leki z antybiotykiem. O przepisanie takiego antybiotyku najlepiej poprosić lekarza przed wyjazdem – dobierze on taki lek, na który wrażliwe są drobnoustroje powodujące biegunkę w danym regionie. Takie połączenie leków umożliwia szybkie wyzdrowienie, nawet w ciągu jednej doby. W celu uzyskania wyczerpujących informacji na temat profilaktyki i leczenia biegunki podróżnych wybierz się do lekarza medycyny podróży.

Czy z biegunki da się wyleczyć?

W większości wypadków biegunka ustępuje stopniowo, ale samoistnie. Stosowanie się do zaleceń, odpowiednie nawadnianie i lekkostrawna dieta, ewentualnie stosowanie probiotyków, pomaga złagodzić objawy i skrócić czas trwania dolegliwości. U małych dzieci, osób starszych i osób z osłabioną odpornością, odwodnienie towarzyszące biegunce może być wskazaniem do hospitalizacji.

W przypadku biegunki podróżnych w większości przypadków objawy również ustępują samoistnie w ciągu 3-5 dni, a w przypadku wdrożenia odpowiedniego leczenia nawet w 24-36 godz. Jeżeli tak się nie dzieje to może to oznaczać, że przyczyną biegunki są pierwotniaki. W takiej sytuacji konieczna jest wizyta lekarska i wykonanie specjalistycznych badań (badanie kału, czasami również badanie krwi), a następnie wdrożenie odpowiedniego leczenia przeciwpasożytniczego.

Powikłania biegunki

Najczęstszym powikłaniem biegunki jest odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Jest to stan, w którym w organizmie znajduje się za mało wody i substancji mineralnych niezbędnych do jego prawidłowego działania – np. gdy brakuje magnezu i potasu, może dojść do zaburzeń w pracy serca, włącznie z jej zatrzymaniem. Nieleczone odwodnienie stanowi zagrożenie życia, szczególnie u niemowląt, małych dzieci i osób starszych. Prowadzi ono najpierw do utraty sił, senności, osłabienia organizmu, utraty świadomości, a w skrajnych przypadkach do uszkodzenia narządów wewnętrznych i śmierci.

Powikłaniem biegunki wywołanej przez bakterie mogą być takie choroby jak poinfekcyjny zespół jelita drażliwego oraz, zdecydowanie rzadziej występujące, reaktywne zapalenie stawów.

Jak zapobiegać biegunce?

Profilaktyka biegunki zależy od jej rodzaju. W przypadku biegunki infekcyjnej polega na:

  • Myciu rąk wodą z mydłem przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłku oraz po każdorazowym skorzystaniu z toalety.
  • Myciu owoców i warzyw przed spożyciem na surowo lub obieraniu ich ze skórki.
  • Unikaniu tzw. „produktów wysokiego ryzyka”, czyli niepasteryzowanego mleka i jego przetworów, surowych ryb i owoców morza, podrobów, niedogotowanego lub surowego mięsa, jajek na miękko, surowych warzyw i owoców, niedogotowanej wody.

Jak zapobiegać biegunce po antybiotyku?

Najlepszym sposobem na zapobieganie biegunce podczas leczenia antybiotykami jest racjonalne ich stosowanie (tylko na zlecenie lekarskie, w takiej dawce i przez taki czas, jak zalecił lekarz) oraz przyjmowanie probiotyków.

Jak zapobiegać biegunce podczas podróży?

Profilaktyka biegunki podróżnych obejmuje zarówno działania, które można podjąć przed wyjazdem jak i te, które można podjąć będąc już na miejscu.

Przed wyjazdem można:

  • Odbyć wizytę u lekarza medycyny podróży, który omówi zasady higieny tropikalnej w tym profilaktykę chorób biegunkowych, poradzi, w jakie leki przeciwbiegunkowe zaopatrzyć apteczkę i przepisze antybiotyk do leczenia biegunki, dobrany stosownie do wrażliwości bakterii najczęściej wywołujących biegunkę w rejonie planowanej podróży.
  • Lekarz medycyny podróży zaleci również odpowiednie dla miejsca docelowego szczepienia – przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A oraz durowi brzusznemu.

 

Podczas biegunki i wymiotów na bieżąco uzupełniaj płyny, najlepiej przy pomocy roztworów elektrolitowych kupionych w aptece lub zrobionych samodzielnie w domu.
Przy wystąpieniu któregokolwiek z objawów alarmowych nie zwlekaj z wizytą u lekarza.
Nie podejmuj samodzielnego leczenie antybiotykami (chyba, że cierpisz na biegunkę podróżnych – wtedy sięgnij po antybiotyk przepisany ci przez lekarza przed wyjazdem) i zachowaj rozsądek w samodzielnym leczeniu lekami zwalniającymi perystaltykę jelit lub rozkurczowymi.
Pamiętaj, że możesz być potencjalnym źródłem zakażenia dla innych domowników – dlatego bardzo skrupulatnie przestrzegaj zasad higieny osobistej, takich jak mycie rąk po każdorazowym skorzystaniu z toalety.
Nie wiesz, co ci dolega? Sprawdź swoje objawy!

Jakie badania powinna zrobić każda kobieta?

Kobiety w Polsce żyją o cztery i pół roku krócej niż Hiszpanki. Niestety, Polki troszcząc się o innych członków rodziny, często lekceważą własne zdrowie.

Paniom nieraz łatwiej znaleźć czas na wizytę u fryzjera czy u kosmetyczki niż na badania profilaktyczne. Dlatego przynajmniej raz do roku każda powinna zafundować sobie kompleksową diagnostykę. Warto znaleźć trochę czasu dla siebie, bo taka kontrola może zapobiec rozwojowi wielu groźnych chorób, a nawet uratować życie.

Zdrowie kobiet

Kobiety w Polsce żyją średnio 8 lat dłużej od mężczyzn. To sprawia, że czują się silniejsze i nie dbają o siebie, tak jak powinny. Tymczasem długość życia Polek jest równa tej, jaka była w krajach UE 9 lat temu – wynika z raportu „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania” przygotowanego w 2016 r. przez Narodowy Instytut Zdrowia PZH.

Statystyczna polska pięćdziesięciolatka ma przed sobą 26 lat życia. Jednak ponad połowę tego czasu będzie zmagać się z chorobami przewlekłymi. Dlatego, aby żyć długo i w dobrym zdrowiu, nie wolno palić papierosów i nadużywać alkoholu, trzeba dobrze się odżywiać, kontrolować wagę, być aktywnym fizycznie i przede wszystkim regularnie się badać.

Seryjni zabójcy kobiet

Życiu kobiet do 70. roku życia najbardziej zagrażają nowotwory złośliwe, które dopiero w starszym wieku ustępują chorobom układu krążenia. Każdego dnia u 45 Polek diagnozuje się raka piersi, a u kolejnych 10-ciu raka szyjki macicy. Wiele z nich umiera, ponieważ nowotwór został rozpoznany zbyt późno. Regularne badania diagnostyczne mogłyby zmienić tę smutną statystykę.

Najczęstszymi zabójcami Polek są rak płuca, piersi, jelita grubego, jajnika i szyjki macicy. W Polsce prawie połowa chorych na raka umiera, choć wcale nie musi. Tempo spadku umieralności z powodu nowotworów złośliwych w Polsce jest niższe niż przeciętna w UE. Jeśli zostanie ono utrzymane, to obecny poziom europejski dla kobiet uzyskamy za 30 lat. Naszym problemem jest to, że 80% chorych przychodzi do lekarza za późno, bo nie robi profilaktycznych badań diagnostycznych.

Zrób USG piersi.

Badanie USG często stanowi uzupełnienie badania mammograficznego ponieważ pomaga wykrywać zmiany, których nie wykaże badanie mammograficzne. Wskazaniem do badania mogą być różnego rodzaju zmiany, których wcześniej nie było – np. guzki, czy tzw. zaciągnięcie skóry, wyciek z sutka u kobiet, które nie są w ciąży ani nie karmią, zmiany w brodawce lub guzki w dołach pachowych. Dzięki USG piersi można wykryć nowotwór, kiedy nie jest on jeszcze wyczuwalny. USG skutecznie wykrywa też łagodne zmiany. Jest to metoda nieinwazyjna, bezbolesna i całkowicie bezpieczna. Można ją stosować w każdym wieku jak również u kobiet w ciąży i karmiących. Badanie najlepiej wykonać w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego.

Nie zapomnij o cytologii

Badanie cytologiczne szyjki macicy wykonuje się nie tylko po to, żeby wykryć raka. Wręcz przeciwnie, zależy w nim na rozpoznaniu ewentualnych zmian chorobowych na wczesnym etapie, dzięki czemu leczenie jest skuteczne, a szansa na powrót do zdrowia bardzo duża.

Polska należy do krajów o średniej zachorowalności na ten nowotwór, ma jednak jeden z najwyższych wskaźników umieralności w Europie. Dziennie zabiera cztery kobiety, rocznie ponad 1600. Odsetek przeżyć 5-letnich wynosi u nas 48,3% przy średniej europejskiej 62,1%. Dzieje się tak, bo wyleczalność zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w chwili rozpoznania, a Polki nie robią cytologii regularnie. Zaleca się, aby każda kobieta, wykonała badanie cytologiczne nie później niż 3 lata od rozpoczęcia współżycia lub w 25. roku życia. Potem badanie powinno się wykonywać co 3 lata, chyba że lekarz zaleci częściej. Również kobiety, które zaszczepiły się na HPV powinny regularnie poddawać się badaniom cytologicznym.

USG ginekologiczne

Rak endometrium jest najczęstszym nowotworem narządów rodnych kobiety. Dzięki USG przezpochwowemu (transwaginalnemu) można wykryć nieprawidłowe endometrium i wcześnie rozpocząć diagnostykę. Dlatego regularne kontrole ginekologiczne pozwalają często wykryć zmiany endometrium nawet w stadium przedrakowym. USG ginekologiczne jest też szansą na rozpoznanie raka jajnika, gdy nie daje on jeszcze żadnych objawów i jest wyleczalny. Nowotwór ten jest wykrywany we wczesnym stadium u zaledwie 25% chorych. U ponad 70% choroba rozpoznawana jest w III lub IV stopniu zaawansowania, gdzie 5-letnie przeżycia wynoszą zaledwie 42,6%.

Zawały u kobiet

Mimo że to choroby sercowo-naczyniowe są również głównym zabójcą Polek, powszechnie uważa się, że zawał dotyczy przede wszystkim mężczyzn. Zwłaszcza młodsze panie nie mają świadomości, że dolegliwości, które je dotykają, mogą mieć związek z niedokrwieniem serca. U kobiety z nadciśnieniem, cukrzycą lub przewlekłymi chorobami zapalnymi tkanki łącznej występuje kilkukrotnie większe ryzyko zawału.

Trzeba też pamiętać, że ciąża jest pewnym rodzajem próby wysiłkowej. Jeśli w trakcie jej trwania pojawi się cukrzyca, nadciśnienie, problemy z przebiegiem porodu, może to determinować późniejsze ryzyko wystąpienia chorób serca. Niszcząca wzrok i nerki cukrzyca nie daje wyraźnych objawów. Tymczasem kilkukrotnie zwiększa ryzyko udaru i zawału, skracając życie nawet o 10 lat. Badanie poziomu cukru we krwi robi się raz na trzy lata. Niektórzy jednak muszą badać się co rok. Dotyczy to osób z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem cholesterolu, chorobami układu krążenia, pań z zespołem policystycznych jajników, tych, które przebyły cukrzycę ciążową lub urodziły dziecko z masą ciała powyżej 4 kg. Zagrożone są też osoby otyłe lub te, u których w rodzinie ktoś chorował na cukrzycę.

Tarczyca pod kontrolą

Chora tarczyca najczęściej nie boli. Jednak skutki zaburzeń pracy tego organu są odczuwalne w całym organizmie, bo wpływa on na wszystkie narządy wewnętrzne. Dlatego warto robić badania krwi sprawdzające poziom hormonów tarczycy. Często nie zdajemy sobie sprawy, że gorsze samopoczucie, nerwowość, zmęczenie, chudnięcie lub tycie to najczęstsze objawy nieprawidłowego jej funkcjonowania. Prawie 50% cierpiących na niedoczynność tarczycy nie wie o swojej chorobie. Typowe objawy to ciągłe zmęczenie i senność, uczucie zimna, wypadanie włosów i sucha skóra. Nadczynność objawiająca się chudnięciem, zwiększoną potliwością, uczuciem gorąca i kołataniem serca dotyka głównie kobiety w wieku 20-40 lat. Zaburzenia czynności tarczycy przekładają się na gospodarkę lipidową, co oznacza, że warto sprawdzić też poziom cholesterolu, który jest czynnikiem ryzyka zawału serca i udaru mózgu.

Badania, które powinien zrobić każdy mężczyzna

Zawał, udar czy cukrzyca to nie są choroby, które zdarzają się tylko innym. Polak żyje prawie 5 lat krócej niż przeciętny Europejczyk. Czas to zmienić. Musisz wziąć swoje zdrowie we własne ręce i każdego roku robić sobie przegląd zdrowotny.

Żyj jak Europejczyk – długo i zdrowo. Mądry mężczyzna to ten, który dba o swoje zdrowie, bo trudno być męskim, kiedy choroba odbierze nam siłę i sprawność. Już ojciec medycyny Hipokrates wiedział, że lepiej zapobiegać chorobom, niż je leczyć.

Czułe męskie serce. Choroby sercowo-naczyniowe

Panowie w Polsce najczęściej umierają z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Możesz pokonać tego zabójcę mężczyzn. Aby rozprawić się z nim, przede wszystkim przynajmniej raz w roku zmierz sobie ciśnienie tętnicze i co 5 lat zbadaj poziom cholesterolu we krwi. Nasze tętnice można porównać do autostrady. Jeśli po asfalcie jeżdżą tylko rowery, może ona służyć przed wiele lat. Kiedy jednak na drodze pojawią się ciężarówki, autostrada już po kilku latach będzie wymagać remontu. Podwyższone ciśnienie tętnicze jest właśnie takim ciężarówkowym uciskiem na ściany naczyń krwionośnych. Jeśli jest zbyt duże, przez dłuższy czas ściany naczyń zostają uszkodzone. Różnica między autostradą, a tętnicami jest taka, że w przypadku tętnic i żył nie można wymienić nawierzchni.

Badania dla mężczyzn – Świadomy Mężczyzna

Nieprawidłowy poziom cholesterolu też niszczy naczynia, przyczyniając się do powstania blaszki miażdżycowej. Narastająca w naczyniu blaszka może oderwać się i płynąc wraz ze strumieniem krwi, doprowadzić do zatkania żyły. To tak, jakby na autostradzie zrobił się korek. Wówczas krew nie może dotrzeć do serca lub mózgu, co powoduje obumieranie tkanek nazywane zawałem mięśnia sercowego lub udarem mózgu. Badanie poziomu cholesterolu i pomiar ciśnienia tętniczego krwi pozwalają na wczesne wykrycie nieprawidłowości i w konsekwencji chronią przed następstwami rozwijających się chorób układu krążenia.

Cukrzyca. Zrób badanie glukozy

Gdybyś wiedział, że proste badanie krwi może uratować ci życie, z pewnością byś je zrobił. Wielu chorych trafiających do szpitala mogłoby tego uniknąć, gdyby kilka lat wcześniej zbadali poziom cukru. Z powodu powikłań cukrzycy umiera w Polsce ponad 20 tys. osób rocznie. Profilaktyka mogłaby te statystyki zmienić. Cukrzyca rozwija się podstępnie, nie dając żadnych objawów. Aby ją wykryć, wystarczy najprostsze badanie stężenia glukozy we krwi na czczo. Osoby po 45. roku życia, z nadwagą, prowadzące siedzący tryb życia, z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem cholesterolu czy z rodzinnym obciążeniem ryzykiem wystąpienia cukrzycy powinny robić je co roku. Pozostali raz na trzy lata.

Wielu z nas nie jest świadomych, że ma podwyższony poziom glukozy we krwi. Tymczasem podwyższona glukoza we krwi przyczynia się do uszkodzenia naczyń krwionośnych, które dostarczają krew do wszystkich tkanek i narządów np. oczu, nerek, stóp czy nerwów. Dlatego u 90 proc. chorych pogarsza się wzrok, a niektórzy w konsekwencji rozwijającej się choroby ślepną. 20 proc. ma uszkodzone nerki, a część z nich musi być regularnie poddawanych dializom. Wielu cierpi na zespół stopy cukrzycowej. Rocznie w Polsce z tego powodu wykonuje się kilkanaście tysięcy amputacji palców, a nawet stóp. Cukrzyca zwiększa też ryzyko wystąpienia chorób sercowo naczyniowych w tym zawału serca.

Wygraj wyścig z rakiem

Onkolodzy wciąż powtarzają, że wiele nowotworów można by skutecznie leczyć, gdyby zostały odpowiednio wcześnie wykryte. Nowotwory są drugą w Polsce przyczyną zgonów mężczyzn. Przegrywamy z nimi, ponieważ nas wyprzedzają, choć nie zawsze postępują szybko. Jeśli chcesz pokonać nowotwór zadbaj o profilaktykę; zdrowy tryb życia, zbilansowane odżywianie i ruch. Rzuć palenie. Po konsultacji z lekarzem, który uwzględni Twój wiek, grupę ryzyka w jakiej się znajdujesz i indywidualne wskazania wykonaj zlecone przez niego badania. Lekarz może skierować Cię na badanie krwi w kierunku raka prostaty. Ten ostatni jest  drugim najczęstszym nowotworem złośliwym dotykającym mężczyzn w Polsce.

Bezobjawowy przebieg choroby w początkowej fazie oraz nieuzasadniony opór przed badaniami profilaktycznymi powodują, że każdego roku ponad 4 tys. Polaków umiera na tę chorobę.

Dodatkowo możesz wykonać badanie ultrasonograficzne  (USG), które, choć nie jest badaniem uznawanym za skrining nowotworowy, w niektórych przypadkach umożliwia wykrycie nowotworu we wczesnym stadium. Dotyczy to przykładowo nowotworów wątroby, nerki, pęcherza moczowego, tarczycy.

Krwawe wyzwanie: choroby, które wykaże proste badanie krwi

Aby wcześnie wykryć chorobę i móc się z nią zmierzyć, warto skontrolować parametry krwi, z których wiele możemy wyczytać. Poza cukrzycą i miażdżycą, pozwalają one wykryć stany zapalne, choroby krwi, nerek, wątroby, tarczycy. Dzięki takim badaniom możemy sprawdzić, czy nie zaraziliśmy się wirusami zapalenia wątroby typu B i C, które mogą prowadzić do rozwoju śmiertelnego nowotworu.

Dziś dzięki nowym lekom choroby te można ujarzmić i trzymać pod kontrolą. Wirusami zapalenia wątroby typu B i C można zarazić się podczas kontaktów seksualnych, u fryzjera, robiąc sobie tatuaż czy w trakcie zabiegów lekarskich i dentystycznych. Z badań krwi możemy też dowiedzieć się, czy nie jesteśmy nosicielami wirusa HIV. Wcześnie rozpoczęte leczenia zakażenia HIV uchroni przed rozwojem AIDS i spowoduje, że choroba nie skróci nam życia.

Praktyczne rady dla cierpiących na alergię

Poniżej przedstawiamy kilka porad przydatnych dla osób, które zmagają się z alergią.

Kurz i roztocze kurzu domowego

Rady dla cierpiących na alergiejak najczęściej wietrzyć pomieszczenia mieszkalne (przez pół godziny dwa razy dziennie);

  • względna wilgotność w mieszkaniu powinna wynosić 40-50%, temperatura 18-20C,
  • używać wyciągów kuchennych, nie stosować w sposób ciągły nawilżaczy powietrza,
  • prać pościel raz na 2 tygodnie w gorącej wodzie (min. temp. 60C); kołdra, poduszka i materac powinny być z włókna syntetycznego (nie z pierza, puchu, kapoku, bawełny lub wełny); należy ją też jak najczęściej wietrzyć, poddawać działaniu słońca i niskich temperatur (zamrażarka); wilgotność pościeli można zmniejszyć, stosując w ciągu dnia koce elektryczne,
  • usunąć wszystkie zbiorniki kurzu:
    a) wykładziny dywanowe, szczególnie te, które są przyklejone bezpośrednio do podłoża cementowego, preferowane są zmywalne podłogi: parkiet, terakota, posadzka, linoleum
    b) zasłony i firanki zastąpić żaluzjami wewnątrzokiennymi
    c) zabawki z pluszu i tkanin – używać takich, które można prać
    d) drobne przedmioty gromadzące kurz, otwarte półki z książkami, pledy, kilimy, futrzaki, suche bukiety, słomianki,
    odzież i przedmioty gromadzące kurz przechowywać poza sypialnią lub w szczelnie zamkniętych szafach,
    jeśli używa się wentylacji, otwory nawiewowe powinno się zaopatrzyć w specjalne filtry,
    unikać grzejników gazowych i olejowych, preferowane ogrzewanie centralne lub elektryczne, klimatyzacja razem z reduktorem wilgotności; zamykać drzwi do kuchni,
  • codziennie odkurzać sypialnię (szczególnie materac i łóżko) odkurzaczem ze specjalnym filtrem przeciwroztoczowym klasy HEPA, posiadajacym atesty Polskiego Towarzystwa Alergologicznego; osoba uczulona nie powinna sama odkurzać, nie może przebywać w pomieszczeniu do 20 minut po odkurzaniu,
    w sypialni nie może być żadnych zwierząt, ściany pomalować zmywalną farbą lub pokryć gładką, zmywalną tapetą,
  • unikać mebli z tapicerką z tkanin i włosia, preferowane meble plastikowe, drewniane lub skórzane,
    dziecko śpiące na dolnym poziomie piętrowego łóżka jest bardziej narażone na kurz z górnego posłania, najlepiej rozmontować takie łóżko,
  • jak najczęściej kąpać się i zmieniać bieliznę, ponieważ najlepszą pożywką dla roztoczy jest złuszczony naskórek; używać proszków piorących w temp. 60ľC i wyższej,
  • do odzieży, kocy, pościeli, które można prać tylko w niskiej temperaturze, można używać specjalnych koncentratów antyroztoczowych,
  • nie ustalono ostatecznie skutecznosci stosowania środków zabijających roztocza lub osłabiających ich działanie alergizujące oraz pokrowców na pościel wykonanych z tkaniny nieprzepuszczalnej dla roztoczy.

Zwierzęta domowe

  • usunąć z domu wszystkie zwierzęta futerkowe i ptaki; alergeny zwierząt futerkowych mogą być obecne w mieszkaniu jeszcze przez wiele miesięcy, a nawet lat po
  • usunięciu zwierzęcia; ich źródłem może być odzież ludzi stykających się ze zwierzętami poza domem oraz wyroby futrzarskie lub odzież z dodatkami futrzanymi, wypchane zwierzęta i ptaki,
  • można hodować gady i płazy (żółwia),
  • unikać hodowli rybek akwariowych,
  • zwalczać insekty, zwłaszcza karaluchy,
  • unikać jazdy konnej, odwiedzania cyrku i ogrodu zoologicznego oraz domów, w których są zwierzęta.

Zakażenia

  • unikać kontaktu z osobami mającymi wyraźne objawy zakażenia dróg oddechowych,
  • unikać kontaktu z dużymi zbiorowiskami ludzkimi, szczególnie w okresie nasilonego zagrożenia, czyli jesienią i wiosną,
  • starannie i często myć ręce oraz używać chusteczek jednorazowego użytku,
  • u dzieci rozważyć okresowe przerwy w uczęszczaniu do żłobka lub przedszkola,
  • omówić z lekarzem celowość dodatkowych szczepień ochronnych (grypa, pneumokoki),
  • chorzy z atopowym zapaleniem skóry powinny unikać kontaktu z osobami z czynną opryszczką wargową lub czyrakami.

Wybór zawodu

  • nie powinno się wybierać zawodu związanego z kontaktem z substancjami uczulającymi, drażniącymi chemicznie i mechanicznie,
  • należy unikać zajęć związanych z częstym myciem rąk, kontaktem z detergentami i rozpuszczalnikami, narażeniem na bardzo wysoką i bardzo niską temperaturę otoczenia, kontaktem z kurzem, pyłkami roślinnymi, zwierzętami, pyłami, dymem, pleśnią, enzymami, ostrymi zapachami.

Przykładowe zawody, których nie należy wybierać dla dziecka z alergią: murarz, betoniarz, posadzkarz, malarz pokojowy i inni pracownicy budowlani, spawacz, mechanik, tokarz, wulkanizator, wszystkie zawody związane z produkcją środków chemicznych (żywic, gumy, plastiku); pielęgniarka, lekarz zabiegowy, protetyk, stomatolog, weterynarz, fryzjer, kosmetyczka, kucharz, laborant fotograficzny, drukarz, ogrodnik, rolnik, malarz artysta, górnik, archiwista, bibliotekarz.

Pyłki roślin

  • usunąć z mieszkania kwiaty i inne rośliny kwitnące,
  • w okresie pylenia roślin, na które jest się uczulonym (trawy, drzewa, chwasty, krzewy), należy szczelnie zamykać okna i drzwi; największe stężenie pyłków w powietrzu jest wczesnym ranem i o zmierzchu,
  • wietrzyć mieszkanie w godz. 24.00-4.30,
  • na sypialnię wybrać pomieszczenie położone w kierunku przeciwnym do najczęstszego kierunku wiania wiatru lub najchłodniejsze, tak aby uniknąć potrzeby wietrzenia,
  • po powrocie do domu zmienić ubranie i wykąpać się, umyć głowę (warto mieć krótko obcięte włosy),
  • ubranie często prać i przechowywać poza sypialnią (to samo postępowanie dotyczy członków rodziny kontaktujących się z osobą uczuloną),
  • podróżując samochodem zamykać okna,
  • urlop najlepiej spędzać nad morzem lub w wysokich górach, nad dużymi zbiornikami wodnymi, unikać działek, pól, lasów, łąk, parków,
  • skosić trawę, zanim zakwitnie, nie kosić w okresie pylenia,
    w domu stosować filtry powietrza,
  • na spacer wychodzić po deszczu,
  • słuchać komunikatów o pyleniu i dostosowywać do nich plan dnia,
  • unikać stosowania leków ziołowych, jedzenia miodu, ziołomiodów,
  • wiele osób uczulonych na pyłki roślin jest też uczulonych na niektóre surowe owoce oraz warzywa i cierpi na tak zwany zespół alergii jamy ustnej; w takim przypadku należy poprosić o konsultację alergologa, który udzieli szczegółowych informacji, jakich pokarmów unikać,

Skleroterapia, czyli skuteczny sposób na pajączki

Z niepokojem zauważasz, że na Twoich nogach pojawiły się niebieskie naczynka, które zniechęcają do założenia spódnicy? Te naczynka, powszechnie zwane pajączkami, to jeden z objawów przewlekłej choroby żylnej.
Powstawaniu pajączków sprzyjają czynniki genetyczne, zmiany hormonalne (ciąża, hormonoterapia) oraz naturalna, związana z wiekiem utrata sprężystości skóry i jej ekspozycja na wysokie temperatury (opalanie, sauna, gorące kąpiele). Niekiedy towarzyszą one żylakom, a czasem są jedynym objawem schorzenia. Pajączki to poszerzenia najmniejszych naczyń żylnych, których nie można usunąć zabiegiem chirurgicznym, ale można im zaradzić w inny sposób – poprzez skleroterapię.

Bez skalpela

Ta nieoperacyjna metoda leczenia żylaków polegająca na podaniu do światła naczynia substancji chemicznych powodujących jego zamknięcie (obliterację) znajduje zastosowanie zarówno w leczeniu żylaków, jak i teleangiektazji (pajączków). Znana jest ona od lat, zmieniają się jedynie środki chemiczne, którymi zamyka się naczynia. Te aplikowane obecnie są skuteczniejsze i bezpieczniejsze od swoich poprzedników.
Skleroterapię stosujemy zarówno w celu usunięcia pajączków, jak i żył większych rozmiarów: w leczeniu żylaków nawrotowych, niewydolnych perforatorów, a także głównych pni żył powierzchownych kończyn dolnych.

Zacznij od konsultacji ze specjalistą

Leczenie rozpoczynamy od wizyty u flebologa lub chirurga naczyniowego, który po zbadaniu Pacjentki zaleca zwykle wykonanie badania USG Doppler układu żylnego kończyn. Pozwala ono ocenić, czy można ograniczyć leczenie do zamykania drobnych naczyń, czy też konieczny jest zabieg operacyjny. Lekarz ustala również, czy nie ma przeciwwskazań do skleroterapii.

Najbardziej popularne zastosowanie skleroterapii to likwidowanie drobnych naczyń (pajączków) ze wskazań estetycznych. U osób starszych, obciążonych kardiologicznie, które nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego, można uzyskać dobry efekt leczniczy przez wstrzykiwanie do światła żylaków specjalnie przygotowanej pianki. Dzięki tej metodzie można zamykać drobne naczynia powodujące często kłopotliwe krwawienia, jak również niewydolne pnie żylne. Leczenie licznych zmian wymaga zwykle kilku wizyt w gabinecie flebologa. Po zabiegu Pacjent przez kilka tygodni nosi specjalnie dopasowane pończochy ze stopniowanym uciskiem. Niektórzy Pacjenci zamiast pończoch stosują opaski elastyczne.

Weź pod uwagę, że…
Skleroterapia to zabieg bezpieczny, ale jak w przypadku każdej ingerencji w nasz organizm mogą się pojawić powikłania. Na szczęście te poważne, jak np.: reakcja uczuleniowa, zapalenie żył głębokich czy głębokie zmiany zapalne w okolicy nakłuć, zdarzają się wyjątkowo rzadko, częściej występują na skórze przebarwienia w miejscu zamkniętych naczyń, które zwykle ustępują samoistnie po kilku tygodniach. Należy jednak o tym pamiętać, podejmując decyzję o zabiegu.

Przeciwwskazania do skleroterapii:

  • alergia na środek obliterujący,
  • czynne zapalenie żył,
  • ciąża (szczególnie w trzecim trymestrze),
  • karmienie piersią,
  • zakażenia skóry,
  • niedokrwienie kończyn.

PLASTYKA BRZUCHA

Zwisająca skóra, nadmiar tkanki tłuszczowej i rozstępy na brzuchu to utrapienie wielu kobiet po porodzie lub radykalnym odchudzaniu. Jedyne skuteczne rozwiązanie to chirurgiczna plastyka brzucha, której efekt jest trwały i spektakularny, choć wiąże się z bólem i dość długą rekonwalescencją.

plastyka brzucha
Wystający brzuch psuje proporcje sylwetki i nie pozwala czuć się dobrze we własnym ciele. U znacznej części młodych mam brzuch nie wraca do kształtu sprzed ciąży. Podobny defekt występuje u osób, które szybko i gwałtownie zrzuciły zbędne kilogramy. Zdarza się, że mimo ćwiczeń, diety, poddawania się zabiegom pielęgnacyjnym i kosmetycznym mięśnie brzucha są nadal rozciągnięte, skóra zaś się nie obkurcza, chociaż od zrzucenia nadwagi minęło kilkanaście miesięcy. Jeśli nadwaga była bardzo duża, a do tego utrzymywała się wiele lat, często odchu­dzonej osobie może pomóc tylko operacja plastyczna, zwana plastyką powłok brzusznych (abdominoplastyką).

Na czym to polega?

Zabieg ten polega na chirurgicznym usunięciu nadmiaru skóry i podskórnej tkanki tłuszczowej z podbrzusza oraz wzmocnieniu napięcia mięśni tworzących ścianę jamy brzusznej. Ze względu na to, że operacja wymaga zastosowania znieczulenia ogólnego, Pacjentka musi wykonać wszystkie badania laboratoryjne oraz RTG klatki piersiowej, a następnie odbyć konsultację z anestezjologiem. Przed zabiegiem, podczas którego usuwany jest duży płat skóry, Pacjentka powinna dodatkowo wykonać próbę krzyżową krwi na wypadek konieczności przeprowadzenia transfuzji.
W plastyce powłok brzusznych cięcie przebiega na ogół poprzecznie nad spojeniem łonowym. Jego linia dostosowana jest indywidualnie do figury Pacjentki i tak umiejscowiona, aby bliznę można było łatwo ukryć. W przypadku dużego nadmiaru skóry (np. przy utracie około 50 kg) wykonuje się cięcie okrężne, które pozwala na usunięcie nadmiaru skóry nie tylko z brzucha, lecz także z bocznych powierzchni tułowia oraz pleców. Chirurg przesuwa pępek i umieszcza go w nowym położeniu. Po usunięciu nadmiaru skóry wykonuje się plastykę mięśni prostych brzucha. Na koniec zabiegu, który trwa około dwóch-trzech godzin, zakładane są szwy, dreny i specjalne uciskowe ubranko, które należy nosić przez kolejne cztery-sześć tygodni. Czasami plastyce powłok brzusznych towarzyszy liposukcja tkanki tłuszczowej, dzięki której mamy dodatkową możliwość modelowania sylwetki. W takich przypadkach zazwyczaj wykonuje się ją w okolicy nadpępkowej oraz w obrębie bocznych powierzchni ciała. Po usunięciu nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej z miejsc, które nie są poddawane plastyce brzucha, uzyskuje się jeszcze lepszy wynik końcowy.

Okres rekonwalescencji

W pierwszych dniach po zabiegu Pacjentki mogą odczuwać ból i ciągnięcie w podbrzuszu. Dolegliwości te można zmniejszyć za pomocą środków przeciwbólowych. Plastyka brzucha to niewątpliwie jedna z najbardziej rozległych operacji, dlatego zabieg ten wymaga spędzenia dwóch-trzech dób w szpitalu. Zasinienia i obrzęk mogą się utrzymywać do dwóch-trzech tygodni po operacji.
Jeżeli razem z plastyką powłok brzusznych wykonywana jest liposukcja, Pacjentka po czterech-pięciu dobach od zabiegu powinna zgłosić się na masaże limfatyczne. Zazwyczaj konieczne jest wykonanie około 10 masaży limfatycznych w odstępach dwu-, trzydniowych. Mają one za zadanie zmniejszenie powstających zrostów podskórnych, wyrównanie powierzchni skóry, a także zmniejszenie dolegliwości bólowych związanych z pociąganiem podskórnych tkanek, które przechodzą różne fazy gojenia. Powrót do normalnej aktywności zajmuje od kilku tygodni do dwóch miesięcy.
Pacjentka przez cały okres pooperacyjny pozostaje pod kontrolą lekarza operatora, który udziela jej wskazówek dotyczących diety, aktywności ruchowej, a także sposobu masowania blizny pooperacyjnej (jej wygląd ulega poprawie po trzech – sześciu miesiącach).
Plastyka powłok brzusznych wymaga spędzenia 2-3 dób w szpitalu.

GINEKOMASTIA

Ginekomastia (z łac. pierś kobieca), czyli nadmierne powiększenie piersi u mężczyzn, staje się w ostatnich latach jedną z częstszych przyczyn zgłaszania się panów
do gabinetów chirurgii plastycznej.

Powiększone piersi to nie tylko problem estetyczny i wynikające z niego ograniczenia w normalnym funkcjonowaniu, np. w korzystaniu z siłowni czy basenu, uprawianiu sportu w miejscach publicznych itd., ale także u wielu osób przyczyna problemów natury psychologicznej.

Dyskopatia – diagnostyka i leczenie operacyjne

Dyskopatia jest chorobą cywilizacyjną dotyczącą około 40% populacji. Większość dolegliwości ze strony kręgosłupa jest skutkiem postępujących w ciągu naszego życia zmian zwyrodnieniowych.

Około 40% ludzi powyżej 50. roku życia i około 75% powyżej 65. roku życia zaczyna odczuwać bóle karku, pleców czy w okolicy lędźwiowej, rwę ramienną lub barkową. Na rozwój choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa największy wpływ mają ograniczenie aktywności ruchowej, długotrwała pozycja siedząca lub stojąca oraz nieprawidłowe nawyki ruchowe.

Obraz kliniczny

– Dyskopatia szyjna – pierwszym objawem jest ból karku, później dochodzą zaburzenia czucia i bóle korzeniowe promieniujące do ręki. Z czasem dochodzi do osłabienia mięśni w kończynie. Stanowi to wyraźne ostrzeżenie, że istnieje ryzyko wystąpienia zmian nieodwracalnych w uciskanym korzeniu, a co za tym idzie, kończyna może nie wrócić do pełnej sprawności. W przypadkach centralnej przepukliny dochodzi do ucisku na rdzeń kręgowy, czyli mielopatii. Obserwuje się wówczas spastyczny niedowład kończyn dolnych.
– Dyskopatia lędźwiowa – w pierwszym okresie pojawiają się zaburzenia czucia, bóle korzeniowe promieniujące do nogi, z czasem może wystąpić niedowład. W sytuacjach ekstremalnych centralnie wypadnięte jądro miażdżyste może powodować niedowład obu kończyn dolnych i zaburzenia zwieraczy. W takim przypadku Pacjent wymaga natychmiastowego leczenia neurochirurgicznego.

Diagnostyka

Badaniem z wyboru jest rezonans magnetyczny, a uzupełniającymi zdjęcia RTG przeglądowe i czynnościowe, a w przypadku złożonych patologii tomografia komputerowa.

Leczenie zachowawcze

W pierwszym okresie zleca się farmakoterapię lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi oraz odciążenie kręgosłupa. Po ustąpieniu silnego zespołu bólowego sięga się po fizyko- i kinezyterapię. W przypadku braku poprawy po 4-6 tygodniach leczenia zachowawczego należy rozważyć leczenie operacyjne.

Leczenie operacyjne

– Dyskopatia lędźwiowa – najczęstszą metodą leczenia operacyjnego jest mikrodiscektomia. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym w ułożeniu na brzuchu. Cięcie skórne ma około 4-5 cm. Operacja polega na usunięciu wypadniętej z dysku części jądra miażdżystego, która uciskając na korzeń, jest przyczyną bólu. Dzięki tej metodzie nie narusza się stabilności kręgosłupa. Pacjent jest pionizowany wieczorem w dniu operacji lub rano dnia następnego. Może wrócić do domu nawet 24 godziny po operacji.
– Dyskopatia szyjna – w tym przypadku leczenie operacyjne dobiera się w zależności od wyniku badania obrazowego. Najczęściej przeprowadzana jest discektomia szyjna z dostępu przedniego, z implantacją sztywnej klatki międzytrzonowej lub protezy dysku. W przypadkach dyskopatii wielopoziomowej czasami konieczne jest usunięcie zwyrodniałych krążków międzykręgowych na 2, 3 lub 4 poziomach. W operacji obejmującej więcej niż 2 poziomy konieczne jest założenie płyty szyjnej tytanowej stabilizującej wszystkie operowane kręgi. W przypadku rzadszych dootworowych przepuklin można zastosować foraminotomię tylną. Najbardziej zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze wymagają wertebrektomii – usunięcia całych trzonów kręgów – lub skośnej korporektomii, by odbarczyć uciśnięty przez zmiany zwyrodnieniowe rdzeń kręgowy.

Stenoza

Stenozę kanału kręgowego wywołują: przerost stawów międzykręgowych, więzadła żółtego oraz przepukliny krążków międzykręgowych i kręgozmyk. Najczęściej występuje w poziomie 3., 4. i 5. kręgu lędźwiowego. Do najczęstszych objawów należą: drętwienia i bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej promieniujące do kończyn dolnych oraz chromanie neurogenne. Ból i osłabienie kończyn narastają w trakcie chodzenia. Celem operacji jest odbarczenie uciśniętych struktur nerwowych. Wykonuje się laminektomię odbarczającą lub w wybranych przypadkach konieczne jest szerokie odbarczenie kanału kręgowego z usunięciem wyrostków stawowych i ze stabilizacją instrumentalną.

Ginekomastia

Winna tkanka tłuszczowa

Powiększenie się piersi może być spowodowane zwiększeniem ilości tkanki gruczołowej (ginekomastia prawdziwa) lub przerostem tkanki tłuszczowej (pseudoginekomastia, lipomastia).

Przerost tkanki gruczołowej wynika najczęściej z zaburzeń hormonalnych i w niektórych okresach życia jest normą (ginekomastia fizjologiczna). Piersi mogą być fizjologicznie powiększone u noworodków w kilka tygodni po urodzeniu, u nastolatków w okresie dojrzewania i u mężczyzn w podeszłym wieku. Przyjmuje się, że blisko 2/3 nastolatków boryka się z problemem ginekomastii, która w większości przypadków jest przejściowa i ustępuje w ciągu dwóch lat.
Do endokrynologa

Ze względu na zaburzenia hormonalne występujące w ginekomastii jej diagnostyką zajmują się endokrynolodzy. Zebranie szczegółowego wywiadu i wykonanie badań krwi (poziomu odpowiednich hormonów) pozwala określić powód powiększenia piersi i wdrożyć odpowiednie leczenie. Niestety w większości przypadków nie udaje się znaleźć uchwytnej przyczyny ginekomastii, a diagnostyka ma na celu jedynie wykluczenie stanów patologicznych. Dopiero po zdiagnozowaniu braku zaburzeń hormonalnych i innych patologii powodujących powiększenie się piersi możliwe jest leczenie chirurgiczne.
Akcja operacja

Ze względu na różne techniki operacyjne przed zabiegiem zaleca się wykonanie USG piersi w celu określenia, czy przyczyną jej powiększenia są przerost tkanki gruczołowej, nadmiar tkanki tłuszczowej czy może obie patologie jednocześnie. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Nadmiar tkanki gruczołowej usuwany jest najczęściej za pomocą małego cięcia w dolnej części otoczki brodawki. Blizna powstała po zabiegu znajduje się na granicy otoczki brodawki, dzięki czemu jest prawie niewidoczna. Nadmiar tkanki tłuszczowej najczęściej usuwany jest poprzez liposukcję, a dwie lub trzy kilkumilimetrowe blizny po wprowadzeniu kaniul do liposukcji są praktycznie niewidoczne. Opisane procedury są wystarczające w przypadkach nieznacznego przerostu piersi z niewielkim nadmiarem skóry, która szczególnie u osób młodych obkurcza się w ciągu roku. Z kolei w przypadkach dużego powiększenia piersi ze znacznym nadmiarem skóry niezbędne jest jej usunięcie połączone z przemieszczeniem kompleksu otoczka-brodawka ku górze. W zależności od stopnia nadmiaru skóry blizna powstała po tego typu zabiegu może być ukryta wokół otoczki i przebiegać dodatkowo pionowo pod nią, po jednej lub obu jej stronach lub być umiejscowiona w fałdzie podpiersiowym. Każda z tych metod dobierana jest indywidualnie do Pacjenta.

Stany chorobowe

Przykłady ginekomastii, które mogą świadczyć o różnych stanach chorobowych w organizmie:

  • zaburzenia endokrynologiczne spowodowane upośledzeniem działania jąder, nadnerczy,
    tarczycy lub przysadki;
  • nowotwory jąder, przysadki, nadnerczy, płuc;
  • niewydolność nerek, wątroby, nadnerczy;
  • przyjmowanie niektórych leków (np. amiodaronu, spironolaktonu, digoksyny, sterydów
    anabolicznych);
  • nadużywanie alkoholu, heroiny, marihuany;
  • nadmierna otyłość;
  • rak piersi (szczególnie w przypadku jednostronnego, bolesnego powiększenia piersi).

 

Palenie tytoniu

Palacze papierosów częściej zapadają na chorobę wrzodową, mają częstsze nawroty choroby, a nisza wrzodowa goi się u nich trudniej.
Decyduje o tym wiele przyczyn, w tym działanie składników dymu tytoniowego na wydzielanie żołądkowe i trzustkowe oraz na przepływ krwi w naczyniach ściany żołądka. Palenie tytoniu i Helicobacter pylori współdziałają ze sobą w wywoływaniu wrzodów trawiennych.

Alkohol i sposób żywienia

Tradycyjnie uważało się, że choroba wrzodowa może być spowodowana przez nieprawidłowe żywienie (np. spożywanie potraw tłustych lub z dużą ilością przypraw) oraz nadużywanie alkoholu. Obecnie wiadomo, że sposób żywienia nie ma ewidentnego wpływu na powstawanie choroby wrzodowej. Natomiast spożywanie niektórych potraw i picie niektórych napojów alkoholowych może nasilić dolegliwości poprzez działanie drażniące na nerwy czuciowe zlokalizowane w uszkodzonej ścianie żołądka lub dwunastnicy.

Nieregularny tryb życia i stres

Wbrew utrwalonemu przekonaniu stres i inne czynniki psychologiczne prawdopodobnie nie wpływają w sposób zdecydowany na powstanie choroby wrzodowej. Natomiast mogą nasilać dolegliwości związane z chorobą, chociażby poprzez zwiększone pobudzanie wydzielania kwasu żołądkowego.

Rozpoznawanie choroby wrzodowej

Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego (gastroskopia)

Badanie endoskopowe jest najlepszym sposobem rozpoznania choroby wrzodowej. Polega na włożeniu przez usta do żołądka i dwunastnicy cienkiej giętkiej rurki, przez którą lekarz wykonujący badanie może oglądać wnętrze tych narządów. Po stwierdzeniu owrzodzenia (zwłaszcza żołądka) lekarz zwykle pobiera podczas badania wycinki do badania mikroskopowego. Pobierane są również wycinki w celu stwierdzenia zakażenia Helicobacter pylori.

Badanie rentgenowskie (radiologiczne) górnego odcinka przewodu pokarmowego

Badanie rentgenowskie jest mniej czułe niż endoskopia dla wykrycia wrzodu. Około 30% owrzodzeń pozostaje nie wykrytych tym badaniem. Dlatego gastroskopia w większości przypadków jest badaniem preferowanym przez lekarzy.
Testy wykrywające Helicobacter pylori

Istnieje szereg metod wykrywających Helicobacter pylori, najczęściej wykorzystywane to:

Test urazowy

Pobrany w czasie gastroskopii wycinek przenoszony jest na specjalną płytkę. Zmiana koloru podłoża z żółtego na czerwony świadczy o reakcji chemicznej zachodzącej przy obecności bakterii. Dodatni wynik badania oznacza obecność Helicobacter pylori. Wynik znany jest bezpośrednio po wykonaniu endoskopii.

Badanie histologiczne

Wycinek z żołądka, po użyciu specjalnych procedur barwiących, poddawany jest badaniu pod mikroskopem. Bakterie widoczne są w preparacie. Na wynik tego badania czeka się zwykle 10 do 14 dni.

Badania serologiczne

Badania serologiczne wykrywają we krwi obecność reakcji odpornościowej organizmu (przeciwciał) na zakażenie bakterią. Badanie polega na pobraniu krwi, w której oznacza się obecność przeciwciał. Są one mniej czułe niż wymienione poprzednio metody. W większości przypadków można na ich podstawie rozpoznać infekcję. Natomiast nie nadają się do oceny skuteczności leczenia, ponieważ obecność przeciwciał stwierdza się jeszcze po kilku latach po leczeniu. Zatem po skutecznym leczeniu test jest nadal dodatni, co nie oznacza niepowodzenia zastosowanego leczenia.

Test oddechowy

Jest to test bardzo dobry (przez wielu ekspertów uznawany jako ‚złoty standard’ w diagnostyce H. pylori), w dodatku nie obciążający badanego. Może być wykonywany również u dzieci i kobiet w ciąży. Czułość i swoistość testu sięga prawie 100%. Zaletą testu jest fakt, że nadaje się do sprawdzenia wyniku leczenia zakażenia H. pylori.

Łuszczyca

Łuszczyca zwykła jest jedną z najczęstszych chorób skóry. Na tę przypadłość cierpi co pięćdziesiąta osoba. Dotyczy ona nie tylko skóry gładkiej, ale również paznokci, skóry owłosionej głowy, a nawet stawów.
Łuszczyca jest chorobą przewlekłą, charakteryzuje się okresami remisji i nawrotów. Może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej ujawnia się przed 30. rokiem życia. U jej podłoża leżą nadmierne podziały komórek naskórka (zewnętrzne warstwy skóry) oraz zaburzenia złuszczania, stąd tworzą się wyniosłe zmiany łuszczycowe pokryte łuską.

Przyczyna powstawania

Geneza choroby nie jest do końca poznana, ale na jej wystąpienie mają wpływ: podłoże genetyczne – jeżeli obydwoje rodzice chorują na łuszczycę, to ryzyko ujawnienia się jej u dziecka wynosi 50%, jeżeli choruje jedno z rodziców – 16%, zaburzenia układu immunologicznego, czynniki prowokujące – wszelkie infekcje (m.in. chore zęby), niektóre leki, stres, ciąża, u niektórych osób alkohol, jak również uszkodzenia skóry, w tych miejscach powstają zmiany łuszczycowe.
Nikomu z nią do twarzy

Objawami łuszczycy są czerwone, pokryte łuską grudki, które mają zdolność do zlewania się i tworzenia większych ognisk, zwanych blaszkami łuszczycowymi, a gdy są jeszcze większe, są nazywane plackami łuszczycowymi. W zależności od przewagi poszczególnych wykwitów mówimy o łuszczycy grudkowej (przewaga grudek), plackowatej (duże zlane zmiany łuszczycowe) lub o łuszczycy zadawnionej – gdy zmiany pokryte są grubą łuską, co oznacza, że dawno nie były leczone. W bardzo rzadkich przypadkach obok grudek mogą pojawiać się krostki, czyli zmiany wypełnione ropą; to ciężka postać łuszczycy. W przypadku paznokci łuszczyca najczęściej ma postać punkcikowatych wgłobień (jakby były pokłute igłą), mogą być też pofałdowane, jak również mieć zmiany przypominające krople oleju pod płytką paznokciową – bardzo charakterystyczne dla łuszczycy. U niektórych osób łuszczyca atakuje stawy – najczęściej drobne stawy palców rąk, stawy kręgosłupa w odcinku szyjnym lub lędźwiowym oraz zwykle niesymetrycznie duże stawy, np. biodrowy, kolanowy, barkowy.
Skuteczna walka

Leczenie łuszczycy polega na stosowaniu preparatów zewnętrznych, a czasem niezbędne jest dołączenie leków doustnych. Niestety dotychczas wykorzystywane preparaty powodują tylko zaleczenie objawów. W leczeniu zewnętrznym (miejscowym) stosuje się następujące grupy leków: złuszczające – kwas salicylowy, mocznik; hamujące nadmierne podziały komórkowe: dziegcie, cygnolina; glikokortykoidy (potocznie zwane sterydami); pochodne witaminy D3; pochodne witaminy A. W przypadku nasilonych zmian niezbędne jest zastosowanie leków doustnych bądź leczenia lampami emitującymi światło ultrafioletowe typu A lub B. Leki podawane ogólnie dobiera się w zależności od typu zmian łuszczycowych (grudki, krostki), od rozległości zmian, od dołączających się dolegliwości stawowych oraz stanu zdrowia osoby chorej na łuszczycę. W leczeniu stosuje się antybiotyki, retinoidy (pochodne wit. A – Neotigason), metotreksat oraz cyklosporynę A. Ostatnio pojawiły się leki hamujące czynność układu immunologicznego, tzw. leki biologiczne. Są one zalecane do leczenia chorych z bardzo rozległymi zmianami łuszczycowymi oraz przy ciężkim zajęciu stawów. Leki te powinny być przyjmowane stale, ponieważ przerwanie terapii powoduje nawrót zmian. Inną wadą są bardzo wysokie koszty leczenia. Dobrym sposobem na łuszczycę jest leczenie klimatyczne – pobyt nad ciepłym morzem, im bardziej słonym, tym lepiej. Sól z morza złuszcza łuskę, a słońce zmniejsza zmiany łuszczycowe. Dlatego osobom chorym na łuszczycę zaleca się wyjazdy nad Morze Martwe, gdzie zasolenie wynosi ok. 26%.

LECZENIE ŁUSZCZYCY

CZYM JEST ŁUSZCZYCA?

Łuszczyca jest chorobą skóry, o charakterze przewlekłym i nawrotowym, która dotyka około 2% populacji. Wywołuje  zmiany nie tylko skóry gładkiej, ale również stawów, skóry głowy i paznokci. Leczenie łuszczycy jest utrudnione z uwagi na niepełne rozpoznanie jej przyczyn.

DLACZEGO WARTO LECZYĆ SIĘ W MEDICAL CLINIC PODHALE?

W Centrum Leczenia Łuszczycy Medical Clinic Podhale zajmujemy się leczeniem łuszczycy, bielactwa oraz atopowego zapalenia skóry.  W leczeniu tych schorzeń sięgamy po sprawdzone metody oraz innowacyjne rozwiązania. Sukces zawdzięczamy:

  • zabiegom z użyciem nowoczesnego sprzętu medycznego (m.in. naświetlania, Najnowocześniejsza na świecie kabina do fototerapii Waldmann UV5002, KRIOKOMORA, jonoforeza siarczkowa na zmianę z borowinową )
  • doświadczonej kadrze (lekarze wyspecjalizowani w medycynie fizykalnej i balneologii, dietetyk, fizjoterapeuci, masażyści).

Pacjenci mogą korzystać z zabiegów zarówno w trybie stacjonarnym jak i sanatoryjnym.

ZASTOSOWANIE  FOTOTERAPII UV W LECZENIU ŁUSZCZYCYganzkoerper_uv5002_kl_2

Nie od dziś wiadomo, że słońce ma pozytywny wpływ na skórę osób chorych na łuszczycę. Promienie słoneczne hamują przyspieszony rozwój komórek skóry. Ponadto uwalniane są substancje hamujące procesy układu odpornościowego w organizmie, co również ma wpływ na rozwój łuszczycy.

W związku z faktem, że promienie UV pomagają znacznej części chorych postanowiono to wykorzystać. Stworzono do tego celu terapie wykorzystujące promienie UVA (metoda PUVA) oraz UVB.

 TERAPIA PUVA

W metodzie fotochemioterapii pacjent otrzymuje psoraleny (psoralen – naturalny związek roślinny), a następnie naświetlany jest wyselekcjonowanymi promieniami UVA (320-400nm.). Aby osiągnąć zamierzony efekt leczniczy, poza odpowiednim dawkowaniem psoralenu dobierana jest odpowiednia energia promieniowania. Naświetlania prowadzi się 3 razy w tygodniu, dawkę dobierając indywidualnie do reaktywności skóry pacjentów. Po ustąpieniu zmian często stosuje się terapię podtrzymującą np. raz w tygodniu.

Metoda wykorzystywana w leczeniu: łuszczycy zwyczajnej, łuszczycy krostkowej, atopowego zapalenia skóry, przy łuszczycy, mycosisfungoides, morphea, liszaja płaskiego, fotodermatoz i innych.

TERAPIA UVB 311nm

Metoda, która wykorzystuje terapeutyczne właściwości promieniowania UVB nie wymaga podawania psoralenów, a efekt terapeutyczny osiągany jest samą ekspozycją na selektywny ultrafiolet np. o długości fali 311nm (tzw. UVB 311).

Wysoka skuteczność tej metody ograniczona jest do łuszczycy i bielactwa nabytego, jednak czasem stosuje się ją również w leczeniu takich chorób jak: atopowe zapalenie skóry, świerzbiączka, w leczeniu świądu, w profilaktyce fotodermatoz i innych.

KABINA WALDMANN UV5002 w PODHALE MEDICAL CLINIC

Najnowocześniejsza na świecie kabina do fototerapii Waldmann UV5002 w Podhale Medical Clinic umożliwia naświetlanie pacjentów wąskopasmowymi promieniami UVB 311nm (21 lamp) lub UVA (21 lamp). Dzięki zastosowaniu dużej liczby promienników, terapia jest bardzo skuteczna, a inteligentny system chłodzenia zapewnia pacjentowi odpowiedni komfort podczas naświetlania. Stały pomiar promieniowania UV przy pomocy specjalnych czujników zapewnia precyzyjne dawkowanie, a dzięki wydajnym lampom w połączeniu z zaawansowaną geometrią zwierciadeł, naświetlanie powierzchni ciała pacjenta jest niezwykle równomierne. Zastosowanie najnowszych technologii w Kabinie UV5002 w oparciu o wiedzę inżynierów medycznych oraz praktyczne doświadczenie autorytetów w dziedzinie dermatologii klinicznej gwarantuje bezpieczeństwo, komfort oraz skuteczność terapeutyczną.

Pacjenci poddawani są naświetlaniu 2-3 razy w tygodniu – w sumie od 15 do 20 sesji.

Choroba wieńcowa

Choroba wieńcowa stanowi główną przyczynę zgonów w Polsce. Ocenia się, że choruje na nią ok. 2 mln osób, a u 100 tys. chorych rocznie dochodzi do zawału serca.

Choroba wieńcowa jest najczęstszą postacią choroby niedokrwiennej serca, a jej istotą jest pogorszenie ukrwienia serca na skutek zwężenia tętnic wieńcowych – czyli naczyń krwionośnych dostarczających krew do mięśnia sercowego. Jego prawidłowe ukrwienie jest konieczne do zapewnienia odpowiedniej podaży tlenu i substancji odżywczych. Kiedy dochodzi do istotnego zwężenia tych naczyń, pojawia się niedobór przepływu krwi w mięśniu sercowym w stosunku do zapotrzebowania.
Najczęstszą przyczyną zwężenia tętnic wieńcowych jest miażdżyca. Zwykle jest to proces postępujący, zaczyna się często już w dzieciństwie i rozwija we wszystkich tętnicach, nie tylko w tętnicach wieńcowych. Istotą miażdżycy jest wnikanie złogów cholesterolu między warstwy ściany tętnicy. Złogi te są rozpoznawane jako „ciała obce” w ścianie naczynia – powoduje to miejscową reakcję zapalną z naciekaniem różnych komórek zapalnych mających ograniczyć dalsze narastanie złogów (zwykle nieskutecznie). Ściany tętnic grubieją, sztywnieją – tworzą się tzw. blaszki miażdżycowe zwężające ich światło. Przez wiele lat rozwój miażdżycy może nie dawać żadnych objawów. Dopiero gdy dochodzi do krytycznego zwężenia naczyń, pojawiają się dolegliwości i powikłania. Kiedy np. krytyczne zwężenia dotyczą tętnic kończyn dolnych, dochodzi do postępującego ich niedokrwienia manifestującego się bólami nóg przy chodzeniu, a potem w spoczynku. Gdy zwężenia narastają w naczyniach mózgowych, może dojść do ostrego niedokrwienia mózgu, czyli udaru. Natomiast skutkiem zmian w tętnicach wieńcowych może być stabilna lub niestabilna choroba wieńcowa, zawał serca, a nawet nagły zgon sercowy.

Diagnoza wymaga badań

Chorobę wieńcową rozpoznajemy na podstawie typowych objawów, badania lekarskiego oraz badań dodatkowych. Do najważniejszych z nich zaliczamy EKG, próbę wysiłkową, echo serca, badania laboratoryjne. W bardziej zaawansowanych przypadkach istnieje konieczność wykonania koronarografii, czyli inwazyjnego badania tętnic wieńcowych. Należy podkreślić, że zwykłe spoczynkowe badanie elektrokardiograficzne, choć bardzo przydatne, rzadko pozwala na postawienie diagnozy. Natomiast bardzo ważną jego rolą jest możliwość wykazania przebytego zawału serca.

Podobne zmiany w EKG jak podczas bólu można wywołać, wykonując próbę wysiłkową na bieżni ruchomej lub cykloergometrze (specjalnym rowerze). Jest to bardzo ważne badanie służące do rozpoznawania choroby wieńcowej, oceny jej zaawansowania, ustalenia sposobu i oceny skuteczności leczenia oraz ustalenia rokowania u danego pacjenta. W przypadku bardzo złego wyniku próby wysiłkowej (silnie dodatniego) istnieją wskazania do wykonania koronarografii. Polega ona na wprowadzeniu przez nakłucie tętnicy udowej bądź promieniowej długiego cewnika, który dochodzi do ujść tętnic wieńcowych. Następnie pod kontrolą obrazu rentgenowskiego podaje się do tych tętnic specjalny płyn, czyli środek kontrastowy, dzięki czemu można stwierdzić (i nagrać na płycie CD) obecność krytycznych zwężeń tętnic wieńcowych, które kwalifikują się do leczenia inwazyjnego.

U każdego pacjenta z podejrzeniem lub rozpoznaniem choroby wieńcowej należy wykonać szereg badań laboratoryjnych, do których zaliczamy: lipidogram (cholesterol i jego frakcje), cukier, elektrolity, kreatyninę, morfologię, badanie ogólne moczu.

Profilaktyka i leczenie

Leczenie choroby wieńcowej ma trzy podstawowe cele:

  • zmniejszenie dolegliwości, czyli poprawę komfortu życia,
  • zahamowanie postępu choroby,
  • zapobieganie zawałowi serca i wydłużenie życia.

Do metod leczenia zalicza się tzw. zmianę stylu życia, leczenie farmakologiczne (lekami) oraz zabiegowe.

Zmiana stylu życia polega na dążeniu do zwalczania wymienionych powyżej czynników ryzyka poprzez:

  • zaprzestanie palenia tytoniu,
  • zmniejszenie i utrzymanie prawidłowej masy ciała,
  • zwiększenie aktywności fizycznej: zaleca się umiarkowany trening fizyczny minimum 5 razy w tygodniu po 30-45 minut (spacery, gimnastyka, pływanie, jazda na rowerze),
  • zastosowanie diety obniżającej poziom cholesterolu, odpowiadającej tak zwanej diecie śródziemnomorskiej, to znaczy ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych, soli kuchennej, słodyczy, a zwiększenie spożycia ryb, tłuszczów nienasyconych (oliwa z oliwek), owoców i warzyw. Regularne picie niewielkich ilości alkoholu – maksymalnie 1-2 lampek wina dziennie – również korzystnie wpływa na zahamowanie postępu miażdżycy.

Leczenie farmakologiczne obejmuje wiele leków o różnych mechanizmach działania. Jeżeli chorobie wieńcowej towarzyszy nadciśnienie tętnicze, należy dążyć do osiągnięcia i utrzymania wartości ciśnienia poniżej 140/90 mmHg (u chorych z cukrzycą poniżej 130/80 mmHg). Bardzo ważne jest prawidłowe leczenie cukrzycy (jeśli współwystępuje), z dążeniem do jak najlepszej kontroli poziomu cukru we krwi.

Chorobie wieńcowej najczęściej towarzyszy nieprawidłowe stężenie lipidów, czyli cholesterolu i jego frakcji, oraz triglicerydów we krwi. Istnieje zatem konieczność stosowania diety hipolipemicznej wraz z lekami obniżającymi poziom lipidów. Należą do nich statyny, które hamują wytwarzanie cholesterolu w organizmie. Oprócz statyn są jeszcze trzy inne grupy leków, które u pacjentów z chorobą wieńcową mogą nie tylko zmniejszyć dolegliwości, ale przedłużają życie. Należą do nich: beta-blokery, inhibitory konwertazy angiotensyny oraz kwas acetylosalicylowy – czyli popularna aspiryna (już w małej dawce powoduje rozrzedzenie krwi, przez co zmniejsza ryzyko zawału serca). Natomiast powszechnie stosowane azotany o przedłużonym działaniu (np. mononitrat, dwunitrat itp.), molsidomina oraz metazydyna mogą skutecznie zmniejszyć bóle dławicowe, lecz nie wykazano, aby przedłużały życie chorych.

Każdy pacjent z chorobą wieńcową powinien mieć przy sobie krótkodziałający preparat z grupy azotanów (np. nitroglicerynę w tabletkach lub lepiej w aerozolu) do stosowania doraźnego, czyli w czasie bólu dławicowego. Po podaniu leku podjęzykowo ból powinien ustąpić po kilku minutach. Zawsze przed przyjęciem leku należy usiąść lub położyć się, gdyż po nitroglicerynie często dochodzi do spadków ciśnienia tętniczego, czasem wręcz skutkujących omdleniami. Jeśli ból nie ustępuje, można powtórzyć podanie leku, a jeśli narasta, towarzyszą mu poty, lęk, nudności oraz wymioty i utrzymuje się powyżej 20 minut, należy wezwać pogotowie ratunkowe, gdyż może to oznaczać ostry zawał serca.

Leczenie inwazyjne (angioplastyka naczyń wieńcowych, czyli tzw. PTCA, lub operacja kardiochirurgiczna z wytworzeniem bypassów) ma zastosowanie w przypadku, gdy podawanie leków w odpowiednich dawkach nie usuwa dolegliwości, a przede wszystkim gdy na podstawie wymienionych wcześniej badań, w tym koronarografii, ocenia się, że ryzyko zawału serca lub zgonu jest na tyle wysokie, że korzyści z leczenia inwazyjnego istotnie przewyższają ryzyko powikłań związanych z zabiegiem. Natomiast w ostrym zespole wieńcowym lub zawale serca pilna diagnostyka inwazyjna oraz angioplastyka naczyń wieńcowych stały się w ostatnich latach standardem postępowania z uwagi na znacznie większą szansę uratowania życia niż przy postępowaniu zachowawczym.
Czynniki ryzyka

Choroba wieńcowa występuje częściej u osób narażonych na czynniki ryzyka miażdżycy, z których najważniejsze to:

  • wiek (mężczyźni po 45., kobiety po 55. roku życia),
  • wczesne występowanie choroby wieńcowej w rodzinie (rodzice, rodzeństwo), czyli u mężczyzn przed 55., u kobiet przed 60. rokiem życia,
  • palenie papierosów,
  • nieprawidłowe stężenie cholesterolu oraz jego frakcji lub triglicerydów,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • nadwaga, otyłość,
  • siedzący tryb życia,
  • niektóre infekcje,
  • i czynniki zapalne,
  • osobowość typu A (człowiek „zamknięty w sobie”), depresja,
  • nadużywanie alkoholu.

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się na podstawie kilkakrotnych pomiarów ciśnienia krwi wykonanych zazwyczaj w kilkudniowych odstępach podczas kolejnych wizyt u lekarza.
Główny problem polega na tym, iż jest to prawdziwy silent killer (cichy, ukryty zabójca), nadciśnienie tętnicze bardzo długo bowiem nie daje o sobie znać. Rozwija się skrycie i na przestrzeni lat prowadzi do niekorzystnych zmian w sercu, mózgu, naczyniach krwionośnych i nerkach, a w tym czasie Pacjent może jedynie odczuwać mało charakterystyczne objawy, takie jak bóle głowy czy łatwość męczenia się. Uszkadzając niektóre narządy, podwyższone ciśnienie krwi zaburza ich funkcję, czyli prowadzi do rozwoju tzw. powikłań narządowych nadciśnienia tętniczego.

Pierwotne czy wtórne?

Wiele osób nosi w sobie tykającą bombę zegarową, nie mając Badanie ciśnieniao tym pojęcia. W ogromnej większości przypadków tę bombę można w prosty sposób rozbroić – wystarczy odrobina chęci i odpowiedniej wiedzy. Nadciśnienie tętnicze dzielimy na pierwotne i wtórne. Nadciśnienie pierwotne, inaczej zwane samoistnym, występuje u zdecydowanej większości chorych (ok. 90%); przyczyna tej postaci nadciśnienia jest złożona i jeszcze nie w pełni poznana, podkreśla się udział genów, środowiska, diety, stresu i stylu życia. Drugi typ to nadciśnienie wtórne, inaczej określane objawowym; w tej grupie chorych podwyższone ciśnienie tętnicze jest tylko objawem innej choroby, która najczęściej dotyczy nerek, dużych tętnic czy zaburzeń czynności gruczołów wydzielających substancje regulujące wysokość ciśnienia krwi. U większości chorych właściwie przeprowadzone badania umożliwiają wykrycie i usunięcie przyczyny wywołującej wzrost ciśnienia krwi, a tym samym wyleczenie i uzyskanie jego trwałej normalizacji.

Leczenie i profilaktyka

Niewykryte lub nieleczone nadciśnienie tętnicze stanowi poważne zagrożenie dla chorego, prowadzi do przyspieszonego rozwoju miażdżycy tętnic i groźnych powikłań, a zwłaszcza choroby wieńcowej, zawału serca i udaru mózgu. U każdego chorego na nadciśnienie tętnicze należy wykonać kilka podstawowych badań: morfologia krwi, stężenie we krwi potasu, sodu, kreatyniny, glukozy oraz lipidów krwi (czyli cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL oraz triglicerydów), badanie moczu: ogólna ocena oraz wykonanie posiewu, badanie elektrokardiograficzne (czyli EKG), badanie radiologiczne klatki piersiowej (czyli rentgen klatki piersiowej), badanie dna oka. Czasami konieczne jest poszerzenie zakresu przeprowadzonych badań, np. o specjalistyczne badanie echokardiograficzne serca.
Leczenie nadciśnienia tętniczego u zdecydowanej większości chorych polega na podawaniu leków obniżających ciśnienie krwi – jest to tzw. leczenie farmakologiczne. Podajemy leki z grupy moczopędnych, beta-blokery, alfa-blokery, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagonistów receptorów angiotensyny II, antagonistów wapnia – niestety nie usuwają one przyczyny choroby, dlatego trzeba te leki przyjmować regularnie, zazwyczaj przez wiele lat lub nawet całe życie.
Równie ważne znaczenie ma leczenie niefarmakologiczne, czyli modyfikacja stylu życia, która obejmuje przede wszystkim: l zmniejszenie masy ciała u osób z nadwagą, ograniczenie spożycia soli kuchennej do mniej niż 6 g dziennie, zmianę diety polegającą na ograniczeniu tłuszczu, węglowodanów oraz na wprowadzeniu świeżych warzyw i owoców bogatych w potas (bananów, pomidorów, ziemniaków, fasoli, grochu i szpinaku), a także ryb, l zaniechanie palenia tytoniu, ograniczenie spożycia alkoholu, zwiększenie aktywności fizycznej do 30-45 minut dziennie (zwłaszcza spacer, pływanie, jazda na rowerze). Warto zaznaczyć, iż szansa na uzyskanie trwałego obniżenia ciśnienia krwi jest duża, a powodzenie zależy od systematycznego przyjmowania leków, zmiany trybu życia, a zwłaszcza od współpracy z lekarzem i skrupulatnego wypełniania jego zaleceń.

Klasyfikacja nadciśnienia
Ciśnienie optymalne:
<120 mm Hg i < 80 mm Hg
Ciśnienie prawidłowe:
<130 mm Hg i <85 mm Hg
Ciśnienie wysokie prawidłowe:
130-139 mm Hg lub 85-89 mm Hg
Nadciśnienie 1 stopnia:
140-159 mm Hg lub 90-99 mm Hg
Nadciśnienie 2 stopnia:
160-179 mm Hg lub 100-109 mm Hg
Nadciśnienie 3 stopnia:
>180 mm Hg lub >110 mm Hg

Jaskra, zaćma

Wzrok jest jednym z naszych najcenniejszych zmysłów. O tym, jak długo będziemy się cieszyć ze zdrowych oczu, decyduje nasz styl życia, dieta, profilaktyka i geny. Jaskra i zaćma to dwie najbardziej rozpowszechnione współcześnie choroby oczu. Nieleczone prowadzą do znacznego pogorszenia widzenia lub całkowitej utraty wzroku.

Terminem jaskra określa się grupę chorób, których istotą jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. Charakteryzuje się zagłębieniem w tarczy nerwu wzrokowego na dnie oka oraz odpowiadającymi mu ubytkami w polu widzenia. Nieleczona jaskra prowadzi do zaniku nerwu wzrokowego i utraty funkcji widzenia. Jaskrę dzielimy na pierwotną i wtórną. Wtórna jest następstwem utrudnienia odpływu cieczy wodnistej i wzrostu ciśnienia śródgałkowego w wyniku procesów chorobowych w gałce ocznej i zwykle dotyczy jednego oka. Pierwotną dzielimy na jaskrę otwartego kąta i zamkniętego kąta. Kąt przesącza to miejsce w gałce ocznej, przez które ciecz wodnista odpływa z oka. Jaskra zamkniętego kąta to proces występujący z bólem gałki ocznej, zamgleniem widzenia i dużym wzrostem ciśnienia śródgałkowego powyżej 40 mm Hg. Leczy się ją operacyjnie. Jaskra otwartego kąta to proces pojawiający się w wieku dojrzałym, charakteryzuje się wzrostem ciśnienia powyżej 21 mm Hg, uszkodzeniem tarczy nerwu wzrokowego i zmianami w polu widzenia. Jaskra ta jest często dziedziczna, dlatego też ważne jest zebranie wywiadu, czy ktoś w rodzinie choruje bądź chorował na tę chorobę. Przebieg jaskry pierwotnej otwartego kąta przeważnie jest bezobjawowy. Pacjent nie zgłasza dolegliwości, a chorobę wykrywa się w czasie badań okresowych lub podczas badania okulistycznego w celu doboru okularów. Jaskra normalnego ciśnienia, nazywana jaskrą z niskim ciśnieniem, to postać jaskry z otwartym kątem, kiedy ciśnienie śródgałkowe utrzymuje się w granicach 10-20 mm Hg. Występuje u osób powyżej 40. roku życia, częściej chorują na nią kobiety. Objawy towarzyszące to migreny, zimne dłonie lub stopy. Często przyczyną jest stres. Rozpoznanie jaskry opiera się na kilku badaniach: pola widzenia, wielokrotnym pomiarze ciśnienia śródgałkowego, ocenie tarczy nerwu wzrokowego na dnie oka, gonioskopii (badanie kąta przesączania), badaniu HRT, OCT. Jaskra pierwotna leczona jest farmakologicznie, a w razie potrzeby chirurgicznie. Jaskrę wtórną leczy się przyczynowo, farmakologicznie i chirurgicznie.

Świat widziany przez mgłę

Zaćma charakteryzuje się zmniejszeniem przezierności soczewki powodującym obniżenie ostrości widzenia. Można ją podzielić na wrodzoną, starczą, metaboliczną w (cukrzycy), toksyczną (stosowanie steroidów). Przyczyną zaćmy wrodzonej jest przebycie przez matkę w ciąży chorób zakaźnych, np. różyczki, lub przyjmowanie leków. Najczęściej spotykaną jednostką chorobową jest zaćma starcza. Dotyczy ona osób dojrzałych i starszych. Może pojawiać się w różnych częściach soczewki, np. w jądrze, korze i torebce. Objawami zaćmy są pogorszenie się ostrości wzroku, widzenie przez mgłę; Pacjenci często informują o zaprzestaniu stosowania szkieł do bliży (czytania), ponieważ lepiej widzą bez nich. Chorym z zaćmą podtorebkową przeszkadzają światła przejeżdżających samochodów i jasne słońce. Zaćmę rozpoznajemy w badaniu okulistycznym w lampie szczelinowej, za pomocą której określa się stopień zaawansowania zaćmy (zmętnienia soczewki). Początkowe zmętnienia w soczewce wymagają okresowej kontroli u okulisty co pół roku. Leczenie zaćmy jest leczeniem chirurgicznym, polega na usunięciu soczewki i pozostawieniu torby tylnej (fakoemulsyfikacja) oraz na wszczepieniu nowej soczewki wewnątrzgałkowej uwzględniającej wadę wzroku Pacjenta.

 

RZS – reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS, gościec przewlekły postępujący) jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym charakteryzującą się zapaleniem stawów, zmianami pozastawowymi i powikłaniami układowymi. Przebiega z okresami zaostrzeń i remisjireumatoidalne zapalenie stawów.

Nie jest możliwe jednoznaczne określenie czynników sprzyjających wystąpieniu choroby. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo podłoża genetycznego, ponieważ częściej występuje u osób, u których pojawiły się przypadki zachorowania na RZS lub inne choroby reumatoidalne w rodzinie. Inne opinie dotyczące genezy mówią, że choroba może być wywołana przez drobnoustroje, np. wirusy, które wnikając do organizmu, wywołują jego nieprawidłowe reakcje obronne w postaci eliminacji własnych komórek. Czynnikiem sprzyjającym pojawieniu się choroby może być również stres, znaczny wysiłek fizyczny, uraz, ciąża czy zaburzenia hormonalne.

Liczne dolegliwości

Objawy ogólne RZS to stany podgorączkowe, osłabienie, brak apetytu, spadek wagi ciała, ale najbardziej charakterystyczne dotyczą stawów, głównie małych stawów rąk, nadgarstkowych i stóp. W początkowym okresie choroby pojawia się sztywność poranna stawów i mięśni, ból, obrzęk, często zaczerwienienie wokół stawów, poza tym nadwrażliwość skóry rąk i stóp na zimno. Choroba w fazie rozwoju doprowadza do zniekształceń w stawach w postaci ich pogrubienia, podwichnięć, odgięcia palców w stronę łokciową (ulnaryzacja), zaników mięśniowych. Pojawiają się charakterystyczne guzki reumatoidalne. Proces zapalny może też dotyczyć innych stawów, np. łokciowych, barkowych, kolanowych, biodrowych, skokowych czy kręgosłupa, upośledzając tym samym funkcje narządu ruchu. W RZS spotyka się również zmiany narządowe, głównie w płucach (zapalenie opłucnej), sercu (zapalenie osierdzia), nerkach (skrobiawica, przewlekła niewydolność nerek). Charakterystyczne mogą być też objawy ze strony oczu – zapalenie spojówek, rogówki, twardówki, nadtwardówki. W wielu przypadkach choroba prowadzi do inwalidztwa.

Co może lekarz?

Najczęściej diagnoza jest stawiana na podstawie wywiadu i obrazu klinicznego (zgłaszane objawy i badanie przedmiotowe), badań laboratoryjnych i zdjęć radiologicznych. Ze względu na niedostatecznie poznaną przyczynę powstawania reumatoidalnego zapalenia stawów trudno mówić o zapobieganiu tej chorobie. Leczenie uwzględniające okresy remisji i zaostrzeń obejmuje:

1. leczenie farmakologiczne:

leki modyfikujące przebieg choroby,
leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
leki biologiczne

2. rehabilitację:

  • fizykoterapię,
  • kinezyterapię (ćwiczenia).

 

Walka z nadwagą

Często nadwaga czy otyłość, podobnie jak anoreksja i bulimia, to zewnętrzne przejawy czegoś, co dzieje się w umyśle, zakłóceń w życiu emocjonalnym. Mimo sukcesów w odchudzaniu – okupionych wieloma wyrzeczeniami i ciężką pracą nad zmianą zachowań żywieniowych – zagrożenie ponownym utyciem istnieje nadal. Taki stan może powodować frustrację, bezradność i zniechęcenie do zachowywania dobrych nawyków żywieniowych.

Świadomość, że nadmierne objadanie się czy jedzenie nocne, to objawy trudności emocjonalnych pomaga w rozpoznawaniu u siebie przyczyn nadwagi.

Eksperci zajmujący się dzisiaj nadwagą i otyłością są zgodni, że nie wystarczy spojrzeć na człowieka jak na maszynkę, która pochłania i wytwarza energię. Sama modyfikacja diety to tylko element układanki. Problem należy traktować kompleksowo.

Oprócz zmiany zachowań żywieniowych, stopniowego zwiększania codziennego wysiłku fizycznego dostosowanego do stanu zdrowia i możliwości pacjenta – a w medycznie uzasadnionych przypadkach także leczenia farmakologicznego – ogromne znaczenie ma wsparcie psychologiczne, w terapii indywidualnej czy grupowej.

W grupach wsparcia psychologicznego przyglądamy się naszym emocjom i uczymy się, jak je rozpoznawać i rozładowywać w inny sposób. Każdy, kto przeżywa trudne chwile związane z odchudzaniem lub z utrzymaniem dobrej sylwetki po odchudzaniu, może skorzystać z pomocy, jaką daje grupa wsparcia psychologicznego.

W odróżnieniu od psychoterapii, wsparcie psychologiczne przydaje się prawie każdemu pacjentowi w czasie pracy nad zmianą zachowań żywieniowych. Psychoterapia potrzebna jest jedynie, gdy otyłość czy nadwaga jest efektem zaburzeń w przeżywaniu, a te z kolei konsekwencją szczególnych cech osobowości.

Celem grupy wsparcia psychologicznego jest uspokojenie, informowanie, co i jak warto robić, jak sobie radzić z trudnościami, jak rozpoznawać objawy zagrażające procesowi odchudzania. Taka grupa pomaga mobilizować własne siły, odnajdować motywację do dalszej pracy, ułatwia życzliwe spojrzenie na samego siebie. Pomaga zachować dobrą jakość życia.

Niektórzy wymagają nie tylko wsparcia psychologicznego, ale porządnej psychoterapii.

Zdania ekspertów są podzielone, która z form psychoterapii jest w tym przypadku najskuteczniejsza. Część uważa, że terapia behawioralno – poznawcza oparta na dotarciu do fałszywych przekonań i zgubnych przyzwyczajeń. Inni podnoszą znaczenie terapii rodzinnej argumentując, skądinąd słusznie, że każdy pacjent jest uwikłany w jakiś system rodzinny niesprzyjający całkowitemu wyzdrowieniu. Są i terapeuci preferujący w leczeniu otyłości hipnozę. Ci ostatni dowodzą, że znaczna i długotrwała otyłość ma niewiele wspólnego z „siłą woli”. 25 kg nadwagi i więcej to na ogół zaburzony obraz osoby i utrata szacunku do siebie samego. W takich sytuacjach pomaga praca nad własnym – innym niż jedzenie – systemem nagradzania, nauka komunikacji między ciałem a umysłem, afirmacje, relaksacja i inne elementy przypisane do procedur hipnotycznych. Jednak nawet zastosowanie hipnozy jest tylko elementem leczenia.

Miażdżyca

Miażdżyca jest przewlekłą chorobą, która prowadzi do ostrego lub przewlekłego niedokrwienia serca oraz innych narządów. Spowodowane jest to powstawaniem blaszek miażdżycowych odpowiadających za zwężenie światła tętnic lub ich zamknięcie.
Przyczyny

Nie zostały do końca poznane przyczyny, które inicjują powstanie blaszek miażdżycowych, a w konsekwencji prowadzą do objawowej miażdżycy. Uważa się jednak, że znaczenie mają czynniki genetyczne, hormonalne, metaboliczne a także zakażenie niektórymi drobnoustrojami (m.in. Helicobacter pylori i Chlamydia pneumoniae).

Ryzyko zachorowania

Choć przyczyny nie zostały do końca wyjaśnione, znanych jest wiele czynników zwiększających ryzyko zachorowania. Przede wszystkim należy mieć świadomość, że miażdżyca najczęściej pojawia się u mężczyzn powyżej 55 roku życia oraz u kobiet po menopauzie. Miażdżyca

Do dodatkowych czynników zalicza się:
– wysokie ciśnienie krwi,
– cukrzycę,
– wysoki poziom cholesterolu,
– siedzący tryb życia (brak aktywności fizycznej),
– otyłość spowodowaną niewłaściwym sposobem odżywiania się,
– palenie papierosów.

Charakterystyczne objawy

W wielu przypadkach miażdżyca jest chorobą podstępną, początkowo niedającą żadnych wyraźnych objawów. Dotyczy to głównie początków schorzenia. Niemniej jednak niekiedy pojawiają się symptomy, które świadczą o rozwijającej się miażdżycy. Są to: zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy, problemy z oddychaniem, a nawet utrata przytomności.

Profilaktyka i leczenie

W pierwszej kolejności zaleca się zmianę stylu życia poprzez wprowadzenie zdrowej diety oraz zwiększenie aktywności fizycznej.
W przypadkach, gdy miażdżyca ma postać zaawansowaną, wówczas przeprowadza się leczenie operacyjne – wszczepienie by-passów bądź angioplastykę z wszczepieniem stentów.

Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera należy do grupy chorób demencyjnych. Stopniowo niszczy funkcjonowanie mózgu. Może wpływać na pamięć, umiejętność komunikacji oraz podejmowania decyzji, a także wykonywanie codziennych czynności. Choroba rozwija się powoli, zazwyczaj w ciągu wielu lat.
Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną demencji. Szacuje się, że na świecie żyje 35,6 miliona osób z demencją, a liczba ta w ciągu 20 lat prawdopodobnie się podwoi. Większość nowych zachorowań pojawi się prawdopodobnie w krajach rozwijających się.
Choroba Alzheimera
Demencja jest terminem medycznym stosowanym do opisania kilku stanów, które powodują zmianę w sposobie funkcjonowania mózgu. Te zmiany mogą powodować problemy z pamięcią oraz wpływać na zachowanie i emocje. Utrudnione może być także podejmowanie decyzji oraz rozwiązywanie problemów, a także wykonywanie codziennych czynności, jak jazda samochodem, ubieranie się czy jedzenie. Skutki demencji różnią się u poszczególnych osób.

Choroba Alzheimera zmienia strukturę mózgu i powoduje zamieranie komórek mózgu. Wpływa także na substancje chemiczne odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami mózgowymi, co oznacza, że informacje płynące z nerwów nie są przekazywane w sposób prawidłowy. W miarę upływu czasu, kiedy coraz więcej obszarów mózgu ulega uszkodzeniu, objawy stopniowo się nasilają.

U większości ludzi ten stan rozwija się po 65. roku życia, ale może także wystąpić u osób młodszych. Z chorobą Alzheimera można żyć przez kilka lat. Zależy to od czasu postawienia diagnozy.

Objawy choroby Alzheimera
Choroba Alzheimera rozwija się przez kilka lat. Objawy pogarszają się wraz z upływem czasu. Jeśli choroba Alzheimera rozwinie się przed ukończeniem 65 r.ż. (wczesny początek), to objawy mogą się pogarszać szybciej niż w przypadku zachorowania w późniejszych latach.

Jednym z pierwszych objawów choroby Alzheimera jest zapominanie – np. imion znajomych osób lub miejsca odłożenia jakiegoś przedmiotu. Nie zawsze takie objawy muszą być jednak spowodowane demencją. Mogą być także oznaką starzenia się lub po prostu stresu czy braku czasu. Problem może także stanowić znajdywanie odpowiednich słów podczas mówienia czy pisania.

W miarę rozwoju choroby Alzheimera pacjent lub jego rodzina mogą zaobserwować inne objawy. Choroba Alzheimera dotyka każdego w inny sposób. Mogą wystąpić niektóre objawy wymienione na liście poniżej.

  • Pacjent może być zagubiony lub zdezorientowany, np. może nie wiedzieć, jaka jest pora dnia, czuć się splątany, myśleć, że jest gdzieś indziej niż w rzeczywistości lub nie rozpoznawać znajomych miejsc czy ludzi.
  • Pacjent może czuć się poirytowany lub mniej zainteresowany życiem, mieć depresyjny nastrój, czuć niepokój.
  • Problem może sprawiać wykonywanie codziennych czynności, takich jak przygotowywanie posiłków, nakrywanie do stołu, ubieranie się, robienie zakupów, obchodzenie się z pieniędzmi.
  • Pacjent może przykładać mniejszą wagę do higieny osobistej, np. nie myje się regularnie, nie jada w sposób prawidłowy.
  • Komunikacja może przychodzić z trudem. Trudność może sprawiać dokończenie zdania lub zrozumienie, co mówi ktoś inny. Mogą także pojawić się problemy z odnalezieniem odpowiednich słów.

W przypadku zauważenia takich objawów należy skontaktować się z lekarzem.

W późniejszych stadiach choroby pacjent staje się coraz słabszy i uzależniony od innych osób. Pogorszy się utrata pamięci, a pacjent nie rozpoznaje najbliższej rodziny czy partnera, a w końcu staje się zależny od innych.

Objawy choroby Alzheimera mogą powodować niepokój oraz zdenerwowanie pacjenta, opiekunów i rodziny, którzy będą czuć, że stracili osobę, którą kiedyś znali.

Powikłania choroby Alzheimera
W miarę postępu choroby pacjent staje się mniej mobilny, a zwyczajowe czynności sprawiają więcej trudności. Pacjent jest bardziej narażony na infekcje, takie jak zapalenie płuc lub zakażenia pęcherza moczowego. Choroba Alzheimera oznacza większe niż zazwyczaj trudności z leczeniem uciążliwych zakażeń i chorób.

Wiele osób z chorobą Alzheimera żyje jeszcze długo po jej zdiagnozowaniu. Jeśli ktoś umiera na chorobę Alzheimera, jest to zazwyczaj spowodowane jakimś innym problemem zdrowotnym, takim jak infekcja, a nie samą chorobą. Choroba Alzheimera może być w rzadkich przypadkach śmiertelna, jeśli rozwinie się do momentu, kiedy dotknie części mózgu kontrolujących funkcje podstawowe, jak: oddychanie, połykanie i utrzymanie równowagi.

Przyczyny choroby Alzheimera
Lekarze nie wiedzą dokładnie, dlaczego niektórzy ludzie zapadają na chorobę Alzheimera, ale związane jest to z wieloma czynnikami. Są to:

  • starzenie się – choroba Alzheimera dotyka zazwyczaj osób starszych, 2/3 chorych jest w wieku powyżej 80 lat,
  • czynniki genetyczne – istnieje większe ryzyko rozwinięcia choroby, jeśli rodzice lub bliska rodzina też na nią cierpią,
  • poważny uraz głowy w przeszłości,
  • czynniki stylu życia, takie jak palenie czy otyłość,
  • cukrzyca,
  • podwyższone ciśnienie krwi oraz stężenie cholesterolu we krwi.

Pacjenci z zespołem Downa znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na chorobę Alzheimera.

Diagnostyka choroby Alzheimera
Choroba Alzheimera może być trudna do zdiagnozowania, szczególnie w początkowych jej stadiach.

Lekarz może zadać serię pytań w celu sprawdzenia pamięci i myślenia. Może także zbadać mocz lub zlecić badanie krwi, aby sprawdzić, czy objawów nie wywołuje żadna inna choroba, która podlega leczeniu.

Jeśli lekarz podejrzewa chorobę Alzheimera, może skierować pacjenta do specjalistów w celu wykonania dalszych badań. Mogą one obejmować testy sprawdzające pamięć i myślenie, a także obserwację zachowań. Pacjent może zostać poproszony o wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego mózgu.

Leczenie choroby Alzheimera
Leczenie choroby Alzheimera nie powoduje jej wyleczenia, ale w przypadku niektórych osób może spowodować spowolnienie jej rozwoju.

Leczenie farmakologiczne
Osoby z chorobą Alzheimera mają w mózgu za mało związku chemicznego o nazwie acetylocholina. Acetylocholina wspomaga transport sygnałów nerwowych przez szczeliny pomiędzy komórkami nerwowymi (neuronami), czyli synapsy. Inhibitory acetylocholinoesterazy mogą pomóc w zatrzymaniu dalszego spadku acetylocholiny w mózgu. Dostępne są 3 inhibitory acetylocholinesterazy: chlorowodorek donepezylu, rywastygmina i galantamina.

Pacjent może otrzymać powyższe leki, jeśli cierpi na łagodną lub umiarkowaną postać choroby Alzheimera, ponieważ mogą one, na jakiś czas, spowolnić rozwój objawów. Wydłużenie życia jest jednak mało prawdopodobne.

W przypadku schyłkowego stadium choroby lekarz może przepisać lek o nazwie memantyna. Działa on w nieco inny sposób niż inhibitory acetylocholinoesterazy. Może poprawić procesy myślowe oraz pamięciowe i pozwolić na wykonywanie prostszych codziennych czynności, jak zmywanie czy jedzenie.

Lekarz może także przepisać leki na niektóre objawy choroby Alzheimera, w tym: niepokój, zaburzenia snu czy rozdrażnienie. W przypadku depresji lekarz może przepisać leki przeciwdepresyjne.

Leczenie rozmową
Lekarz może zasugerować zastosowanie innych metod leczenia, które pomogą z utratą pamięci, objawami emocjonalnymi oraz zmianami w zachowaniu. Ważniejsze zostały wymienione poniżej.

Stymulująca terapia poznawcza. Wykorzystuje ona ćwiczenia pamięciowo-rozumowe, a także wspomnienia oraz stymulację multisensoryczną w celu poprawy umiejętności uczenia się, zapamiętywania oraz myślenia. Program jest pomocny w przypadku problemów z pamięcią, codziennymi czynnościami oraz orientacją w rzeczywistości.
Stymulacja multisensoryczna Może ona poprawić jakość życia. Obejmuje terapię muzyką, zooterapię, aromaterapię oraz masaż.
Interwencja psychologiczna może pomóc w zmniejszeniu problemów takich, jak: złość, pobudzenie i depresja.
Obejmuje ona wciągające i angażujące działania, np.: rozmawianie, przepracowanie „historii życia” (skoncentrowanie się na przeszłości danej osoby), malowanie, rysowanie, gotowanie i wykorzystanie różnych gier. Mogą one pomóc w wyrażaniu siebie i poprawie jakości życia oraz samopoczucia.
Osoby z chorobą Alzheimera mogą korzystać z opieki w swoim domu, w domu pomocy społecznej, a czasami też w szpitalu. Opiekunowie mogą pomóc w dbaniu o siebie, a także utrzymaniu zdrowia i zachowania bezpieczeństwa.

Jeśli opiekujesz się osobą z chorobą Alzheimera w domu, prawdopodobnie potrzebna będzie dodatkowa pomoc i wsparcie. Opiekowanie się osobą z demencją może być stresujące, a opiekunowie czasem zaniedbują swoje własne zdrowie i samopoczucie.

Opiekunowie powinni robić regularne przerwy, aby zadbać o siebie i odpocząć. Opieka zastępcza oznacza, że ktoś przychodzi do domu, aby opiekować się osobą z demencją w czasie, gdy stały opiekun ma czas wolny, lub kiedy osoba z demencją przez jakiś czas korzysta z usług ośrodka opieki dziennej lub szpitala. Zapytaj lekarza o lokalne organizacje, które mogą pomóc przez zorganizowanie opieki zastępczej.

Zapobieganie chorobie Alzheimera
Istnieje wiele czynników ryzyka choroby Alzheimera, ale brak jest konkretnych sposobów zapobiegania jej wystąpieniu. Nie można nic zrobić w kwestii genów lub wieku, ale prowadzenie zdrowego stylu życia może zapewnić pewną ochronę. Wykazano, że niektóre czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera. Dokonywanie zdrowych wyborów może ochronić przed tymi dwiema chorobami. Wprowadzenie poniższych zmian może pomóc z zachowaniu zdrowia:

  • regularne ćwiczenia fizyczne – zaleca się trenowanie przez 150 minut w tygodniu w 10-minutowych blokach (lub dłuższych),
  • zaprzestanie palenia,
  • utrzymanie prawidłowej masy ciała,
  • kontrolowanie nadciśnienia lub wysokiego stężenia cholesterolu,
  • kontrolowanie stężenia glukozy we krwi w przypadku cukrzycy,
  • stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety z dużą ilością warzyw i małą zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych,
  • picie alkoholu w umiarkowanych ilościach.

Wyniki niektórych badań naukowych wykazały, że poza wprowadzeniem zmian do stylu życia, profilaktykę choroby Alzheimera stanowi także możliwie wysoka aktywność fizyczna oraz posiadanie wielu zainteresowań i hobby. Wyniki innych badań mówią, że poświęcanie większej ilości czasu na edukację może także obniżyć ryzyko zachorowania.

Nie ma jeszcze pewności, czy spożywanie tłustych ryb lub przyjmowanie witaminy B może obniżyć ryzyko choroby Alzheimera, ponieważ badania przeprowadzone do tej pory prezentują różne wyniki.

Choroby i wady postawy

Największym problemem w leczeniu dzieci jest to, że trudno przewidzieć, w jaki sposób uszkodzone struktury będą rozwijały się w trakcie dorastania.

Jakie są najczęstsze wrodzone choroby układu lokomocji u dzieci?

Istnieje kilka najczęściej spotykanych chorób narządu ruchu u dzieci. Jedną z nich jest rozwojowa dysplazja stawów biodrowych (w Polsce 4-6 proc.), która powstaje w okresie życia płodowego. Kolejnym schorzeniem jest wrodzona stopa końsko-szpotawa (0,1-0,2 proc.). Za przyczynę jej występowania uznaje się obciążenie genetyczne bądź nieprawidłowe ułożenie płodu. Wrodzona stopa płaska (0,3-0,4 proc.) to natomiast jednostronne lub obustronne zniekształcenie stopy.

Które wady układu ruchu u dzieci uwarunkowane są genetycznie?

Praktycznie każda z chorób wrodzonych ma podłoże genetyczne, potwierdzone lub domniemane. Nie wszystkie, niestety, są uleczalne. W przypadku dziedzicznych anomalii rozwojowych niezwykle istotne jest to, żeby podjąć leczenie we właściwym czasie i zapobiec rozwojowi choroby. Duże znaczenie ma tu wywiad z rodzicem lub opiekunem małego Pacjenta, gdyż ustalenie schorzeń układu kostnego, które występują w jego rodzinie, daje możliwość odpowiednio wczesnej diagnozy i, co za tym idzie, zapobiegania chorobie.

Na czym polega specyfika chorób narządu ruchu u dzieci?

Największym problemem w leczeniu dzieci jest to, że trudno przewidzieć, w jaki sposób uszkodzone struktury będą rozwijały się w trakcie dorastania, jak również trudno zebrać wywiad oraz przeprowadzić niezbędne badania diagnostyczne (na przykład konieczność narkozy przy wykonaniu rezonansu magnetycznego u dzieci do 8-10 lat).

Czym się różni leczenie ortopedyczne u dzieci i u dorosłych?

U dziecka w procesie dorastania i rozwoju zmieniają się nie tylko wymiary, proporcje i masa ciała, ale także sposób poruszania się i poziom sprawności fizycznej. Szczególnie wysokie tempo rozwoju występuje w pierwszym roku życia. Proporcje ciała dziecka zmieniają się wraz z wiekiem i w sposób zasadniczy różnią się od proporcji ciała osób dorosłych. Z leczeniem większości patologii nie można zwlekać i należy je rozpocząć w pierwszych tygodniach życia.

Co to jest stopa końsko-szpotawa?

Stopa końsko-szpotawa to wrodzona deformacja polegająca na utrwalonym zgięciu podeszwowym stopy i przywiedzeniu przodostopia – prościej mówiąc, stopy skierowane są do środka, mają też sierpowaty kształt.

Jaki jest przebieg leczenia?

Leczenie tego schorzenia powinno się rozpocząć jak najwcześniej, najlepiej w pierwszych tygodniach, początkowo poprzez leczenie zachowawcze: masaże oraz gipsowy opatrunek, jeśli jednak rezultaty nie są zadowalające, przystępuje się do leczenia operacyjnego. Trwałe skorygowanie poprzez operowanie kości stopy wykonuje się po szóstym roku życia. Po zabiegu operacyjnym niezbędne jest unieruchomienie, noszenie specjalnego obuwia i odpowiednie urządzenia zabezpieczające oraz rehabilitacja. Możliwe są niestety nawroty schorzenia. Około 20 proc. operowanych stóp wymaga reoperacji. Deformacja ujawnia się w wieku 2-4 lat, czasami później.

Czy dużym problemem obecnie jest zwichnięcie wrodzone i dysplazja stawu biodrowego?

Zawsze zwichnięcie stawu biodrowego jest znacznym problemem. Jeżeli rozpoznaje się je w pierwszych tygodniach życia i rozpoczęto właściwe leczenie, w 98 proc. dochodzi do wyleczenia. Około 2 proc. Pacjentów prawidłowo leczonych wymaga leczenia operacyjnego ze względu na zmiany w budowie stawu biodrowego.

Kiedy wykonać pierwsze USG bioderek u noworodka?

W przypadku rodzinnego występowania dysplazji oraz miednicowego ułożenia dziecka w ciąży USG bioderek warto wykonać w 1-2 tygodniu życia. Standardowo wykonuje się USG w 5-6 tygodniu życia.

Czy możemy w jakiś sposób ograniczyć możliwość wystąpienia nabytych schorzeń narządu ruchu u dzieci?

Tak, najlepszym na to sposobem jest rozwój ruchowy dziecka poprzez zabawę i aktywność fizyczną. Polecam zabawy z piłką. W późniejszym wieku warto wprowadzić pływanie, jazdę na rolkach, na rowerze czy judo lub gimnastykę korekcyjną. Należy pamiętać o kontrolach ortopedycznych, które powinny odbywać się co dwa lata (zgodnie z bilansami). Aktywność fizyczna jest najlepszym sposobem na rozwój ruchowy dziecka.

Osocze kontra wypadanie włosów

Utrata włosów to z reguły poważny problem estetyczny i emocjonalny. Dlatego coraz więcej osób poszukuje fachowej pomocy u dermatologa lub lekarza medycyny estetycznej.

Najczęstszą przyczyną utraty włosów – zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet – jest tzw. łysienie androgenetyczne. Jest ono dziedziczne i dotyczy prawie każdego mężczyzny i ok. 40% kobiet. Utrata włosów może być spowodowana również przez wiele chorób ogólnoustrojowych (np. choroby tarczycy) lub przez przyjmowane leki (np. hormonalne czy przeciwmiażdżycowe). Przyczyną nadmiernego wypadania lub złego stanu włosów mogą być także niedobory i nietolerancje pokarmowe, intensywne odchudzanie się, stres czy obfite miesiączki (niedobór żelaza).

 

Różne metody

Sposób leczenia jest zawsze uzależniony od przyczyny wypadania włosów. Dlatego tak duże znaczenie ma odpowiednia diagnostyka i postawienie właściwego rozpoznania. W terapii stosuje się przede wszystkim różnego rodzaju płyny do stosowania na skórę głowy, tzw. wcierki, leki ogólnoustrojowe oraz mezoterapię igłową i osocze bogatopłytkowe. Osocze to dosyć nowa opcja terapeutyczna, bardzo skuteczna w wielu postaciach wypadania włosów. Ma zastosowanie nie tylko w leczeniu łysienia androgenetycznego, ale także w tych wszystkich przypadkach, które są następstwem zaburzeń hormonalnych, chorób ogólnoustrojowych, przyjmowanych leków lub stresu.

Mezoterapia igłowa

Polega na podawaniu preparatów leczniczych pod skórę głowy – w okolice mieszków włosowych – za pomocą strzykawki i bardzo cienkich igieł. Celem każdego rodzaju mezoterapii jest zahamowanie procesu wypadania włosów, pobudzenie cebulek i mieszków włosowych, przedłużenie fazy wzrostu włosa (anagenu), stymulacja porostu grubszych łodyg włosów oraz normalizacja wydzielania sebum. Podstawą sukcesu jest zaplanowanie i wykonanie serii 4-6 zabiegów w odstępach co 4 tygodnie.

Osocze do boju

Osocze bogatopłytkowe to preparat własny, z czym wiąże się jego ogromna zaleta – stosowanie go nie niesie ze sobą ryzyka jakichkolwiek reakcji uczuleniowych. Zabieg jest naturalny i bardzo bezpieczny. Czynniki wzrostu zawarte w osoczu mają silniejsze działanie niż gotowy koktajl do mezoterapii. Dlatego skuteczność osocza ocenia się jako większą w porównaniu z tradycyjną mezoterapią igłową. Osocze bogatopłytkowe posiada nie tylko właściwości lecznicze, ale działa także profilaktycznie. Wzmacnia włosy i powoduje, że stają się one gęstsze, grubsze i bardziej odporne na działanie czynników uszkadzających.

Jak wygląda zabieg?

Osocze bogatopłytkowe otrzymuje się z krwi Pacjenta. Pobiera się ją z żyły bezpośrednio przed zabiegiem w ilości 10-180 ml. Następnie krew jest wirowana w celu oddzielenia cennych płytek i osocza od czerwonych krwinek, które nie są potrzebne do zabiegu. Osocze podaje się pod skórę głowy identycznie jak w przypadku gotowych preparatów do mezoterapii – za pomocą strzykawki i bardzo cienkich igieł. Cena jednego zabiegu jest różna w zależności od zastosowanej metody separacji osocza i od stężenia płytek, które uzyskuje się w podawanym osoczu. W wersji „ekonomicznej” zawiera ono płytki krwi zagęszczone dwukrotnie w stosunku do ich stężenia w krwi Pacjenta. Najdroższe, ale i najbardziej skuteczne jest osocze pozyskiwane przy pomocy zestawów Angel. Pozwala ono na zagęszczenie płytek krwi nawet kilkanaście razy. W przypadku osocza bogatopłytkowego w wypadaniu włosów skuteczny bywa już pojedynczy zabieg. Najlepiej jest jednak zaplanować i wykonać serię 4-6 zabiegów w odstępach co 4 tygodnie.

Promieniowanie słoneczne

Promieniowanie słoneczne – elektromagnetyczne obejmuje promieniowanie podczerwone, światło widzialne oraz promieniowanie ultrafioletowe (UV). To ostatnie dzieli się na:

UVC – promieniowanie o najkrótszej fali, ale najwyższej energii. Ma bardzo silne właściwości rumieniotwórcze, jednak jest prawie całkowicie pochłaniane przez warstwę ozonową atmosfery i w normalnych warunkach nie dociera na powierzchnię ziemi.
UVB – ma również silne właściwości rumieniotwórcze, wzmaga syntezę barwnika skóry i jest odpowiedzialne za oparzenia skóry.
UVA – jest mniej rumieniogenne, ale za to bardziej barwnikotwórcze od UVB. Ilość UVA docierająca do ziemi jest większa niż UVB. UVA może wzmocnić odczyny rumieniowe i niekorzystne efekty biologiczne promieniowania UVB.
Słońce – wróg czy przyjaciel?

Promieniowanie słonecznePromieniowanie słoneczne jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Umiejętne korzystanie ze słońca może być źródłem przyjemności i zdrowia.
Oprócz szeregu dobroczynnych efektów, takich jak korzystny wpływ na samopoczucie i aktywność fizyczną, promieniowanie słoneczne umożliwia syntezę witaminy D, pobudza wydzielanie wielu hormonów, jednak powoduje także szereg niekorzystnych efektów zależnych głównie od promieniowania UV. Moda na opalanie, która pojawiła się na początku lat sześćdziesiątych, spowodowała też wzrost zainteresowania możliwymi niepożądanymi efektami działania promieni słonecznych. Specjaliści zwracają uwagę na fototoksyczne i fotoalergiczne reakcje powstające w trakcie stosowania niektórych leków i kosmetyków. W ostatnich latach dowiedzieliśmy się o wielu efektach działania promieni słonecznych, które widoczne są dopiero po dłuższym czasie, np. o przedwczesnym starzeniu się skóry czy stanach przednowotworowych i rakach skóry.

Pod ostrzałem UV

Efekt działania promieniowania UV na skórę człowieka zależy od szerokości geograficznej, pory roku i dnia oraz zanieczyszczenia środowiska. Duże znaczenie ma też wykonywany zawód, np. rolnika, pracownika budowlanego czy marynarza, którzy częściej niż inni pracują na otwartej przestrzeni.
Wyróżnia się natychmiastowe i odległe skutki biologiczne działania promieniowania ultrafioletowego. Do najbardziej znanych bezpośrednich skutków należy oparzenie skóry – rumień posłoneczny. Jest to ostre uszkodzenie skóry, które pojawia się w ciągu 2-6 godzin po ekspozycji, może jednak rozwijać się przez 24 godziny po nasłonecznieniu, jest wynikiem zwiększonego przepływu krwi. Do pewnego stopnia skóra posiada zdolność obrony przed nim dzięki warstwie zrogowaciałej naskórka odbijającej padające promienie oraz dzięki barwnikowi – melaninie, który pochłania i rozprasza promieniowanie.

Chrońmy dzieci

Nie ma obecnie wątpliwości, że ostre oparzeniowe odczyny posłoneczne mogą wywoływać w obrębie skóry nie tylko powstawanie piegów, ale również zmian barwnikowych, a liczne znamiona barwnikowe są czynnikiem ryzyka rozwoju czerniaka złośliwego, jednego z najgroźniejszych nowotworów u ludzi. Pomimo że nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy działaniem promieni UV a czerniakiem, to jednak panuje obecnie pogląd, że oparzenia słoneczne, szczególnie do 12. roku życia, są istotnym czynnikiem ryzyka w tym nowotworze. Na całym świecie z roku na rok wzrasta liczba zachorowań na raka skóry. Uznanym czynnikiem ryzyka są oparzenia słoneczne w dzieciństwie, dlatego bardzo ważna jest ochrona przed słońcem od najmłodszych lat. Skóra maluszka jest bardzo delikatna. Aby być pewnym, że słońce nie zaszkodzi dziecku, należy przestrzegać kilku podstawowych zasad: dzieci do 3. roku życia nie powinny się w ogóle opalać, a starsze oraz dorośli powinni chronić się przed działaniem promieni UV w godzinach największego nasłonecznienia, tj. między godz. 11 a 16. Starajmy się też osłonić skórę lekkimi ubraniami i wkładać okulary przeciwsłoneczne. Wrażliwą skórę dziecka należy smarować specjalnymi kremami z wysokim filtrem ochronnym, aplikowanie kremu należy powtarzać wielokrotnie w ciągu dnia. Trzeba nanosić go na całe ciało – wbrew powszechnej opinii ubranie nie chroni przed negatywnym wpływem promieni UV.

Kremowe różności

Mamy całą gamę kremów zawierających filtry UV. Ich ochrona jest wystarczająca, ale tylko wtedy, gdy stosowane są prawidłowo. Najczęściej popełniamy błędy, nakładając zbyt małą ilość preparatu lub stosując go zbyt rzadko. Zewnętrzne środki chroniące przed światłem to preparaty zawierające w swoim składzie filtry zmniejszające niekorzystne skutki działania promieni UV. Obecnie w różnych krajach stosuje się kilkadziesiąt substancji, które uznawane są za filtry przeciwsłoneczne. Wyróżnia się filtry chemiczne mające zdolność absorpcji promieni UV oraz filtry fizyczne chroniące skórę na skutek odbijania i rozpraszania tych promieni. Poszczególne filtry charakteryzują się odmiennymi własnościami ochronnymi. W grupie filtrów chemicznych najpopularniejsze na rynku są pochodne kwasu paraaminobenzeosowego (PABA), kwasu cynamonowego, kwasu salicylowego, związków terpenowych i benzofenonu. Filtry fizyczne to przede wszystkim tlenek i dwutlenek tytanu oraz cynku. Współczesne silne preparaty chroniące przed światłem zawierają mieszaninę kilku filtrów chemicznych oraz filtr fizyczny. Siłę działania preparatu chroniącego określa się międzynarodowym wskaźnikiem SPF (Sun Protectiv Factor). SPF wskazuje, o ile dłużej możemy przebywać na słońcu po zastosowaniu danego preparatu do momentu wystąpienia rumienia skóry w porównaniu do czasu pobytu na słońcu bez ochrony skóry.

Coraz starsza skóra

Oprócz naturalnego promieniowania słonecznego, z którego ludzie korzystają w trakcie kąpieli słonecznych, coraz powszechniejsze jest też wykorzystanie sztucznych źródeł energii świetlnej, które stosuje się zarówno w celach leczniczych, jak i kosmetycznych (np. w solariach). Należy jednak pamiętać, że energia wszystkich rodzajów źródeł promieniowania ultrafioletowego kumuluje się w skórze, prowadząc do niekorzystnych zjawisk fotobiologicznych i do rozwoju przyspieszonego starzenia się skóry lub nowotworów. Photoaging, czyli starzenie się skóry spowodowane światłem, polega na powstawaniu wielu niekorzystnych zmian wyglądu skóry, jej struktury i funkcji. Staje się ona szorstka, pogrubiała i nieelastyczna. Tworzą się głębokie zmarszczki i bruzdy oraz trwałe przebarwienia.
Promieniowanie słoneczne jest także podstawową przyczyną rozwoju zmian rogowacenia odsłonecznego – najczęstszego stanu przednowotworowego w obrębie skóry.

Słońce odgrywa również zasadniczą rolę w rozwoju niebarwnikowych nowotworów skóry (raków podstawno- i kolczystokomórkowych). Promieniowanie UV jest najsilniejszym aktywatorem wolnych rodników, których najniebezpieczniejszym działaniem jest destrukcja materiału genetycznego komórki. Efektem końcowym może być mutagenność i ostatecznie powstanie nowotworu.
Umiejętne korzystanie ze słońca jest źródłem przyjemności i zdrowia, ale należy pamiętać, iż oprócz działania dobroczynnego słońce może wywołać wiele objawów niepożądanych – od łagodnego oparzenia słonecznego po nieodwracalne skutki przyspieszonego starzenia się skóry i nowotwory. Wobec niewielkiej skuteczności środków leczniczych istotne znaczenie ma zapobieganie niepożądanym działaniom promieniowania słonecznego.

Lubisz przebywać na słońcu? Nie możesz się doczekać, kiedy uzyskasz brązową opaleniznę? Czy pamiętasz, żeby przed rozpoczęciem kąpieli słonecznych odpowiednio zadbać o swoją skórę, której kondycja jest osłabiona po zimie? Zapoznaj się z pakietem Bezpieczne Opalanie, w ramach którego skonsultujesz się z dermatologiem, wykonasz dermatoskopię oraz otrzymasz indywidualne porady dotyczące opalania.